Thành phố Hồ Chí Minh đang xây dựng đề cương quy hoạch tổng thể giai đoạn 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, với tham vọng trở thành siêu đô thị toàn cầu. Theo đề cương, đến năm 2050, quy mô dân số dự kiến đạt 20-22 triệu người, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân tối thiểu 10%/năm trong giai đoạn 2025-2050, và GRDP dự kiến đạt khoảng 1.200 tỉ USD. Quy mô đất đai phát triển đô thị dự kiến đạt 290.000-320.000 ha. Các chỉ số này sẽ được nghiên cứu và xác định cụ thể trong quá trình lập quy hoạch.
Mục tiêu trở thành đô thị hàng đầu châu Á
TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2050 nằm trong nhóm 100 thành phố có chất lượng sống tốt nhất thế giới, mang bản sắc đặc trưng. Thành phố sẽ trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ, logistics, du lịch, giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đây cũng sẽ là đầu mối giao thương quốc tế, cửa ngõ kết nối ra biển của vùng và quốc gia, giữ vai trò động lực tăng trưởng và đầu tàu phát triển của cả nước.
Phát triển theo mô hình siêu đô thị đa trung tâm
TP.HCM sẽ phát triển theo mô hình siêu đô thị đa trung tâm, hạ tầng đồng bộ và hiện đại, quản trị thông minh và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu. Người dân có thu nhập và chất lượng sống cao, thuộc nhóm dẫn đầu khu vực Đông Nam Á, được thụ hưởng môi trường sống an toàn, nhân văn và giàu bản sắc. Về tầm nhìn 100 năm, TP.HCM sẽ là siêu đô thị bền vững, sáng tạo và đáng sống hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương, phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, công bằng xã hội và gìn giữ các giá trị văn hóa.
Trọng trách từ Trung ương
Đại biểu Quốc hội, PGS-TS Trần Hoàng Ngân nhận xét: Đây không chỉ là mục tiêu kỳ vọng mà là nhiệm vụ, trọng trách Bộ Chính trị giao, thành phố phải thực hiện bằng mọi giá. Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị nêu rõ: Phát triển TP.HCM không phải là nhiệm vụ riêng của địa phương, mà là trách nhiệm chính trị của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị. Tinh thần chủ đạo là TP.HCM vì cả nước và cả nước vì TP.HCM. Trong kỷ nguyên mới, TP.HCM mang sứ mệnh tiên phong, phải là cực tăng trưởng đi đầu, là hình mẫu và biểu tượng cho sự phát triển của đất nước.
Ông Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh: Suốt hơn 40 năm qua, từ Nghị quyết 01 (1982), Nghị quyết 20 (2002), Nghị quyết 16 (2012), Nghị quyết 31 (2022) đến Nghị quyết 09 mới nhất, Trung ương luôn dành cho TP.HCM những trọng trách cao quý nhưng đầy áp lực. Sứ mệnh lần này đặt ra trách nhiệm huy động mọi nguồn lực để phát triển xứng tầm thành phố mang tên Bác, cạnh tranh sòng phẳng với các đô thị quốc tế theo từng cột mốc: đến năm 2030 đứng trong nhóm đầu Đông Nam Á, đến năm 2045 ngang tầm các đô thị lớn châu Á, và từ năm 2075 trở đi đạt tầm vóc siêu đô thị hàng đầu thế giới.
Tháo gỡ nút thắt thể chế và hạ tầng
Theo chuyên gia, nguyên nhân lớn nhất khiến TP.HCM chưa phát triển tương xứng tiềm năng là hai nút thắt: thể chế và hạ tầng giao thông kết nối. Để thành phố hoàn thành sứ mệnh "máy kéo" cho nền kinh tế, Trung ương đã trao các thể chế đột phá, cơ chế đặc thù qua Nghị quyết 98, Nghị quyết 260 và Nghị quyết 188. Phân cấp, phân quyền triệt để giúp thành phố chủ động hơn, giảm thiểu quy trình xin ý kiến các bộ ngành. Đây là bệ phóng để TP.HCM hiện thực hóa các mục tiêu chính trị.
Ngược lại, xác định "TP.HCM vì cả nước", thành phố đã chủ động giảm phụ thuộc vào ngân sách Trung ương, vận dụng cơ chế đặc thù để thu hút vốn xã hội đầu tư hạ tầng. Nhiều dự án hạ tầng trọng điểm đã "chạy" nhanh, lập kỷ lục về tiến độ. PGS-TS Trần Hoàng Ngân kỳ vọng: Chỉ trong 2-3 năm tới, hệ thống giao thông liên vùng sẽ chuyển biến lớn khi đường Vành đai 3 và các tuyến cao tốc về đích. Giai đoạn 5 năm tiếp theo, Vành đai 4 và hệ thống đường sắt đô thị 200 km sẽ hoàn thiện, mang đến sự thay đổi mạnh mẽ, tạo niềm tin rằng mục tiêu trăm năm sẽ được hiện thực hóa.
Cần xác định lại vùng TP.HCM mở rộng
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, cho rằng thành phố cần cập nhật tầm nhìn, mục tiêu và chỉ tiêu phát triển bằng số liệu, định hướng trong Nghị quyết 09. Cụ thể: giai đoạn 2026-2030, tăng trưởng GRDP tối thiểu 10%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 14.000 USD, kinh tế số chiếm 40% GRDP, hoàn thành 200 km đường sắt đô thị, chỉ số HDI đạt 0,9, giải quyết cơ bản tình trạng úng ngập, ô nhiễm, ùn tắc giao thông và không ma túy. Giai đoạn 2031-2035, GRDP tăng trưởng 10%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt 25.000 USD, kinh tế số chiếm 60% GRDP, HDI duy trì 0,9. Giai đoạn 2036-2045, tăng trưởng 10%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt 75.000 USD, HDI 0,9, hoàn thành kết nối đường sắt đô thị, phát thải ròng bằng 0. Giai đoạn 2046-2075, tăng trưởng 6%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt 100.000 USD, các chỉ số công bằng xã hội, bảo vệ môi trường và phát triển con người đạt trên 0,9.
Ông Lê Hoàng Châu cũng đề xuất xác định lại "vùng TP.HCM" mở rộng gồm các địa phương liền kề như TP.Đồng Nai, các tỉnh Tây Ninh, Đồng Tháp, Lâm Đồng. Đồng thời, tái cấu trúc không gian, bổ sung các trục cao tốc kết nối hành lang Đông - Tây, hình thành các hành lang kinh tế, vành đai kinh tế ven biển, kết nối hiệu quả các cảng biển, cảng hàng không, cửa khẩu quốc tế, đầu mối giao thương lớn, các trung tâm kinh tế và phát triển các vành đai công nghiệp - đô thị - dịch vụ tại các vùng động lực.
Việc này phù hợp với thực tế sau sáp nhập địa phương, giúp hình thành không gian phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh quốc phòng, tránh phân chia không gian đơn giản, tối ưu hóa lợi thế so sánh của từng khu vực sau khi hợp nhất.
Kết nối xa hơn với khu vực
Ông Lê Hoàng Châu cũng đề xuất xây dựng tầm nhìn kết nối xa hơn đến các quốc gia trong khu vực như Campuchia, Lào bằng hệ thống đường sắt quốc gia, cụ thể là tuyến đường sắt TP.HCM - Lộc Ninh tại cửa khẩu Mộc Bài và tuyến đường Xuyên Á, bao gồm QL22 và tuyến đường cao tốc TP.HCM - Mộc Bài (tỉnh Tây Ninh).
