Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà vừa yêu cầu Bộ Tài nguyên và Môi trường nghiên cứu, đề xuất tăng mức đặt cọc khi tham gia đấu giá quyền sử dụng đất từ mức 10% hiện nay lên 20-50% giá khởi điểm. Đây là một trong những giải pháp nhằm hạn chế tình trạng bỏ cọc, đầu cơ đất đai, gây nhiễu loạn thị trường.
Đề xuất tăng mức cọc để ngăn chặn đầu cơ
Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng, việc tăng mức tiền đặt cọc sẽ được áp dụng linh hoạt, tùy theo loại đất và khu vực. Mức cọc cao hơn sẽ làm tăng chi phí cơ hội cho những người tham gia đấu giá, từ đó giảm thiểu hành vi đặt cọc rồi bỏ cọc, đặc biệt là trong các phiên đấu giá đất nền tại các khu vực có sốt đất.
Hiện nay, theo quy định tại Luật Đất đai 2013, mức đặt cọc tối thiểu là 10% giá khởi điểm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều cá nhân, doanh nghiệp đã lợi dụng mức cọc thấp để tham gia đấu giá với mục đích đầu cơ, đẩy giá đất lên cao rồi bỏ cọc, gây ảnh hưởng đến thị trường và ngân sách nhà nước.
Kinh nghiệm từ các địa phương
Một số địa phương đã áp dụng mức cọc cao hơn quy định chung. Ví dụ, tại Hà Nội, trong các phiên đấu giá đất ở huyện Hoài Đức, mức cọc được áp dụng là 20% giá khởi điểm. Tuy nhiên, vẫn xảy ra tình trạng bỏ cọc hàng loạt, như vụ đấu giá đất tại xã Tiến Xuân, huyện Thạch Thất, Hà Nội vào tháng 10/2023, khi có tới 30% người trúng đấu giá bỏ cọc.
Phó Thủ tịch UBND TP Hà Nội, ông Nguyễn Trọng Đông, cho biết: "Việc tăng mức cọc lên 20% chưa đủ sức răn đe. Chúng tôi kiến nghị Chính phủ cho phép nâng mức cọc lên 30-50% đối với các khu vực có nguy cơ sốt đất cao."
Đề xuất bổ sung quy định về xử phạt
Bên cạnh việc tăng mức cọc, Phó Thủ tướng cũng yêu cầu nghiên cứu bổ sung các chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi bỏ cọc, như cấm tham gia đấu giá trong một thời gian nhất định hoặc phạt tiền tương ứng với chênh lệch giá nếu đấu giá lại thấp hơn.
Theo ông Nguyễn Văn Khải, chuyên gia bất động sản, việc tăng mức cọc là cần thiết nhưng cần đi kèm với các biện pháp đồng bộ như kiểm soát chặt chẽ nguồn vốn vay tham gia đấu giá, công khai thông tin quy hoạch và giá đất. "Nếu chỉ tăng cọc mà không minh bạch thông tin, tình trạng đầu cơ vẫn có thể tiếp diễn dưới hình thức khác," ông Khải nhận định.
Lộ trình thực hiện
Phó Thủ tướng giao Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng đề án và trình Chính phủ trong quý II/2024. Đề án sẽ bao gồm các nội dung: mức cọc cụ thể cho từng loại đất, khu vực; quy trình xử lý khi bỏ cọc; và các biện pháp hỗ trợ thị trường.
Được biết, trong năm 2023, cả nước đã tổ chức hơn 1.200 phiên đấu giá quyền sử dụng đất, thu về hơn 50.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ bỏ cọc trung bình khoảng 15%, gây thất thu cho ngân sách và làm méo mó thị trường. Việc tăng mức cọc được kỳ vọng sẽ giảm tỷ lệ này xuống dưới 5%.
