Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố dự thảo quy chế tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Học bổng Quốc gia, đánh dấu bước tiến mới trong việc hỗ trợ người học. Hiện nay, hệ thống học bổng còn phân tán, các chương trình chủ yếu mang tính ngắn hạn, chưa hình thành cơ chế phát hiện sớm, bồi dưỡng liên tục và đầu tư có trọng tâm cho người học có tiềm năng.
5 chương trình học bổng trọng tâm
Theo dự thảo, Quỹ Học bổng Quốc gia sẽ triển khai năm chương trình học bổng chính:
- Học bổng tài năng: Dành cho người học chương trình đào tạo tài năng, có thành tích xuất sắc trong học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và phát triển kỹ năng nghề.
- Học bổng du học nước ngoài: Hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, thực tập, nghiên cứu cho người học thuộc đối tượng ưu tiên theo mục tiêu của quỹ.
- Học bổng theo điều ước quốc tế: Áp dụng cho các thỏa thuận quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
- Học bổng thu hút người nước ngoài: Nhằm phục vụ hợp tác quốc tế, phát triển giáo dục và nguồn nhân lực chất lượng cao.
- Học bổng tạo cơ hội phát triển: Dành cho người học cần khuyến khích, hỗ trợ, ưu tiên học viên sau đại học, ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ và các lĩnh vực ưu tiên khác.
Tiêu chí xét chọn minh bạch
Việc xét chọn học bổng dựa trên khung tiêu chí và thang điểm do Bộ GD&ĐT quy định cho từng chương trình. Nhóm tiêu chí về thành tích học tập, nghiên cứu, kỹ năng nghề và kết quả chuyên môn chiếm trọng số cao nhất. Ngoài ra, quỹ có thể bổ sung tiêu chí về chất lượng kế hoạch phát triển cá nhân, kế hoạch học tập, nghiên cứu. Đối với tiểu chương trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, có thể thêm tiêu chí về ý tưởng, mô hình, sản phẩm thử nghiệm, lộ trình triển khai và kết quả đầu ra.
Chính sách ưu tiên được thực hiện qua cộng điểm, xếp hạng ưu tiên hoặc phương thức phù hợp khác. Người học không thuộc diện ưu tiên sẽ phải đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn, cạnh tranh hơn, đòi hỏi năng lực và tiềm năng vượt trội.
Đầu tư dài hạn và quản lý minh bạch
Điểm mới đáng chú ý là quỹ hướng tới đầu tư dài hạn từ phổ thông đến giáo dục nghề nghiệp, đại học và sau đại học, thay vì các học bổng khuyến khích theo từng năm học như trước. Quỹ hoạt động phi lợi nhuận, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng. Tài chính được quản lý công khai, minh bạch theo từng nguồn.
Hội đồng Quản lý quỹ do Bộ trưởng GD&ĐT thành lập, hoạt động kiêm nhiệm, nhiệm kỳ 5 năm, tối đa 11 thành viên. Ngân sách nhà nước hỗ trợ khởi tạo, kết hợp huy động tài trợ, đồng tài trợ, ủy thác, đóng góp tự nguyện từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.
