GDP Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,18%, theo số liệu từ Tổng cục Thống kê. Đây là mức tăng trưởng ấn tượng, phản ánh sức bật của nền kinh tế sau giai đoạn khó khăn. Tuy nhiên, theo ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam, để duy trì đà tăng trưởng và tránh "bẫy thu nhập trung bình", Việt Nam cần tập trung vào chất lượng tăng trưởng, nâng cao năng suất và đổi mới sáng tạo.
Triển vọng kinh tế tích cực nhưng rủi ro gia tăng
Ông Shantanu Chakraborty đánh giá triển vọng kinh tế Việt Nam nhìn chung tích cực. Các động lực chính bao gồm sản xuất công nghiệp, xuất khẩu, đầu tư nước ngoài (FDI), đầu tư công, dịch vụ và tiêu dùng trong nước. Tuy nhiên, rủi ro bên ngoài đã tăng lên, đặc biệt là biến động về thuế quan, rào cản thương mại, giá năng lượng, tỷ giá và nhu cầu từ các thị trường lớn. Nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu cho thấy sản xuất trong nước đang mở rộng nhưng còn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu đầu vào.
Cần phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ
ADB cho rằng Việt Nam vẫn có dư địa chính sách, đặc biệt là về tài khóa, nhưng cần sử dụng có chọn lọc. Trong bối cảnh áp lực lạm phát, tỷ giá và nhập siêu gia tăng, chính sách tiền tệ cần thận trọng hơn. Hỗ trợ tăng trưởng nên dựa nhiều hơn vào chính sách tài khóa có mục tiêu và cải cách phía cung. Đầu tư công nên tập trung vào hạ tầng, năng lượng, logistics, chuyển đổi số, nâng cao kỹ năng lao động và thích ứng khí hậu.
Ông Shantanu Chakraborty nhấn mạnh: "Điều quan trọng không chỉ là quy mô chi tiêu hay vay nợ, mà là hiệu quả sử dụng vốn và chất lượng dự án."
Tháo gỡ điểm nghẽn cấu trúc
Để đạt mục tiêu thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần xử lý các điểm nghẽn lớn như chất lượng thực thi chính sách, thủ tục đầu tư, tiếp cận đất đai, hạ tầng, năng lượng, logistics, kỹ năng lao động, thị trường vốn và năng lực đổi mới sáng tạo. Năng suất của khu vực doanh nghiệp trong nước còn thấp và liên kết chưa đủ sâu với khu vực FDI.
Tránh bẫy thu nhập trung bình
Việt Nam vừa được Ngân hàng Thế giới (World Bank) xếp vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao với GNI bình quân năm 2025 đạt 4.970 USD/người. Để tránh bẫy thu nhập trung bình, theo ông Shantanu Chakraborty, Việt Nam cần chuyển từ tăng trưởng dựa vào vốn, lao động giá rẻ và FDI sang tăng trưởng dựa trên năng suất, kỹ năng, đổi mới sáng tạo và khu vực tư nhân trong nước. Các ngành như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, UAV, công nghệ số và công nghiệp xanh có tiềm năng lớn, nhưng cần nền tảng về nhân lực chất lượng cao, hạ tầng số, năng lượng ổn định, bảo vệ sở hữu trí tuệ và hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước.
"Tăng trưởng cũng cần bao trùm hơn, nghĩa là năng suất phải chuyển thành thu nhập hộ gia đình cao hơn, việc làm tốt hơn và cơ hội lớn hơn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa," ông nói.
Phối hợp ba trụ cột để tăng trưởng bền vững
Để thực hiện đa mục tiêu trong năm 2026, bao gồm ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và tăng trưởng từ 10%, ADB khuyến nghị phối hợp hài hòa ba trụ cột: chính sách tài khóa tập trung vào hạ tầng và nâng cao năng lực phía cung; chính sách tiền tệ ưu tiên ổn định vĩ mô; và cải cách thể chế tiếp tục giảm chi phí kinh doanh, tháo gỡ rào cản và tạo động lực cho khu vực tư nhân.
ADB sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong các lĩnh vực như hạ tầng bền vững, giao thông, logistics, chuyển đổi năng lượng, thích ứng biến đổi khí hậu, y tế, giáo dục kỹ năng và phát triển khu vực tư nhân. Ông Shantanu Chakraborty kết luận: "Với mục tiêu tăng trưởng cao, Việt Nam cần không chỉ nhiều dự án hơn mà cần những dự án có chất lượng cao, có khả năng giải ngân tốt, có tác động lan tỏa và có thể huy động thêm vốn đầu tư từ khu vực tư nhân."
