Để duy trì ổn định sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam phải linh hoạt áp dụng giải pháp ứng phó trước biến động thị trường, đồng thời bảo đảm việc làm và nâng cao thu nhập nhằm giữ chân người lao động. Áp lực từ thuế quan Mỹ đang là thách thức lớn nhất hiện nay.
Áp lực thuế quan từ Mỹ
Ông Hoàng Mạnh Cầm, Chánh Văn phòng Hội đồng quản trị Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), cho biết sau 150 ngày áp thuế tạm thời 10% kết thúc vào 24/7, Mỹ chuyển sang thuế theo Section 301 liên quan đến lao động cưỡng bức. Mức thuế mới chia làm ba nhóm: nhóm cộng trực tiếp vào thuế MFN chịu 10%, nhóm ở ngưỡng cố định 10% hoặc 12,5%, và nhóm chịu 12,5%. Với cách tính này, Việt Nam là một trong những nước chịu mức thuế cao nhất, gây bất lợi cạnh tranh so với các quốc gia có thuế thấp hơn.
“Cấu trúc thuế mới không chỉ thay đổi tương quan cạnh tranh giữa các nước xuất khẩu dệt may mà còn tác động đến hàng may mặc thành phẩm, có thể thúc đẩy dịch chuyển đơn hàng và chuỗi cung ứng sợi, vải, nguyên liệu. Doanh nghiệp cần đánh giá lại lợi thế cạnh tranh theo từng nhóm sản phẩm, thị trường và vị trí trong chuỗi giá trị, thay vì chỉ so sánh thuế bình quân”, ông Cầm nhấn mạnh.
Kết quả xuất khẩu sáu tháng đầu năm
Dù gặp khó, xuất khẩu dệt may Việt Nam sáu tháng đầu năm đạt hơn 23 tỷ USD, tăng 6,2% so cùng kỳ 2025. Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất, tiếp theo là EU, Nhật Bản, Trung Quốc và ASEAN. Xuất khẩu sang Trung Quốc và EU tăng khá, phản ánh nỗ lực đa dạng hóa thị trường của doanh nghiệp.
Biên lợi nhuận thu hẹp, doanh nghiệp thận trọng
Tổng Giám đốc Vinatex Cao Hữu Hiếu khẳng định kết quả sản xuất kinh doanh bảy tháng qua tương đối tích cực, nhưng biên lợi nhuận ngành sợi và may đang thu hẹp do giá nguyên liệu, giá bán, cơ cấu đơn hàng và chi phí đầu vào biến động. Các đơn vị phải bám sát thị trường, xây dựng kịch bản đơn hàng, nguyên liệu, tỷ giá, logistics; duy trì kỷ luật quản trị, kiểm soát chi phí, dòng tiền, công nợ, tồn kho, vốn lưu động; nâng cao năng suất lao động, bảo đảm chất lượng, tiến độ giao hàng.
Tổng Giám đốc Tổng công ty cổ phần Dệt may Nam Định Vũ Ngọc Tuấn cho biết đơn vị đối mặt khó khăn vì chi phí vận chuyển và nguyên phụ liệu tăng cao. Nhưng nhờ nỗ lực, doanh thu sáu tháng đạt 662,2 tỷ đồng (tăng 14%), lợi nhuận trước thuế 15,2 tỷ đồng (so với lỗ 12,5 tỷ cùng kỳ), hoàn thành 169% kế hoạch năm. Thời gian tới, doanh nghiệp sẽ lấy hiệu quả và dòng tiền làm trọng tâm, nâng cao năng suất, cải thiện điều kiện làm việc, giữ chân lao động.
Ba trụ cột chiến lược: đa dạng hóa sản phẩm, thị trường, khách hàng
Ngành dệt may xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm nhưng giá trị mang lại thấp do phụ thuộc 70-80% nguyên phụ liệu nhập khẩu. Tiến sĩ Nguyễn Văn Đức, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội, chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất là khâu dệt nhuộm, trong khi sợi và may tương đối tốt. Hoàn chỉnh chuỗi sợi-dệt-nhuộm-may sẽ giúp doanh nghiệp chủ động sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh.
Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) Vũ Đức Giang khẳng định ngành đã xác lập ba trụ cột chiến lược: đa dạng hóa sản phẩm, thị trường và khách hàng. Sản phẩm dệt may Việt Nam đã có mặt tại 138 thị trường, giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng chống chịu. Đa dạng hóa đối tác giúp doanh nghiệp chủ động đàm phán, thích ứng với thay đổi phương thức mua hàng. Đa dạng hóa sản phẩm chuyển từ gia công đơn giản sang sản phẩm đáp ứng nhu cầu phân hóa.
Giải pháp trọng tâm: xanh hóa và công nghệ
Ngành đẩy mạnh xanh hóa, coi phát triển bền vững là điều kiện sống còn. Đồng thời ứng dụng khoa học-công nghệ, tự động hóa, robot và từng bước đưa AI vào sản xuất và chuỗi cung ứng. Đây là chìa khóa nâng cao năng suất, chất lượng, tăng sức cạnh tranh dài hạn.
