Đình Lục Nà tọa lạc tại xã Lục Hồn, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh, được xây dựng từ thời Hậu Lê, thờ Thành hoàng làng Hoàng Cần – vị tướng người Tày có công đánh đuổi giặc ngoại xâm, bảo vệ quê hương. Đình được phục dựng từ năm 2006 và được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.
Lịch sử và truyền thuyết về Thành hoàng Hoàng Cần
Theo truyền thuyết, khi người Tày ở vùng đông bắc Tân Yên (nay là xã Lục Hồn) sinh sống yên ổn thì giặc ngoại xâm kéo đến. Một chàng trai người Tày tên Hoàng Cần, thông minh, sức vóc cường tráng, đã tập hợp trai làng luyện võ. Khi thời cơ đến, ông dấy binh đánh vào căn cứ giặc, dùng gậy tre “tả xung hữu đột” khiến quân giặc khiếp sợ. Dẹp giặc xong, ông trở về quê. Sau khi mất, nhân dân lập đền thờ, tôn ông làm Thành hoàng làng, hằng năm mở hội vào ngày 16 tháng Giêng.
Lễ hội đình Lục Nà: Phần lễ trang nghiêm
Lễ hội đình Lục Nà gồm hai phần: lễ và hội. Phần lễ đặc sắc là lễ rước sắc bài vị Thành hoàng làng Hoàng Cần đi một vòng quanh thôn Bản Cáu, sau đó là nghi thức tế lễ trang trọng. Kết thúc lễ tế là màn múa chầu đón thần do các nghệ nhân hát then thực hiện, vừa trang nghiêm vừa tạo không khí vui tươi, thể hiện lòng tôn kính của nhân dân.
Giám đốc Trung tâm cung ứng xã Bình Liêu Tô Đình Hiệu cho biết: “Lễ hội đình Lục Nà đã được phục dựng từ các nguồn tư liệu, từ trí nhớ của những bậc cao tuổi và có nhiều yếu tố đã được sáng tạo ra. Nghi lễ tế tại đình, một trong những phần quan trọng của lễ hội được đội tế lễ miền xuôi truyền lại cho đội tế lễ đình Lục Nà thực hiện cho đến ngày nay”.
Phần hội sôi động với trò chơi dân gian và hát then
Phần hội diễn ra sôi nổi với các trò chơi dân gian như đẩy gậy, đánh quay, kéo co, ném còn. Các hoạt động văn nghệ thi hát then, đàn tính, hát soóng cọ, hát sán cố thu hút đông đảo người dân và du khách. Đặc biệt, vào dịp lễ hội, đội hát then của tỉnh Lạng Sơn đều đến giao lưu với các đội văn nghệ địa phương, góp phần mở rộng không gian văn hóa.
Anh Nguyễn Văn Tiến đến từ Hà Nội chia sẻ: “Tôi đã tham dự nhiều lễ hội văn hóa truyền thống ở tỉnh Quảng Ninh và lễ hội đình Lục Nà rất đặc sắc, mang đậm bản sắc riêng có của người Tày nơi đây với các phong tục truyền thống. Lễ hội đã gắn kết được mọi người và tạo không khí đoàn kết, vui vẻ cho cộng đồng các dân tộc trên địa bàn”.
Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa
Từ năm 2023, huyện Bình Liêu (cũ) đã phối hợp với Viện Dân tộc học (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) nghiên cứu và phát huy các nghi lễ làng xã kết hợp với phong tục tập quán của đồng bào xã Lục Hồn. Đến nay, lễ hội đình Lục Nà vừa mang đậm tín ngưỡng làng xã truyền thống miền núi, vừa là đặc trưng văn hóa người Tày và đồng bào các dân tộc.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lục Hồn Vi Tiến Vượng cho biết: “Lễ hội đình Lục Nà giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người dân nơi đây. Lễ hội lưu giữ những giá trị văn hóa dân tộc đặc sắc, góp phần giáo dục tinh thần yêu nước, lòng tự hào về truyền thống quê hương cách mạng cho thế hệ trẻ; lan tỏa các giá trị tốt đẹp trong cộng đồng và nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống”.
