Áp giá điện kinh doanh cho trung tâm dữ liệu: Nguy cơ giảm lợi thế cạnh tranh
Mới đây, các doanh nghiệp lớn như Viettel, VNPT, FPT Telecom, CMC và VNG Data Center đã gửi văn bản kiến nghị đến Bộ Công Thương về việc thay đổi cách áp khung giá điện cho các trung tâm dữ liệu. Động thái này xuất phát từ Thông tư số 60/2025/TT-BCT ngày 2/12/2025, quy định về thực hiện giá bán điện, trong đó xếp hoạt động của data center vào nhóm “cơ sở cung cấp dịch vụ xử lý, lưu trữ và quản lý dữ liệu tập trung”. Theo đó, giá điện sẽ được áp dụng theo mục đích kinh doanh thay vì mục đích sản xuất như trước đây.
Tác động lớn đến chi phí và hoạt động
Trên thực tế, từ đầu tháng 12/2025, một số trung tâm dữ liệu do doanh nghiệp đầu tư và vận hành, chẳng hạn như của CMC, đã chứng kiến chi phí điện tăng trên 50% qua 3 kỳ hóa đơn đầu tiên sau khi áp giá mới. Mức tăng đột biến này chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí vận hành, tạo ra tác động đáng kể đến:
- Phương án tài chính của doanh nghiệp.
- Cấu trúc giá dịch vụ cung cấp.
- Khả năng duy trì vận hành ổn định và mở rộng đầu tư.
Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp mà còn có nguy cơ tác động lớn đến hạ tầng số quốc gia, vốn đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ.
Phản ứng từ Bộ Khoa học và Công nghệ
Trước kiến nghị của các doanh nghiệp, Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long đã ký công văn gửi Bộ Công Thương. Bộ này viện dẫn Nghị quyết và văn kiện Đại hội Đảng 14, nhấn mạnh mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Đồng thời, Bộ KH&CN cũng trích dẫn Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, yêu cầu xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong nước đầu tư, phát triển trung tâm dữ liệu và thu hút doanh nghiệp nước ngoài.
Bộ KH&CN nhấn mạnh rằng, theo Quy hoạch hạ tầng thông tin và truyền thông thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định số 36/QĐ-TTg), mục tiêu đến năm 2030 tổng công suất thiết kế trung tâm dữ liệu tại Việt Nam phải đạt tối thiểu 788 MW, trong khi hiện nay mới đạt khoảng 372 MW. Điều này cho thấy nhu cầu cần tiếp tục thu hút đầu tư và mở rộng hạ tầng trung tâm dữ liệu trong thời gian tới.
Vấn đề pháp lý và thực tiễn
Công văn của Bộ KH&CN chỉ ra rằng Thông tư số 60/2025/TT-BCT chưa đồng bộ với phân loại trong Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam và chưa đảm bảo tính tương thích với các khái niệm trong Luật Viễn thông. Sự không thống nhất này dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau trong việc xác định đối tượng áp dụng giá điện, gây khó khăn cho doanh nghiệp.
Bộ KH&CN khẳng định, trung tâm dữ liệu là cấu phần quan trọng của hạ tầng số, trực tiếp tạo ra năng lực tính toán, lưu trữ và xử lý dữ liệu cho nền kinh tế ở quy mô công nghiệp. Về bản chất, đây là một hoạt động sản xuất, không phải hoạt động thương mại hay cung ứng dịch vụ tiêu dùng. Điện năng là yếu tố đầu vào cho hoạt động này, tương tự như trong các cơ sở sản xuất công nghiệp.
Ý kiến từ doanh nghiệp và tầm nhìn tương lai
Tại cuộc gặp với Ban chỉ đạo quốc gia triển khai Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, Chủ tịch CMC Nguyễn Trung Chính đã nêu kế hoạch đầu tư các trung tâm dữ liệu tổng công suất 120-150 MW trong 5 năm tới. Ông cho rằng khả năng cạnh tranh của Việt Nam phụ thuộc mạnh vào chi phí điện, yếu tố cấu thành lớn nhất trong bài toán trung tâm dữ liệu.
Ông Chính bày tỏ quan ngại trước khả năng xếp điện trung tâm dữ liệu vào nhóm giá điện dịch vụ thương mại, vì điều này có thể làm chi phí tăng mạnh và làm suy giảm sức hấp dẫn khi cạnh tranh thu hút khách hàng lớn từ các thị trường như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc. Theo ông, trung tâm dữ liệu nên được xem là hạ tầng nền tảng của nền kinh tế số, cần cơ chế giá điện hợp lý và ổn định để doanh nghiệp có thể chốt các hợp đồng dài hạn.
Kết luận và đề xuất
Từ các phân tích trên, Bộ KH&CN đề nghị Bộ Công Thương xem xét, sớm giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp, điều chỉnh quy định về áp dụng giá điện đối với trung tâm dữ liệu. Việc này nhằm bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển hạ tầng số quốc gia, đồng thời duy trì lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp trong nước và thu hút đầu tư nước ngoài.
Thực tế cho thấy việc sửa đổi Thông tư 60 là cần thiết, vừa đảm bảo thúc đẩy phát triển của các doanh nghiệp trên môi trường số, vừa đảm bảo phù hợp với chiến lược phát triển hạ tầng số quốc gia trong thời đại chuyển đổi số.
