Giáo dục STEM: Đòn bẩy đổi mới sáng tạo trong trường học Việt Nam
STEM, mô hình giáo dục hiện đại tích hợp Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học, đang khẳng định vai trò then chốt trong việc phát triển toàn diện kỹ năng cho học sinh. Với trọng tâm là thực hành, tư duy phản biện và sáng tạo để giải quyết vấn đề thực tế, mô hình này không còn là xu hướng mà đã trở thành phương hướng chiến lược dài hạn tại nhiều cơ sở giáo dục trên cả nước.
Những bước tiến ấn tượng từ các trường học tiêu biểu
Tại Trường Trung học cơ sở Giảng Võ (Hà Nội), giáo dục STEM được triển khai mạnh mẽ với gần 200 tiết chuyên đề và chủ đề trong học kỳ I năm học 2025-2026. Thầy Vũ Đình Phương, Phó Hiệu trưởng, chia sẻ rằng nhà trường đã xây dựng mô hình dạy học đa dạng, nơi học sinh được trải nghiệm thông qua các hoạt động như cuộc đua "Amazing Race", "Giang Vo Robotics Champion" và Câu lạc bộ STEM Robotic. Không chỉ dừng lại ở quy mô nội bộ, học sinh của trường đã xuất sắc giành hai Chứng chỉ vàng và ba Chứng chỉ bạc tại vòng chung kết Robotacon Wro 2024, đồng thời lọt vào Top 2 trường có tỷ lệ đỗ cao nhất tại vòng loại kỳ thi Tekmonk Coding Olympiad 2024.
Ở tỉnh Ninh Bình, Trường Trung học phổ thông Tống Văn Trân cũng chú trọng các hoạt động giáo dục STEM. Dự án "Sản xuất các sản phẩm phòng ngừa, hỗ trợ trị ho hiệu quả từ mật ong và chanh đào" đã đoạt Giải xuất sắc tại Ngày hội STEM do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh tổ chức. Thầy Trần Công Hoàn, Hiệu trưởng, nhấn mạnh dự án mang lại hiệu quả xã hội to lớn, góp phần phát triển kinh tế địa phương và nâng cao sức khỏe cộng đồng.
Lan tỏa mạnh mẽ trên khắp các địa phương
Tại Lâm Đồng, cô Nguyễn Thị Thu Huyền, giáo viên Trường Trung học cơ sở Quang Trung, đã kiên trì áp dụng phương pháp giáo dục STEM, giúp cải thiện chất lượng học tập cho cả học sinh yếu kém và học sinh khá giỏi. Ở Quảng Ninh, giáo dục STEM được xem là công cụ thiết yếu để gắn kết chương trình giáo dục với chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh, hình thành thế hệ công dân có khả năng làm chủ tri thức hiện đại.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ninh, phần lớn trường phổ thông trên địa bàn đang triển khai giáo dục STEM, mang đến những thay đổi tích cực: học sinh hứng thú hơn, dám thử nghiệm, trong khi giáo viên chuyển từ vai trò truyền thụ sang hướng dẫn và đồng hành.
Tầm nhìn dài hạn và sự đầu tư quy mô lớn
Các chuyên gia giáo dục dự báo đến năm 2030, nhu cầu nhân lực STEM trên toàn cầu sẽ tăng mạnh, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, y sinh và năng lượng. Nhận thức rõ tầm quan trọng này, Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng quốc gia Việt Nam đang triển khai xây dựng 100 phòng thực hành STEM đạt chuẩn quốc tế trong năm 2025 tại 34 tỉnh, thành phố, kỳ vọng trở thành trung tâm lan tỏa tri thức và đào tạo giáo viên cốt cán.
Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Giáo dục phổ thông (Bộ Giáo dục và Đào tạo), khẳng định giáo dục STEM là phương thức chủ yếu dựa trên dạy học tích hợp, giúp học sinh phát triển phẩm chất, năng lực và giải quyết vấn đề thực tiễn. Đến nay, nhiều tỉnh, thành phố đã triển khai đại trà giáo dục STEM, với đội ngũ giáo viên nắm vững phương pháp và học sinh được thực hành ngay sau khi tiếp cận kiến thức.
Giáo dục STEM không chỉ khắc phục lối dạy học truyền thống mà còn mở ra cơ hội hội nhập toàn cầu, chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai.
