Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các cơ quan liên quan sớm đưa ra các sản phẩm, dịch vụ cụ thể cho Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, nhằm thu hút nguồn lực phát triển và phục vụ các công trình hạ tầng trọng điểm. Trong cuộc họp về triển khai hoạt động của trung tâm, Thủ tướng giao Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các cơ quan trình bổ sung chức năng, kiện toàn Hội đồng Điều hành trong tuần này và hoàn thiện Quy chế hoạt động của TTTC, Hội đồng Điều hành và cơ quan điều hành, hoàn thành trước ngày 10.6.
Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan và hai thành phố Đà Nẵng, TP.HCM kiến nghị, xác định danh mục các sản phẩm, dịch vụ tài chính của TTTC, trước hết là các sản phẩm, dịch vụ gắn với thương mại, đầu tư. Việc phát triển các sản phẩm này đều đã có chủ trương, cần triển khai với tinh thần không cầu toàn. Ngoài 8 nghị định đã có, cần tiếp tục nghiên cứu các quy định mới trong tháng 6 nhằm tạo cơ chế đột phá để nhanh chóng có một số sản phẩm, dịch vụ tài chính mới chủ chốt cho TTTC.
Chuyên gia ủng hộ tinh thần 'không cầu toàn'
Ông Trần Thanh Hải, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Viễn Đông, tâm đắc với chỉ đạo của Thủ tướng về việc phát triển sản phẩm với tinh thần không cầu toàn. Ông cho rằng các văn bản như Nghị quyết 222 của Quốc hội, Nghị định số 330/2025 của Chính phủ đã có quy định rất mở, nên cứ làm rồi hoàn thiện dần khung pháp lý. TTTC quốc tế cần có 4 thị trường chính: ngoại hối, thị trường vốn (trái phiếu, cổ phiếu), thị trường hàng hóa và thị trường kỹ thuật số, tài sản số. Trong đó, ngoại hối và thị trường vốn đã có từ lâu, nhưng cần cơ chế chuyển đổi đồng VN để tạo đột phá. Ông Hải nhấn mạnh: 'Hãy mạnh dạn vận dụng các nghị định đã ban hành để phát triển thị trường vốn'.
Mô hình hệ sinh thái mở tại TP.HCM
PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành TTTC quốc tế VN tại TP.HCM (VIFC-HCMC), chia sẻ VIFC-HCMC được định hướng phát triển theo mô hình hệ sinh thái mở, gắn chặt với nền kinh tế thực, phục vụ nhu cầu vốn của hạ tầng, công nghiệp, logistics, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và đô thị thông minh. Gần đây, TTTC hàng hải đã được hình thành, đảm bảo chuỗi giá trị hàng hải quốc gia đồng bộ trên các lĩnh vực cảng biển, vận tải biển, logistics. Ông Huân nhấn mạnh đây là trụ cột quan trọng của VIFC-HCMC, kỳ vọng dẫn dắt chuyển dịch cơ cấu kinh tế của TP.HCM và Việt Nam, hướng tới thu hút khoảng 30% giao dịch tài chính hàng hải của Việt Nam, tương đương 300 tỉ USD mỗi năm. Ngoài ra, còn có TTTC hàng không, trung tâm fintech… Các chính sách đột phá tại trung tâm bao gồm cơ chế tài chính, quản lý ngoại tệ, huy động vốn; sandbox cho fintech; miễn giảm thuế cho doanh nghiệp và lao động chất lượng cao; ưu đãi visa cho lao động quốc tế.
Cho phép giao dịch hàng hóa, chứng khoán, tiền số
Ông Trần Thanh Hải đề xuất Chính phủ mạnh dạn cấp phép vận hành các sàn giao dịch hàng hóa cho những công ty có năng lực, vừa làm vừa học để hoàn thiện khung pháp lý. Dựa vào thế mạnh xuất khẩu của Việt Nam, có thể thực hiện bán sản phẩm hàng hóa giao ngay thành hợp đồng tương lai dưới dạng công cụ phái sinh. Ông gợi ý các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê, hồ tiêu, cao su, trong đó cà phê được ưu tiên hàng đầu vì Việt Nam đang đứng số 1 thế giới về xuất khẩu. Việc triển khai sàn giao dịch cà phê sẽ nhanh do đã có sẵn tiêu chuẩn chất lượng và hệ thống kho ngoại quan tại Bình Dương, Tân Uyên, Tân Cảng. Tương tự, hồ tiêu và cao su cũng có lợi thế riêng, có thể làm thị trường hàng hóa giao ngay và phái sinh. Điều này tạo giá trị cho đồng nội tệ vì các mặt hàng được niêm yết và giao dịch bằng cả đồng VN và ngoại tệ, buộc nhà đầu tư quốc tế phải nắm giữ đồng VN, nâng cao giá trị và tính chuyển đổi của đồng tiền quốc gia.
Ông Hải dẫn chứng trường hợp Malaysia với mặt hàng dầu cọ: khi niêm yết bằng cả USD và đồng ringgit, có thời điểm mua bằng ringgit rẻ hơn, dẫn đến giá trị đồng nội tệ tăng và trở thành đồng tiền chuyển đổi trên bản đồ tài chính thế giới. Ông nhấn mạnh: 'Tại TTTC phải làm sao để đồng tiền chuyển đổi mới có thể thu hút nguồn vốn ngoại. Nếu các mặt hàng Việt Nam chiếm ưu thế tuyệt đối được giao dịch bằng VND, sẽ tạo nhu cầu thực tế đối với đồng tiền này trên thị trường quốc tế, buộc nhà đầu tư quốc tế phải nắm giữ VND'.
Cần khởi động nhanh, không cầu toàn
Chuyên gia kinh tế Đinh Tuấn Minh đồng tình với quan điểm cần thiết và cấp bách phải có sản phẩm, dịch vụ cụ thể. Ông cho rằng các quy định liên quan đã hình thành, vấn đề là hai TTTC tại TP.HCM và Đà Nẵng phải đưa vào hoạt động càng sớm càng tốt. Bản chất của TTTC quốc tế là hub tài chính, cần có các sàn giao dịch hàng hóa, từ dầu, nông sản đến chứng khoán, tài sản số; đồng thời cấp phép cho đơn vị cung cấp dịch vụ quản lý tài sản. Để khởi động nhanh, Việt Nam có thể cho phép nhà đầu tư giao dịch với các sàn quốc tế thông qua mở tài khoản tại các công ty thành viên trong TTTC, như sàn hàng hóa London, Nasdaq, Binance. Sau đó có thể xem xét tạo sàn riêng nhưng vẫn đảm bảo lưu thông với thị trường quốc tế để quản lý và thu thuế, phí. Ông Minh nhấn mạnh: 'Quan trọng là khởi động ban đầu. Giống như sàn chứng khoán 25 năm trước chỉ có 2 doanh nghiệp đầu tiên, nhưng sau đó nhiều doanh nghiệp khác lên sàn'. Trong quá trình hoạt động, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và giải pháp kỹ thuật để tạo thuận lợi cho nhà đầu tư.
Phát huy hiệu quả của TTTC quốc tế
PGS-TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng yếu tố quan trọng là thu hút các định chế tài chính đầu tàu tham gia ngay từ giai đoạn đầu. Kinh nghiệm cho thấy chỉ cần một số ngân hàng đầu tư lớn, quỹ đầu tư toàn cầu hoặc công ty quản lý tài sản hàng đầu hiện diện sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh. Đồng thời, hoạt động xúc tiến đầu tư cần chuyển từ quảng bá hình ảnh sang xúc tiến huy động vốn cụ thể cho từng dự án. Nhà đầu tư quốc tế muốn thấy dự án cụ thể, dòng tiền cụ thể và cơ hội đầu tư cụ thể. Nếu VIFC-HCMC đóng vai trò cầu nối giữa các dự án trọng điểm với các quỹ đầu tư, ngân hàng đầu tư và định chế tài chính toàn cầu, sức hút của trung tâm sẽ tăng nhanh.
Ông Huân nhấn mạnh: 'Thước đo thành công của VIFC-HCMC trong những năm đầu không nên là số lượng tòa nhà hay văn phòng, mà là lượng vốn quốc tế huy động được cho nền kinh tế thực. Nếu TTTC góp phần đưa hàng chục tỉ USD vào các dự án hạ tầng, năng lượng, logistics, công nghệ cao và chuyển đổi xanh, đó sẽ là minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả của mô hình này'. Khi dòng vốn được khơi thông, các định chế tài chính sẽ tự tìm đến, thanh khoản thị trường hình thành và vị thế của VIFC-HCMC trên bản đồ tài chính khu vực sẽ được nâng lên tự nhiên và bền vững.
Học hỏi kinh nghiệm quốc tế
Chuyên gia Đinh Tuấn Minh đồng tình rằng hầu hết quy định cơ bản đã có, chỉ cần đưa ra sản phẩm, dịch vụ cụ thể. Các tập đoàn, nhà đầu tư đã hoạt động ở Singapore, London, Qatar hay Mỹ khi tham gia giao dịch tại Việt Nam sẽ nắm rõ điều gì chưa hợp lý, rào cản nào cần tháo gỡ. Khi vận hành suôn sẻ với sự tham gia của một số tập đoàn lớn có uy tín toàn cầu, số lượng nhà đầu tư ngoại sẽ gia tăng dần. Ngoài ra, nhà đầu tư nước ngoài khi đến tham gia trực tiếp có thể nhìn ra cơ hội đầu tư khác. Vấn đề quản lý ngoại hối cần tính toán cụ thể, vì khi kết nối giao dịch với các sàn quốc tế, dòng vốn phải tự do luân chuyển. Đồng thời, Việt Nam phải đảm bảo hạ tầng kỹ thuật, đường truyền kết nối thông suốt và an toàn, bảo mật thông tin cho nhà đầu tư.
Ông Minh nhấn mạnh: 'Quan trọng nhất của một TTTC quốc tế không phải là quản lý gì mà là môi trường có tính tương tác rất cao trên phạm vi toàn cầu. Khi hoạt động thông suốt, TTTC sẽ giúp Việt Nam thu hút dòng vốn quốc tế lớn, góp phần tạo cú hích cho các chuỗi giá trị công nghệ cao như chip bán dẫn, dữ liệu lớn, thương mại điện tử xuyên biên giới; khuyến khích doanh nghiệp trong nước khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo'.
TTTC quốc tế tại Việt Nam chính thức ra mắt vào ngày 21.12.2025. Xây dựng TTTC quốc tế được Đảng, Nhà nước và Chính phủ xác định là một trong những đột phá về thể chế, nhằm giải phóng nguồn lực, thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, hiệu quả và năng lực cạnh tranh quốc gia, góp phần đưa đất nước vào kỷ nguyên mới.
Cần một số quy định để hạn chế rủi ro
Hiện tại, VND chưa phải là đồng tiền chuyển đổi tự do, nên việc vận hành thị trường forward đòi hỏi đột phá về khung pháp lý mà Ngân hàng Nhà nước còn thận trọng. Để kiểm soát rủi ro trong tình huống khẩn cấp, Chính phủ có thể học tập kinh nghiệm của Malaysia (ấn định tỷ giá cố định) hoặc Đài Loan (cấm bán khống tài sản tài chính) để ngăn chặn rút vốn ồ ạt làm sụp đổ đồng nội tệ.
