Theo báo cáo nhanh từ Bộ Tài chính, tính đến ngày 21/5, tổng số vốn đầu tư công giải ngân đạt 182,5 nghìn tỷ đồng, tương đương 18% kế hoạch do Thủ tướng giao. Đáng chú ý, có tới 13 bộ và cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân, phản ánh nhiều khó khăn trong triển khai dự án.
Tình hình giải ngân chung
Bộ Tài chính cho biết, đến hết ngày 21/5, có 7 bộ, cơ quan trung ương và 17 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Trong số này, Hà Nội nổi bật với tỷ lệ giải ngân tăng từ 27,3% vào cuối tháng 4 lên gần 32,8% vào cuối tháng 5, dẫn đầu nhóm địa phương. Các địa phương khác như Hải Phòng, Quảng Ninh, Nghệ An, Khánh Hòa, Lào Cai, Điện Biên, Tây Ninh, Cà Mau cùng các bộ như Bộ Quốc phòng, Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp và Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng nằm trong nhóm tích cực.
Tuy nhiên, 28 bộ, cơ quan và 17 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân. Đặc biệt, một số đơn vị có tỷ lệ giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân, cho thấy sự chậm trễ đáng lo ngại. Nếu không tính khoản vốn tiết kiệm 5% từ kế hoạch đầu tư công ngân sách địa phương (khoảng 32,5 nghìn tỷ đồng dành cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng), tỷ lệ giải ngân cả nước đến 21/5 đạt khoảng 18,6%.
Nguyên nhân chậm giải ngân
Bộ Tài chính chỉ ra nhiều nguyên nhân dẫn đến giải ngân chậm. Công tác giải phóng mặt bằng gặp vướng mắc, đặc biệt liên quan đến xác định nguồn gốc đất, đơn giá bồi thường và phương án đền bù. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng, giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán được duyệt làm phát sinh chênh lệch chi phí, buộc nhiều dự án phải điều chỉnh hợp đồng.
Việc lập kế hoạch vốn tại một số nơi chưa sát với nhu cầu và khả năng thực hiện. Chất lượng chuẩn bị đầu tư của nhiều dự án chưa tốt, dẫn đến phải điều chỉnh hoặc hoàn trả kế hoạch vốn. Trong những tháng đầu năm, nhiều chủ đầu tư tập trung vào thủ tục như thiết kế, thẩm định, phê duyệt dự án và lựa chọn nhà thầu, nên khối lượng nghiệm thu, thanh toán chưa nhiều.
Năng lực và trách nhiệm còn hạn chế
Cơ quan tài chính cũng nhận định năng lực và trách nhiệm của một bộ phận chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế, chưa chủ động, thiếu quyết liệt trong tổ chức thi công. Tại một số xã, phường thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công, nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện và giải ngân vốn.
Bài viết cũng đề cập đến các thông tin liên quan: TP.HCM đặt mục tiêu thu ngân sách 1 triệu tỷ đồng năm 2026, các ngân hàng đẩy mạnh cho vay bất động sản, và những lo lắng của người dân về nhà đất thế chấp khi bị giải tỏa theo quy hoạch mới của Hà Nội.
