TS Bảo Đạt cảnh báo 10 rủi ro và đưa ra 4 lời khuyên khi học sinh sử dụng AI
Trong tác phẩm mới nhất "Lớn lên thông minh - Kỹ năng sống cho tuổi học trò", Tiến sĩ Bảo Đạt, một chuyên gia giáo dục tại Đại học Monash (Australia), đã đề cập sâu sắc đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong học tập. Ông nhấn mạnh rằng mặc dù AI trở thành công cụ hỗ trợ phổ biến, nhưng việc lạm dụng hoặc sử dụng sai cách có thể dẫn đến nhiều hệ quả tiêu cực cho học sinh.
Bối cảnh và mục tiêu của cuốn sách
Cuốn sách ra đời từ thực tế đáng lo ngại: nhiều học sinh sau khi rời trường phổ thông cảm thấy thiếu chuẩn bị cho cuộc sống thực tế. Các nghiên cứu tại Australia cho thấy khoảng 70% học sinh trung học tốt nghiệp cảm thấy chới với, vì chương trình học tập trung quá nhiều vào kiến thức sách vở mà bỏ qua các kỹ năng sống cơ bản. Từ đó, tác giả giới thiệu khái niệm "adulting", được diễn giải là quá trình "lớn lên thông minh", nhằm trang bị cho học sinh những kỹ năng thiết yếu như giao tiếp, quản lý thời gian, tư duy phản biện và làm việc nhóm.
10 nguy cơ khi học sinh phụ thuộc quá nhiều vào AI
Trong chương nói về AI, TS Bảo Đạt liệt kê 10 rủi ro cụ thể mà học sinh có thể gặp phải nếu lệ thuộc vào công nghệ này:
- Giảm khả năng tư duy phản biện
- Giảm kỹ năng ghi nhớ
- Hạn chế nỗ lực cá nhân
- Rủi ro sai lệch thông tin
- Ảnh hưởng đến đạo đức học tập
- Giảm khả năng giải quyết vấn đề
- Thiếu trải nghiệm thực tế
- Giảm sự tự tin
- Kìm hãm óc sáng tạo
- Suy giảm năng lực phân tích
Ông giải thích rằng những nguy cơ này không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn tác động lâu dài đến sự phát triển toàn diện của các em.
4 lời khuyên thiết thực để sử dụng AI hiệu quả
Bên cạnh những cảnh báo, tác giả cũng đưa ra 4 gợi ý quan trọng giúp học sinh tận dụng AI một cách hợp lý:
- Đặt mục tiêu học tập rõ ràng và cụ thể
- Ưu tiên nỗ lực cá nhân trước khi tìm đến công cụ hỗ trợ
- Tự đánh giá và kiểm chứng thông tin nhận được từ AI
- Tham gia các hoạt động ngoại khóa để phát triển kỹ năng ngoài lớp học
Cuốn sách hướng đến mục tiêu giúp học sinh nhận thức rõ vai trò của công nghệ, đồng thời cân bằng giữa việc tận dụng AI và phát triển năng lực cá nhân. Theo TS Bảo Đạt, AI có thể hỗ trợ quá trình học tập, nhưng việc sử dụng cần đi kèm với sự chủ động và khả năng tự học của mỗi học sinh.
Quan điểm sâu sắc của tác giả về AI
TS Bảo Đạt chia sẻ một cách hình ảnh: "AI như một chiếc gương phản chiếu những điều hay nhưng cũng có thể làm hiện ra những thiếu sót của chúng ta. Nó có thể là người bạn giúp ta tìm kiếm thông tin và hỗ trợ học tập, nhưng nếu phụ thuộc và lạm dụng, AI sẽ trở thành cạm bẫy biến bạn thành nô lệ và vứt đi bản lĩnh của chính mình." Ông cảnh báo thêm rằng nếu học sinh buông bỏ sự tự chủ và chỉ dựa vào AI, họ có nguy cơ trở nên phụ thuộc giống như "một ký sinh trùng", không thể hoạt động độc lập trong tương lai.
Cuốn sách "Lớn lên thông minh" không chỉ là một tài liệu hữu ích cho học sinh mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho phụ huynh và nhà giáo dục trong việc định hướng sử dụng công nghệ một cách thông minh và an toàn.
