Bành Huy, tân tiến sĩ triết học vừa tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh – ngôi trường đứng đầu Trung Quốc – đã trải qua một năm tìm việc vô cùng gian nan. Anh nộp gần 60 bộ hồ sơ tới các trường đại học trọng điểm trên toàn quốc, nhưng chỉ có duy nhất Đại học Trịnh Châu phản hồi. Kết quả đáng thất vọng này khiến anh không khỏi hoang mang và tự nghi ngờ năng lực của bản thân.
Hành trình học tập ấn tượng nhưng thiếu "thương hiệu" nghiên cứu
Con đường học vấn của Bành Huy từng được đánh giá rất cao. Anh hoàn thành chương trình cử nhân và thạc sĩ tại Đại học Sư phạm Bắc Kinh, một trong những trường sư phạm hàng đầu cả nước, trước khi đỗ vào chương trình tiến sĩ tại Đại học Bắc Kinh. Suốt những năm nghiên cứu, anh dành gần như toàn bộ thời gian cho sách vở và các công trình khoa học, kỳ vọng sau khi tốt nghiệp sẽ được giảng dạy tại một trường thuộc nhóm 985 hoặc 211 – danh sách các đại học trọng điểm quốc gia.
Tuy nhiên, khi bước vào thị trường tuyển dụng, anh nhanh chóng nhận ra rằng tấm bằng danh giá không đủ để tạo nên lợi thế. Hầu hết các trường đại học hiện nay yêu cầu ứng viên giảng dạy phải có ít nhất ba bài báo đăng trên các tạp chí khoa học thuộc nhóm hàng đầu. Ngoài ra, họ còn ưu tiên những người có cả ba bằng cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ đều đến từ các trường danh tiếng. Dù Bành Huy hội tụ hai điều kiện sau, thành tích công bố khoa học của anh lại khiêm tốn hơn so với mặt bằng chung.
Tiêu chuẩn ngầm khắt khe trong giới học thuật
Theo trang tin Sohu, câu chuyện của Bành Huy không phải là cá biệt. Việc sở hữu học vị tiến sĩ từ trường top đầu không còn tự động mở ra cánh cửa việc làm như nhiều người lầm tưởng. Thị trường tuyển dụng học thuật tại Trung Quốc ngày càng cạnh tranh khốc liệt, với những đòi hỏi cụ thể về số lượng và chất lượng công trình nghiên cứu, số lần trích dẫn, cũng như kinh nghiệm giảng dạy. Một ứng viên dù đến từ đại học nổi tiếng nhưng thiếu "sản phẩm khoa học" vẫn có thể bị bỏ qua.
Trước thực tế đó, nhiều người trẻ có học vị cao phải chấp nhận làm trái ngành hoặc chọn các trường đại học ngoài hệ thống công lập. Bành Huy cũng đi theo hướng này sau khi trải qua một thời gian dài chờ đợi. Trường Đại học Thương mại Ôn Châu – một trường dân lập tại tỉnh Chiết Giang – đã chủ động mời anh về giảng dạy với mức lương sau thuế khoảng 350.000 tệ mỗi năm (tương đương gần 1,3 tỷ đồng), kèm khoản hỗ trợ nhà ở lên tới 800.000 tệ (khoảng 2,9 tỷ đồng).
Chấp nhận trường dân lập: Bước lùi hay lựa chọn sáng suốt?
Quyết định của Bành Huy không tránh khỏi những ý kiến trái chiều. Một số người cho rằng anh đang bỏ phí cơ hội vào các trường trọng điểm để chọn một môi trường kém danh tiếng hơn. Những người khác lại nghi ngờ năng lực nghiên cứu của anh. Tuy nhiên, nam tiến sĩ tỏ ra khá bình tĩnh. Anh cho biết bản thân không hối hận, bởi theo tính toán, thu nhập trong 10 năm làm việc tại trường dân lập này có thể tương đương với hơn 20 năm thu nhập của nhiều giảng viên tại các trường công lập thông thường. Hơn nữa, anh được thoải mái nghiên cứu theo nhịp độ riêng, không phải chịu áp lực từ những chỉ tiêu khoa học quá khắt khe.
Bài học về giá trị thực của bằng cấp
Câu chuyện của Bành Huy gợi ra nhiều suy ngẫm. Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đối mặt với tình trạng thừa thầy thiếu thợ, tấm bằng tiến sĩ không còn là "tấm vé thông hành" đảm bảo sự nghiệp ổn định. Điều quan trọng hơn cả là năng lực thực chất, thành tích nghiên cứu và khả năng thích ứng với nhu cầu thị trường. Lựa chọn của anh cũng cho thấy thành công có thể đến từ việc dám bước ra khỏi khuôn mẫu, chấp nhận con đường ít được số đông công nhận để tìm kiếm môi trường phù hợp với hoàn cảnh và mục tiêu cá nhân.
- Gần 60 bộ hồ sơ được gửi đi, chỉ 1 phản hồi từ Đại học Trịnh Châu.
- Mức lương tại Đại học Thương mại Ôn Châu: 350.000 tệ/năm, hỗ trợ nhà ở 800.000 tệ.
- Thu nhập 10 năm ở trường dân lập tương đương hơn 20 năm ở trường công thông thường.
