Chiều 30/7, tại hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản 6 tháng cuối năm 2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đã gây chú ý khi nói "Gǎnxiè nǐmen" – cảm ơn các vị – bằng tiếng Trung khi trao đổi với Tổng lãnh sự Trung Quốc tại TP.HCM Đường Lập. Lời cảm ơn không chỉ đơn thuần là phép xã giao, mà còn là thông điệp cho thấy Việt Nam kỳ vọng đẩy mạnh xuất khẩu sầu riêng sang thị trường tỷ dân, nơi Việt Nam mới chỉ đáp ứng khoảng 5% nhu cầu.
Hội nghị kéo dài gần 3 giờ đồng hồ, nhưng vị tư lệnh ngành nông nghiệp vẫn muốn cuộc trao đổi kéo dài hơn. Ông đề nghị các bên cùng tranh luận thẳng thắn: "Góc nhìn giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước là khác nhau. Chúng ta tranh luận để làm rõ vấn đề, kết thúc bằng sự thấu hiểu, chia sẻ từ hai phía, để mang lại kết quả tốt hơn cho ngành".
Mục tiêu tăng trưởng 4% cho cả năm 2026
Báo cáo tại hội nghị cho thấy, 6 tháng đầu năm, ngành nông nghiệp và môi trường đạt mức tăng trưởng 3,87%, vượt xa mục tiêu ban đầu. Thủ tướng Chính phủ sau đó đã điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng cả năm của ngành từ 3,7% lên 4%. Để đạt được mức trung bình này, 6 tháng cuối năm ngành phải tăng trưởng 4,3%.
Thừa nhận nông nghiệp có đặc thù phụ thuộc vào chu kỳ sinh trưởng tự nhiên, không thể điều chỉnh sản lượng nhanh như công nghiệp, ông Hùng vẫn quả quyết chỉ tiêu Thủ tướng giao là phải thực hiện. Ông kêu gọi các ngành hàng và doanh nghiệp chung tay hỗ trợ để đạt mục tiêu chung.
Xuất khẩu còn thiếu bền vững, cần mở rộng thị trường
Dù có kết quả tích cực, người đứng đầu ngành nông nghiệp đã chỉ ra những tồn tại: xuất khẩu chưa đồng đều, thiếu bền vững; một số mặt hàng tăng về khối lượng nhưng giảm về giá trị; liên kết giữa vùng nguyên liệu, doanh nghiệp chế biến và doanh nghiệp xuất khẩu còn kém hiệu quả. Bên cạnh đó, ngành vẫn phụ thuộc vào một số ít thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc và EU – những nơi đang gia tăng biện pháp phòng vệ thương mại và rào cản kỹ thuật.
Ông Hùng nhấn mạnh: "Chúng ta tôn trọng bạn hàng truyền thống nhưng cần mở rộng xuất khẩu sang thị trường mới. Nếu thụ động, ngành sẽ không thể đạt mục tiêu tăng trưởng".
Sầu riêng Việt Nam mới đáp ứng 5% nhu cầu Trung Quốc
Trong phần phát biểu kết luận, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng dành sự quan tâm đặc biệt cho thị trường Trung Quốc – nơi tiêu thụ sầu riêng nhiều nhất của Việt Nam. Ông cho biết, qua các chuyến công tác, nước bạn rất khen chất lượng sầu riêng Việt Nam. Tuy nhiên, Việt Nam mới chỉ đáp ứng khoảng 5% nhu cầu của thị trường này, dư địa còn rất lớn.
Trước sự có mặt của Tổng lãnh sự Đường Lập, ông Hùng bày tỏ mong muốn kết nối giao thương để trái sầu riêng Việt Nam được xuất khẩu nhiều hơn nữa sang Trung Quốc, không chỉ vì mục tiêu xuất khẩu mà còn để đáp ứng nhu cầu của thực khách Trung Quốc. Ông cũng thông báo kế hoạch làm việc với cơ quan hải quan Trung Quốc. Tổng lãnh sự Đường Lập đã đồng tình với đề xuất, và ngay sau đó Bộ trưởng đáp lại bằng hai lần "gǎnxiè nǐmen".
Bài học đau xót từ những tiêu cực gần đây
Ông Trịnh Việt Hùng cũng đề cập tới những mặt trái trong cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và giới doanh nhân. Ông mong giới kinh doanh hãy lấy cái tâm phục vụ 100 triệu người Việt Nam – cho người dân trong nước được ăn sạch, uống sạch trước khi xuất khẩu. "Phải tôn trọng người tiêu dùng. Doanh nghiệp hưởng lợi nhuận trên nhu cầu của người khác nhưng lại đối xử với người đem lại lợi nhuận cho mình theo cách không đúng. Đây là những hành vi rất nguy hiểm", ông nói và thừa nhận những thông tin trong những ngày qua là một bài học đau xót.
Bốn trọng tâm định hướng ngành nông nghiệp
Để hoàn thành mục tiêu, Bộ trưởng đưa ra bốn trọng tâm. Thứ nhất, lấy nhu cầu thị trường làm căn cứ để tổ chức lại sản xuất, coi xuất khẩu là một mắt xích trong chuỗi giá trị từ giống, vùng nguyên liệu đến chế biến, bảo quản, logistics và phân phối. Thứ hai, chuyển từ tăng trưởng theo sản lượng sang chất lượng và giá trị gia tăng cao, không chạy theo số lượng bằng mọi giá, mà nâng cao tỷ trọng chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý và tham gia trực tiếp vào hệ thống phân phối quốc tế.
Thứ ba, xác định rõ vai trò các chủ thể trong chuỗi giá trị: doanh nghiệp là trung tâm tổ chức thị trường và liên kết chuỗi; nông dân và hợp tác xã là nền tảng sản xuất; hiệp hội, ngành hàng là cầu nối giữa sản xuất và thị trường; Nhà nước kiến tạo thể chế, cung cấp thông tin, tiêu chuẩn hóa và tháo gỡ điểm nghẽn. Thứ tư, tạo năng lực cạnh tranh lâu dài cho từng ngành hàng bằng việc gắn xuất khẩu với xây dựng vùng nguyên liệu chung đạt chuẩn, nâng cao năng lực chế biến, bảo quản logistics, chuẩn hóa mã số vùng trồng, vùng nuôi.
Ông Hùng đề nghị các ngành hàng, doanh nghiệp mạnh dạn chia sẻ khó khăn để Nhà nước đồng hành tháo gỡ thể chế, cung cấp thông tin, nhưng không thể làm thay doanh nghiệp trong quản trị chất lượng và tổ chức chuỗi. Kết thúc phần trao đổi, ông nhấn mạnh: "Trái tim của doanh nghiệp nằm trong lồng ngực của doanh nghiệp, không nằm trong tay các cơ quan nhà nước" và yêu cầu các cơ quan liên quan trả lời ý kiến của doanh nghiệp, hiệp hội, ngành hàng trong vòng 5 ngày làm việc.
