Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải năm 2026 diễn ra từ ngày 26 đến 30/7 (nhằm ngày 14 đến 17/6 âm lịch) tại xã Bình Đại, tỉnh Vĩnh Long, với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và hội thi phong phú. Đây là lễ hội truyền thống lâu đời của cư dân vùng cửa biển, được lưu truyền qua nhiều thế hệ, trở thành nét sinh hoạt văn hóa - tín ngưỡng đặc sắc của cộng đồng ngư dân.
Mở rộng quy mô và các hoạt động nổi bật
Năm nay, bên cạnh việc gìn giữ đầy đủ các nghi thức truyền thống, lễ hội được mở rộng với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, thương mại và du lịch. Các hội thi như Duyên dáng áo bà ba, hội sách thiếu nhi kết hợp xe thư viện lưu động, không gian trưng bày bánh dân gian Nam Bộ, khu ẩm thực, mua sắm, biểu diễn nghệ thuật hát bội cùng nhiều trò chơi dân gian đã góp phần làm phong phú đời sống văn hóa cộng đồng, đồng thời quảng bá hình ảnh vùng biển Bình Đại giàu truyền thống.
Nghi thức Nghinh Ông - điểm nhấn linh thiêng
Điểm nhấn của lễ hội là nghi thức Nghinh Ông, nghi lễ quan trọng nhất trong đời sống tín ngưỡng của cư dân miền biển. Từ sáng sớm 29/7, khu vực cảng cá Bình Thắng rực rỡ cờ hoa. Hàng chục tàu cá được trang hoàng lộng lẫy tập trung chuẩn bị cho chuyến hải trình đặc biệt ra cửa biển thực hiện nghi thức thỉnh Ông. Dẫn đầu đoàn là tàu lễ được bố trí hương án, lễ vật, đội múa lân và đội nghi lễ. Gần 20 tàu cá nối đuôi nhau hộ tống tàu chính tiến ra cửa biển trong tiếng trống, chiêng, kèn vang vọng giữa sóng nước. Trên mũi mỗi tàu đều bày biện lễ vật gồm hoa quả, xôi, thịt, vịt luộc, đầu heo cùng hương đèn nghi ngút.
Đông đảo ngư dân và du khách theo đoàn để chứng kiến nghi thức thiêng liêng đã gắn bó với đời sống cư dân vùng biển qua hàng trăm năm. Khi đoàn tàu đến khu vực giáp nước giữa sông và biển, các bậc cao niên cùng Ban Quý tế tiến hành nghi thức cúng bái, xin keo trong không khí thành kính. Theo quan niệm dân gian, đây là thời khắc gửi gắm ước nguyện về mưa thuận gió hòa, biển yên sóng lặng, tôm cá đầy khoang, mọi chuyến vươn khơi đều bình an, thuận lợi.
Nghi lễ truyền thống và ý nghĩa tâm linh
Sau nghi thức ngoài khơi, đoàn tàu quay trở về cảng trong tiếng trống hội rộn rã. Hàng trăm ngư dân đứng chờ trên bến để đón Ông theo nghi thức truyền thống trước khi đoàn rước đưa linh vị về Lăng Ông Nam Hải tiếp tục các nghi lễ tế tự. Bên cạnh lễ Nghinh Ông, nhiều nghi thức cổ truyền khác cũng được gìn giữ như lễ Túc yết, lễ cúng Tiền hiền - Hậu hiền, lễ cúng tiền vãng, lễ Chánh tế, nghi thức xây chầu đại bội và lễ thả đèn hoa đăng. Mỗi nghi lễ đều thể hiện lòng tri ân đối với cá Ông cùng các bậc tiền nhân đã có công khai phá, lập làng, giữ biển, truyền lại nghề đánh bắt cho các thế hệ hôm nay.
Theo tín ngưỡng dân gian của cư dân ven biển, cá Ông luôn cứu giúp ngư dân mỗi khi gặp sóng to, gió lớn. Vì vậy, lễ Nghinh Ông không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là biểu tượng của lòng biết ơn, sự đoàn kết cộng đồng và niềm tin vào những chuyến biển bình an, bội thu.
Phần hội sôi động với nhiều hoạt động cộng đồng
Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và giao lưu cộng đồng diễn ra liên tục trong những ngày lễ hội. Không gian lễ hội luôn nhộn nhịp với các trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, nhảy dây, biểu diễn múa lân cùng nhiều hoạt động giao lưu văn nghệ. Khu vực trưng bày bánh dân gian Nam Bộ, các gian hàng ẩm thực vùng biển và khu mua sắm thu hút đông đảo người dân, du khách đến tham quan, thưởng thức. Đặc biệt, các đêm biểu diễn nghệ thuật hát bội tại Lăng Ông Nam Hải luôn đông kín người xem. Đây là loại hình nghệ thuật truyền thống gắn bó với các lễ hội dân gian Nam Bộ, góp phần bảo tồn một loại hình di sản văn hóa phi vật thể đang được nhiều địa phương nỗ lực gìn giữ.
Trong những ngày diễn ra lễ hội, nhiều gia đình ngư dân tạm gác công việc thường nhật để cùng tham gia các nghi lễ, gặp gỡ, thăm hỏi, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất. Không khí đoàn kết, gắn bó của cộng đồng cư dân vùng biển được thể hiện rõ nét, góp phần bồi đắp tình làng nghĩa xóm và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống.
Giá trị di sản và phát triển kinh tế biển
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bình Đại Huỳnh Văn Mai cho biết, năm 2016, Lễ hội Nghinh Ông Nam Hải được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ông nhấn mạnh: “Đây không chỉ là sự ghi nhận những giá trị văn hóa đặc sắc được gìn giữ qua nhiều thế hệ, mà còn đặt ra trách nhiệm đối với chính quyền và nhân dân địa phương trong việc tiếp tục bảo tồn, phát huy di sản, để lễ hội trở thành niềm tự hào của quê hương, đồng thời là cầu nối quảng bá hình ảnh Bình Đại đến với bạn bè trong và ngoài nước.”
Theo đồng chí Huỳnh Văn Mai, kinh tế biển luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của địa phương. Những đoàn tàu ngày đêm vươn khơi không chỉ tạo sinh kế cho hàng nghìn lao động mà còn góp phần khẳng định sự hiện diện của ngư dân trên các vùng biển truyền thống, chung tay bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Hiện nay, toàn xã Bình Đại có 610 tàu cá, trong đó 540 tàu khai thác xa bờ, số còn lại hoạt động dịch vụ hậu cần nghề cá. Những năm gần đây, hoạt động khai thác thủy sản duy trì hiệu quả, đa số ngư dân có lãi, sản lượng khai thác hằng năm đạt hơn 49.100 tấn. Cùng với khai thác hải sản, các lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, chế biến, dịch vụ hậu cần nghề cá, thương mại và du lịch tiếp tục tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
