Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) do Bộ Xây dựng soạn thảo đang được Bộ Tư pháp thẩm định, với quy mô 13 chương, 150 điều, tinh giản 48 điều so với quy định hiện hành. Trong đó, đề xuất giới hạn thời hạn sở hữu căn hộ chung cư là nội dung đáng chú ý nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến người dân đã, đang và sắp mua chung cư.
Cơ chế xác lập và chấm dứt quyền sở hữu căn hộ
Theo đề xuất, quyền sở hữu căn hộ chung cư có hiệu lực khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận và chấm dứt khi công trình hết niên hạn sử dụng hoặc bị cưỡng chế phá dỡ dù chưa hết tuổi thọ thiết kế. Khi tòa nhà xuống cấp, UBND cấp tỉnh tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng kỹ thuật. Nếu công trình đáp ứng tiêu chuẩn an toàn, cơ quan quản lý có thể gia hạn thời gian khai thác.
Dự thảo cũng nêu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của cư dân sau khi tòa nhà bị giải tỏa: chủ sở hữu phải tuân thủ quyết định di dời, giải phóng mặt bằng, phá dỡ và thực hiện bồi thường, tái định cư. Bộ Xây dựng cho rằng quy định này nhằm thay đổi nhận thức xã hội, giúp người dân hiểu chung cư là công trình có thời hạn sử dụng hữu hạn, không phải tài sản vĩnh viễn.
HoREA kiến nghị giữ nguyên sở hữu không thời hạn
Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) đã gửi văn bản kiến nghị lên Thủ tướng và các bộ, ngành, bày tỏ không đồng tình với việc chấm dứt quyền sở hữu căn hộ khi hết niên hạn. HoREA phân tích rằng việc ràng buộc thời gian sở hữu theo tuổi thọ công trình tạo tâm lý lo lắng, bất an cho người mua nhà và làm giảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.
HoREA đề xuất duy trì cơ chế sở hữu nhà chung cư không xác định thời hạn, kèm quyền sử dụng đất ổn định lâu dài, như tinh thần Luật Nhà ở 2023 và Luật Đất đai 2024. Tuy nhiên, hiệp hội cho rằng có thể áp dụng hình thức sở hữu có thời hạn trong hai trường hợp: các bên tự nguyện thỏa thuận trong hợp đồng dân sự, hoặc công trình xây dựng trên đất được Nhà nước giao có thời hạn. HoREA nhấn mạnh không nên áp dụng đại trà chính sách này cho tất cả căn hộ chung cư.
