Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đang đẩy mạnh mở rộng quy mô sử dụng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số (e-CNY) thông qua các chính sách ưu đãi và chỉ thị hậu trường nhằm thúc đẩy các ngân hàng thương mại tăng cường áp dụng. Phạm vi ứng dụng e-CNY hiện được mở rộng từ các chương trình bốc thăm trúng thưởng, thanh toán tiền điện xanh đến chi tiêu tài khóa công.
Chiến lược riêng của Trung Quốc
Theo Reuters, chiến lược tiền kỹ thuật số của Bắc Kinh tạo sự tương phản rõ rệt với Washington khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ủng hộ stablecoin tư nhân nhưng cấm tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương. Giới phân tích cho rằng động thái này xuất phát từ tham vọng giảm phụ thuộc vào hệ thống thanh toán toàn cầu do phương Tây thống trị, với đồng USD là đồng dự trữ chính. Do đó, e-CNY có thể đóng vai trò như tấm đệm công nghệ, giúp duy trì dòng chảy thương mại quốc tế trước các cú sốc địa chính trị, đặc biệt sau bất ổn tại Trung Đông.
Công ty chứng khoán China Securities Co nhấn mạnh xung đột tại Trung Đông đã phơi bày rủi ro vũ khí hóa đồng USD, làm nổi bật nhu cầu phi USD hóa của các nhà sản xuất dầu mỏ. Xung đột Iran đang đẩy nhanh quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ, mở rộng ảnh hưởng từ thương mại sang địa chính trị.
Rào cản đối với e-CNY
Dù tham vọng lớn, e-CNY vẫn đối mặt nhiều rào cản. Tính đến tháng 11 năm ngoái, tổng giao dịch e-CNY lũy kế từ năm 2019 mới đạt 16.700 tỷ nhân dân tệ (khoảng 2.470 tỷ USD), quá nhỏ so với 279.000 tỷ nhân dân tệ giao dịch qua thẻ UnionPay riêng năm 2025. CEO của Sign, ông Xin Yan, nhận định Trung Quốc và Mỹ là hai động cơ kinh tế toàn cầu, mỗi nước đẩy mạnh tiêu chuẩn riêng. e-CNY tương thích với hệ thống ngân hàng nhưng không thân thiện với người nước ngoài.
Ai sẽ sử dụng e-CNY?
Bước ngoặt lớn thúc đẩy chiến dịch kích cầu là việc Trung Quốc cho phép trả lãi đối với số dư e-CNY và tăng gấp đôi số ngân hàng vận hành được cấp phép lên 22 vào tháng 4. Quyết định này biến e-CNY thành khoản nợ tiền gửi nội bảng, kích thích các tổ chức thúc đẩy ứng dụng vì nó được tính vào chỉ tiêu đánh giá tiền gửi và cho phép phát triển sản phẩm tín dụng, quản lý tài sản.
Một nguồn tin ngành công nghệ tài chính tiết lộ chính phủ Trung Quốc có vẻ thực sự nghiêm túc lần này, biến số dư và số lượng tài khoản e-CNY thành chỉ số cốt lõi đánh giá năng lực ngân hàng, nhằm xây dựng hệ sinh thái thu hút sự tham gia rộng rãi. PBOC đang thử nghiệm ứng dụng hợp đồng thông minh để tự động kích hoạt thanh toán khi đủ điều kiện, áp dụng thí điểm trong quay số trúng thưởng, thẻ trả trước, chi tiêu tài khóa và tài trợ chuỗi cung ứng.
Giới chức Trung Quốc cũng dùng e-CNY để ngăn chặn gian lận bảo hiểm y tế và theo dõi mức tiêu thụ điện xanh nhờ khả năng truy vết dòng tiền. Chính quyền địa phương tự thiết lập mục tiêu số lượng và thí điểm chi trả lương, giải ngân quỹ y tế. PBOC đang cân nhắc thành lập trung tâm thanh toán bù trừ tương tự UnionPay để xử lý giao dịch liên ngân hàng, tối ưu hóa hiệu suất.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng e-CNY khó lung lay thói quen tiêu dùng nhỏ lẻ vốn bị Alipay và WeChat Pay thống trị, vì mục tiêu chính vẫn là quyết toán quốc tế giữa doanh nghiệp, vốn gặp trở ngại khi tiếp cận khách nước ngoài. Ông Zhou Xiaoquan, quan chức Văn phòng Ủy ban Tài chính Thượng Hải, cho biết thành phố khuyến khích tổ chức ứng dụng mBridge – nền tảng liên kết Trung Quốc, Hong Kong, Thái Lan, UAE và Saudi Arabia. Các ứng dụng kinh doanh hiện bao phủ thương mại hàng hóa, dịch vụ và bảo hiểm vận tải biển.
Dù thanh toán xuyên biên giới với ASEAN là ưu tiên, một nguồn tin giấu tên cảnh báo đối tác nước ngoài không hào hứng tiếp nhận e-CNY, cần thêm thời gian để tăng sức hút cho đồng tiền này.
