Nhóm nhạc tân binh Duniverse chật vật phát tờ rơi ở điểm công cộng để mời gọi khán giả xem mini show nhưng chỉ thu hút 11 người. Đó là ví dụ điển hình cho sự khởi đầu khó khăn của nhiều nghệ sĩ trẻ tại thị trường nhạc Việt, nơi việc đầu tư tiền tỷ cho sản phẩm ra mắt không đảm bảo thành công.
Canh bạc tiền tỷ của tân binh Vpop
Duniverse là một trong hai nhóm nhạc tân binh ra mắt thị trường nhạc Việt thời gian gần đây. Với sự hỗ trợ của một tổ chức có tiềm lực, Duniverse ra mắt chỉn chu với một MV, xây dựng chiến lược truyền thông và sẵn sàng lăn lộn để tìm tới những khán giả đầu tiên. Tuy nhiên, hiệu ứng thu về không như mong đợi.
Ở diễn biến khác, nhóm nhạc tân binh Uprize đầu tư mạnh tay cho MV, kinh phí có thể lên tới tiền tỷ để chào sân thị trường. Điểm chung của cả hai là đầu tư lớn nhưng không thu hút được sự chú ý tích cực. Theo báo Tiền Phong, đây là khó khăn mà 90% nghệ sĩ trên thị trường sẽ đối diện, ngay cả khi đầu tư mạnh tới đâu, vì họ chỉ mới chân ướt chân ráo gia nhập đường đua.
Khoảng 10 năm trước, công thức ra mắt hiệu quả là ca sĩ, nhóm nhạc tham gia một cuộc thi âm nhạc. Game show ồ ạt xuất hiện, từ đó thí sinh lên sóng truyền hình thường xuyên. Nhưng hiện tại, mô hình này không còn hiệu nghiệm. Nhạc Việt trở lại guồng quay vốn có: tân binh phải xây dựng sự nghiệp từ đầu. Từ đây xuất hiện hai kiểu tân binh: nghệ sĩ indie chăm chỉ phát hành nhạc số chờ hit, và nghệ sĩ đầu tư lớn ngay lập tức.
Những tân binh chơi lớn
Các nghệ sĩ chấp nhận chi tiền tỷ làm MV ngay từ lần ra mắt vì biết đó là cách tốt nhất để nổi tiếng. Từ MV, họ dễ dàng xây dựng kế hoạch truyền thông trên truyền hình, mạng xã hội (TikTok, Facebook), OOH (biển quảng cáo ngoài trời). Duniverse và Uprize đã chọn phương án này. Trước đó, thị trường chứng kiến tân binh Thể Thiên (cháu trai cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn) tung cả album kèm MV. Nữ ca sĩ Lexxy (con gái nhạc sĩ Tú Dưa) cũng tung MV kinh phí tiền tỷ ngay dự án đầu tiên.
Đặc biệt, Mono (em trai Sơn Tùng) chơi lớn hơn tất cả với MV đầu tư được đồn đoán không dưới 3 tỷ đồng, tổ chức họp báo quy tụ đông đảo khách mời, phát hành album kèm chiến lược truyền thông quy mô lớn. Tuy nhiên, không ai trong số này thành công ngay lập tức. Mono thành công từ sớm nhưng không đến từ MV đầu tay, mà từ cơn sốt Waiting For You lan tỏa trên mạng xã hội.
Thực tế cho thấy việc đầu tư MV đắt đỏ và quảng bá mạnh chẳng khác gì một canh bạc. Nghệ sĩ hy vọng bứt phá ngay từ vạch khởi đầu để tương xứng với khoản tiền đã bỏ ra. Nếu thất bại, họ chịu áp lực sản phẩm tiếp theo phải tốt hơn. Nhiều trường hợp chơi lớn ở sản phẩm đầu tay nhưng sau đó mất hút vì tâm lý sợ thất bại. Nhóm Vstar ra mắt MV Vì một Việt Nam mới tinh hoành tráng nhưng chưa kịp nổi tiếng đã rơi vào tranh cãi.
Con đường an toàn: Indie và nhạc số
Phần lớn tân binh Vpop hiện nay không đủ tiềm lực tài chính để đầu tư MV ngay. Thị trường chuyển dịch từ phụ thuộc vào YouTube sang kỷ nguyên của các nền tảng nhạc số (DSP). Nghệ sĩ theo con đường indie chỉ có điểm mạnh là nội lực âm nhạc. Họ tự làm nhạc, phát hành trên các nền tảng qua đơn vị phân phối, không cần MV, chỉ cần Lyrics Video hoặc Visualizer.
Năm ngoái, hiện tượng Nguyễn Hùng nổi tiếng từ ca khúc Phép màu nhờ nhạc số. Trước đó, Khiêm và Shiki cũng vươn lên từ thành công trên DSP. Gần đây, Hngle có ca khúc đứng vị trí số 1 top trending, cũng là giọng hát indie nổi lên từ nhạc số. Những tân binh thành công chỉ chiếm tỷ lệ phần trăm rất nhỏ trong hàng chục, hàng trăm tân binh, nhưng mở ra con đường mới cho các nghệ sĩ muốn chọn phương án an toàn.
Xu hướng mới xuất hiện: nghệ sĩ trẻ tập trung đầu tư âm nhạc, phát hành trên nhạc số và quảng bá sản phẩm. Khi ca khúc có dấu hiệu thành công, bắt trend, họ mới tính đến đầu tư sản xuất MV. Đây là cách giảm rủi ro so với canh bạc tiền tỷ ngay từ đầu.
Theo báo Tiền Phong, cuốn sách Lược sử âm nhạc của Robert Philip nhấn mạnh âm nhạc không chỉ là nghệ thuật mà còn là hiện tượng xã hội phản ánh cấu trúc quyền lực và thay đổi trong xã hội. Điều này cũng đúng với thị trường nhạc Việt, nơi các tân binh phải tìm cách thích nghi hoặc chấp nhận thất bại.
