Năm 2026, lần đầu tiên Bộ GD&ĐT quy định điểm sàn chung 15 điểm/tổ hợp cho tất cả các ngành đào tạo đại học chính quy, áp dụng với mọi phương thức xét tuyển (trừ tuyển thẳng). Tuy nhiên, quy định này bị đánh giá là không còn ý nghĩa sàng lọc khi thí sinh dưới 15 điểm vẫn có thể lấy bằng đại học chính quy qua con đường liên thông.
Nguồn tuyển tăng cho các trường cao đẳng
Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, trong hơn 1,2 triệu thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT năm nay, khoảng trên 1 triệu thí sinh đạt từ sàn trở lên đối với một tổ hợp xét tuyển bất kỳ, trong khi gần 120.000 thí sinh không có cơ hội đăng ký nguyện vọng đại học. Đồng thời, hơn 240.000 thí sinh đủ điều kiện nhưng không đăng ký xét tuyển.
TS Đồng Văn Ngọc, Hiệu trưởng trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội, cho biết tính đến thời điểm hiện tại, số thí sinh đăng ký xét tuyển vào trường tăng khoảng trên 20%, hiện đã có gần 2.000 thí sinh nhập học đợt 1. Ông Ngọc nhận định việc điều chỉnh ngưỡng đầu vào đại học, cùng nhận thức thực dụng của phụ huynh và thí sinh muốn học ngắn hạn, ra trường sớm là những nguyên nhân chính.
Ở phía Nam, Trường Cao đẳng Kỹ thuật và Du lịch Sài Gòn (TP.HCM) ghi nhận số lượng thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh qua cả kênh trực tiếp lẫn trực tuyến tăng khoảng 100 lần so với thời điểm bình thường. Các chuyên gia cho rằng quy định điểm sàn đã tạo nguồn tuyển dồi dào hơn cho các trường cao đẳng, trung cấp, vì trước đây thí sinh dưới 15 điểm vẫn có cơ hội xét học bạ hoặc phương thức khác, nhưng năm nay họ đã biết không còn cơ hội đăng ký nguyện vọng đại học.
Ðiểm sàn chỉ mang tính biểu tượng
Trước đây, khi các trường tự chủ hoàn toàn về điểm sàn, nhiều trường công lập và tư thục đã hạ điểm chuẩn quá thấp. Bộ GD&ĐT đưa ra quy định thống nhất nhằm thiết lập “sàn đáy” 15 điểm, đảm bảo cơ chế pháp lý đồng bộ, ngăn chặn thí sinh điểm quá thấp vẫn trúng tuyển qua các phương thức khác. Tuy nhiên, quy định này đang bị vô hiệu hóa bởi chính những quy định khác của Bộ, như việc cho phép liên thông linh hoạt giữa các bậc học.
Quy chế chỉ áp dụng điểm sàn 15 điểm cho đăng ký trực tiếp vào đại học chính quy ngay sau kỳ thi tốt nghiệp THPT. Nhưng thí sinh dưới 15 điểm không bị loại bỏ cơ hội học đại học nhờ quy định liên thông thẳng không qua điểm thi THPT.
Kẽ hở từ quy định liên thông
Ví dụ, mô hình của trường Đại học Thái Bình Dương (Khánh Hòa) cho phép thí sinh dưới 15 điểm chỉ cần đăng ký học giai đoạn 1 ở trường trung cấp liên kết, sau đó được xét tuyển thẳng vào giai đoạn 2 để lấy bằng đại học chính quy. Điều này có nghĩa điểm thi tốt nghiệp THPT (dù dưới 15) không còn là rào cản.
Thông thường, một chính sách sàng lọc hiệu quả sẽ tạo ra rào cản về chi phí, thời gian hoặc giá trị đầu ra. Tuy nhiên, mô hình liên thông 2 giai đoạn đã xóa bỏ toàn bộ khác biệt. Thí sinh theo con đường này vẫn học đúng 4 năm (1,5 năm trung cấp + 2,5 năm đại học), ngang với thời gian đào tạo đại học chính quy thông thường, và vẫn nhận bằng đại học chính quy.
Thời gian và bằng cấp không khác biệt
Thậm chí, nhóm thí sinh “dưới chuẩn” (dưới 15 điểm) khi đi con đường vòng lại có phần ưu thế về văn bằng: họ sở hữu cùng lúc hai văn bằng (trung cấp và đại học chính quy) cùng kỹ năng thực hành sớm. Điểm sàn 15 điểm chỉ thay đổi tên gọi của con đường, không ngăn được mục tiêu cuối cùng là bằng đại học.
Chính sách tạo đường vòng hợp pháp
Khi Bộ GD&ĐT ban hành quy định điểm sàn, mục tiêu là tạo “ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào” để phân loại năng lực. Nhưng trên thực tế, không có tác dụng phân luồng hay sàng lọc. Ranh giới chất lượng giữa thí sinh 15 điểm và 14,5 điểm bị triệt tiêu khi cả hai đều có thể nhận cùng tấm bằng đại học chính quy sau 4 năm.
Khoảng cách lớn nhất giữa người với người chính là sự hiểu biết về thế giới. Rất ít người có nhận thức sâu sắc và đúng đắn về bản chất để tìm ra hướng thay đổi. Vì con người là nhân tố quan trọng nhất để thay đổi thế giới, nên nếu bạn hiểu sai về mình, định hướng sai con đường đi, thế giới sẽ thay đổi theo hướng không mong muốn. Lý giải sâu hơn, tác giả Thủy Mộc Nhiên trong cuốn “Từ Thành Nhân Đến Thành Công” cho rằng để thay đổi thế giới, chúng ta phải khai thác tiềm năng trong mình, nhìn sâu vào lòng người, tìm hiểu bản chất và tính cách. Suy cho cùng, mọi vấn đề trên đời đều là vấn đề của con người, bao gồm tính cách, sự tu dưỡng và khuôn mẫu.
