Trong nhiều năm qua, Đồng Nai luôn nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển công nghiệp và thu hút đầu tư. Với lợi thế vị trí chiến lược ở trung tâm vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, hệ thống khu công nghiệp phát triển mạnh và hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, địa phương này đang đứng trước cơ hội lớn để tạo bước nhảy vọt về tăng trưởng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, doanh nghiệp tư nhân - động lực tăng trưởng nội sinh quan trọng - vẫn đang bị kìm hãm bởi nhiều rào cản.
Doanh nghiệp tư nhân - động lực tăng trưởng chiều sâu
Ông Đặng Văn Điềm, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp Thành phố Đồng Nai, nhận định để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, khu vực doanh nghiệp tư nhân sẽ là động lực quan trọng nhất. Ông nhấn mạnh: “Nếu FDI là động lực tăng trưởng theo chiều rộng thì doanh nghiệp tư nhân là lực kéo tăng trưởng theo chiều sâu, bởi đây là khu vực tạo việc làm trực tiếp lớn nhất, có sức lan tỏa mạnh nhất và có khả năng hình thành chuỗi giá trị nội địa bền vững.”
Riêng năm 2025, thu ngân sách từ khu vực kinh tế ngoài Nhà nước của Đồng Nai đạt khoảng 11.577 tỷ đồng, tăng gần 29% so với cùng kỳ. Đến cuối năm 2025, tỉnh có khoảng 2.485 dự án đầu tư trong nước còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký khoảng 593.200 tỷ đồng, tạo nguồn lực lớn cho đầu tư xã hội, thương mại, xây dựng, logistics và công nghiệp hỗ trợ.
Ba điểm nghẽn lớn kéo chậm nhịp doanh nghiệp
Theo ông Đặng Văn Điềm, doanh nghiệp tư nhân Đồng Nai không thiếu cơ hội nhưng đang bị chậm nhịp bởi ba điểm nghẽn lớn.
Thiếu lao động chất lượng cao
Điểm nghẽn lớn nhất là thiếu lao động chất lượng cao. Doanh nghiệp muốn chuyển từ gia công sang sản xuất có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao nhưng thiếu nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu. Không chỉ thiếu lao động kỹ thuật, nhiều doanh nghiệp còn gặp khó trong tuyển dụng đội ngũ quản trị, kỹ sư và nhân lực có kỹ năng chuyên môn cao.
Khó tiếp cận vốn
Điểm nghẽn thứ hai là khó tiếp cận vốn. Phần lớn doanh nghiệp tư nhân tại Đồng Nai là doanh nghiệp nhỏ và vừa, rất khó tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn, đặc biệt là vốn phục vụ đổi mới công nghệ và chuyển đổi số. Ông Điềm cho biết: “Nhiều doanh nghiệp có đơn hàng, có nhu cầu mở rộng sản xuất nhưng không thể triển khai do thiếu nguồn vốn phù hợp.”
Chi phí thủ tục và mặt bằng sản xuất
Điểm nghẽn thứ ba là chi phí thủ tục và mặt bằng sản xuất. Nhiều khu công nghiệp tại Đồng Nai đã gần như lấp đầy, trong khi giá thuê đất và chi phí logistics ngày càng tăng. Một số thủ tục hành chính vẫn kéo dài, làm mất cơ hội đầu tư và tăng chi phí cho doanh nghiệp. “Nhiều doanh nghiệp có đơn hàng nhưng không thể mở rộng vì thiếu đất sản xuất phù hợp hoặc mất quá nhiều thời gian cho thủ tục”, ông Điềm nói.
Khoảng trống kết nối với FDI
Dù Đồng Nai có hơn 2.230 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 42,88 tỷ USD, phần lớn doanh nghiệp tư nhân trong nước vẫn đứng ngoài chuỗi cung ứng của khối này. Nguyên nhân không phải do thiếu nhu cầu hợp tác mà do doanh nghiệp nội địa chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn kỹ thuật, năng lực quản trị và tính ổn định trong sản xuất. Ông Điềm nhấn mạnh: “Đây là khoảng trống phát triển rất lớn. Nếu Đồng Nai có chính sách kết nối cung – cầu công nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp nội tiêu chuẩn hóa sản xuất thì dư địa tăng trưởng của khu vực tư nhân sẽ còn rất lớn.”
Chủ động thay đổi để đi cùng FDI
Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp Đồng Nai đang chủ động tái cấu trúc, đẩy mạnh chuyển đổi số, đầu tư công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Ông Nguyễn Hoàng Đạt, Giám đốc Công ty TNHH Vinahe, chia sẻ: “Muốn đi cùng doanh nghiệp FDI, chúng tôi buộc phải nâng cấp từ quản trị, tiêu chuẩn sản phẩm đến tính minh bạch. Nếu không tự lớn lên thì cơ hội sẽ không chờ mình.”
Tuy nhiên, khó khăn lớn hiện nay vẫn là biến động giá nguyên liệu, áp lực cạnh tranh quốc tế và hạn chế về nguồn vốn cho đầu tư công nghệ.
Định hướng chiến lược của Đồng Nai
Song song với việc thúc đẩy kinh tế tư nhân, Đồng Nai đang định hướng lại chiến lược thu hút FDI theo hướng chất lượng cao. Ông Nguyễn Văn Út, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, khẳng định: “Đồng Nai sẽ giảm dần các ngành thâm dụng lao động và có nguy cơ gây ô nhiễm, thay vào đó ưu tiên công nghệ cao, công nghiệp xanh và các dự án có giá trị gia tăng lớn.”
Ông Nguyễn Kim Long, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Đồng Nai, cho rằng việc xây dựng Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là yêu cầu tất yếu. Với quy mô kinh tế lớn, dân số gần 4,5 triệu người và vị trí chiến lược, Đồng Nai đã hội tụ đủ điều kiện để chuyển sang mô hình phát triển ở tầm cao hơn. Sự hiện diện của Cảng hàng không quốc tế Long Thành sẽ mở ra không gian tăng trưởng mới, tạo động lực mạnh cho công nghiệp, logistics, đô thị và dịch vụ.
Ông Elephant Fu, đại diện Công ty TNHH New Apparel Far Eastern Việt Nam, đánh giá Đồng Nai đang sở hữu “bộ ba lợi thế” gồm vị trí địa lý, hạ tầng và môi trường đầu tư. Ông nhấn mạnh: “Yếu tố quan trọng nhất hiện nay không chỉ là ưu đãi mà là khả năng đồng hành lâu dài của địa phương, từ tốc độ xử lý thủ tục đến chất lượng nhân lực kỹ thuật và hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ.”
Mục tiêu tăng trưởng hai con số của Đồng Nai là tham vọng lớn, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là khả năng tháo gỡ các điểm nghẽn tồn tại nhiều năm qua, đặc biệt là nhân lực, vốn, hạ tầng và cải cách hành chính. Khi doanh nghiệp tư nhân được tiếp thêm nguồn lực, khi FDI và doanh nghiệp nội tạo được liên kết bền vững, khi hạ tầng chiến lược được kết nối đồng bộ, Đồng Nai sẽ không chỉ duy trì vai trò “thủ phủ công nghiệp” mà còn có thể trở thành cực tăng trưởng mới của cả vùng kinh tế phía Nam.
