Đại học Northwestern, tọa lạc tại bang Illinois, Mỹ, vừa chính thức bổ nhiệm giáo sư Mung Chiang, 49 tuổi, làm hiệu trưởng thứ 18 của trường. Ông sẽ đảm nhận vai trò này từ ngày 1 tháng 7, kế nhiệm người tiền nhiệm Michael Schill. Với quyết định này, Mung Chiang trở thành người Mỹ gốc Á đầu tiên giữ cương vị hiệu trưởng tại ngôi trường danh tiếng có lịch sử 175 năm.
Hành trình từ cậu bé nhập cư đến nhà lãnh đạo học thuật
Mung Chiang sinh ra tại Thiên Tân, Trung Quốc đại lục. Năm 11 tuổi, ông chuyển đến Hong Kong cùng gia đình. Tại đây, ông theo học tại Queen's College, ngôi trường trung học công lập đầu tiên do chính quyền thuộc địa Anh thành lập. Năm 1995, Chiang xuất sắc trở thành thủ khoa kỳ thi Chứng chỉ Giáo dục Hong Kong, đạt 10 điểm A tuyệt đối. Một năm sau, ông được trao danh hiệu Học sinh ngôn ngữ xuất sắc của năm do South China Morning Post bình chọn.
Trong cuộc phỏng vấn với SCMP năm 1996, Chiang chia sẻ rằng khi mới đến Hong Kong, ông hầu như không thể giao tiếp bằng tiếng Quảng Đông và chỉ biết rất ít tiếng Anh. Ông nhấn mạnh thành công của mình đến từ sự chăm chỉ, tinh thần ham học hỏi cùng sự động viên lớn từ cha mẹ và giáo viên, những người ông gọi là 'nguồn cảm hứng thực sự'.
Sau khi hoàn tất việc học tại Hong Kong, Chiang sang Mỹ năm 18 tuổi để theo học Đại học Stanford. Tại đây, ông lần lượt lấy bằng cử nhân năm 1999, thạc sĩ năm 2000 và tiến sĩ ngành kỹ thuật điện năm 2003. Ông bắt đầu sự nghiệp học thuật tại Đại học Princeton năm 2003, gắn bó suốt 14 năm và thăng tiến từ giảng viên trợ lý lên giáo sư danh dự trẻ tuổi nhất của trường. Năm 2017, Chiang chuyển sang Đại học Purdue với vị trí trưởng khoa Kỹ thuật, trước khi được bổ nhiệm làm hiệu trưởng vào năm 2023. Đến năm 2024, ông tiếp tục nhận bằng tiến sĩ Khoa học danh dự từ Đại học Dartmouth.
Nghiên cứu và tầm ảnh hưởng
Các lĩnh vực nghiên cứu của giáo sư Chiang tập trung vào tối ưu hóa mạng lưới, điện toán sương mù, Internet vạn vật và định giá dữ liệu thông minh. Ngoài học thuật, ảnh hưởng của ông còn mở rộng sang các lĩnh vực chính sách và thể thao tại Washington. Năm 2020, với vai trò cố vấn khoa học - công nghệ cho Ngoại trưởng Mỹ, ông tham gia thúc đẩy nhiều sáng kiến ngoại giao công nghệ quan trọng. Hiện, giáo sư Chiang giữ vai trò chủ tịch hội đồng đầu tiên của Quỹ Mỹ về An ninh và Đổi mới Năng lượng - tổ chức được Quốc hội Mỹ thành lập - sau khi được Bộ trưởng Năng lượng bổ nhiệm vào năm 2024. Đồng thời, ông cũng là thành viên hội đồng quản trị của Ủy ban Olympic và Paralympic Mỹ.
Bối cảnh tiếp quản Northwestern
Trong thông báo công bố quyết định bổ nhiệm hôm 18 tháng 5 (giờ Mỹ), giáo sư Chiang cho biết ông 'vinh dự và hào hứng' khi trở thành hiệu trưởng tiếp theo của Northwestern. Theo ông, đây cũng là lúc Northwestern xác định hướng đi mới và chuẩn bị cho tương lai. Ông tiếp quản Northwestern trong bối cảnh trường từng đối mặt với biến động lớn về tài chính và chính trị.
Tháng 4 năm 2025, chính quyền Tổng thống Donald Trump đóng băng 790 triệu USD ngân sách liên bang dành cho trường giữa lúc Quốc hội Mỹ điều tra cách Northwestern xử lý các chính sách đa dạng, công bằng, hòa nhập và các cuộc biểu tình phản đối chiến sự ở Gaza. Hệ quả là hơn 100 dự án nghiên cứu được tài trợ phải tạm dừng, đồng thời trường cắt giảm hơn 400 vị trí nhân sự. Tuy nhiên, đến tháng 11 cùng năm, Northwestern đạt thỏa thuận với các cơ quan liên bang, qua đó khôi phục nguồn tài trợ và chấm dứt các cuộc điều tra.
Đại học Northwestern mô tả giáo sư Chiang là nhà giáo dục và lãnh đạo đại học đẳng cấp thế giới, người theo đuổi việc 'thúc đẩy tự do biểu đạt và chuẩn bị cho các trường đại học trước tương lai'.
