Quy tắc lái xe tại các nước Đông Nam Á
Trong số 10 quốc gia thành viên ASEAN, có 6 nước lái xe bên trái (tay lái thuận bên phải) và 4 nước lái xe bên phải (tay lái thuận bên trái) như Việt Nam. Theo dữ liệu từ Tổ chức Giao thông Quốc tế, sự khác biệt này bắt nguồn từ lịch sử thuộc địa của mỗi nước. Các nước từng là thuộc địa của Anh như Malaysia, Singapore, Brunei thường lái bên trái, trong khi các nước chịu ảnh hưởng Pháp như Việt Nam, Campuchia, Lào lại lái bên phải.
Những nước lái xe bên trái
Các nước lái xe bên trái bao gồm Thái Lan, Malaysia, Singapore, Indonesia, Brunei và Đông Timor. Thái Lan là quốc gia duy nhất trong nhóm này không từng bị đô hộ, nhưng chịu ảnh hưởng từ Anh và Nhật Bản. Indonesia dù là thuộc địa của Hà Lan (nước lái bên phải) nhưng vẫn lái bên trái do ảnh hưởng từ các thương nhân Anh. Đông Timor, quốc gia trẻ nhất Đông Nam Á, từng là thuộc địa của Bồ Đào Nha (lái bên phải) nhưng khi sáp nhập vào Indonesia đã chuyển sang lái bên trái và giữ nguyên sau độc lập.
Theo thống kê, các nước lái bên trái chiếm hơn 60% dân số ASEAN. Xe ô tô tại các nước này thường có tay lái bên phải (right-hand drive). Du khách từ Việt Nam khi sang Thái Lan hoặc Malaysia thường gặp bất ngờ khi ngồi vào ghế lái.
Những nước lái xe bên phải như Việt Nam
Nhóm các nước lái xe bên phải gồm Việt Nam, Campuchia, Lào, Myanmar và Philippines. Việt Nam, Campuchia và Lào chịu ảnh hưởng từ Pháp nên áp dụng quy tắc này. Myanmar từng lái bên trái thời thuộc Anh, nhưng vào năm 1970, chính phủ quân sự đã quyết định chuyển sang lái bên phải để phù hợp với các nước láng giềng và giảm phụ thuộc vào xe nhập từ Anh. Philippines dưới ảnh hưởng của Mỹ cũng lái bên phải.
Việc chuyển đổi hướng lái ở Myanmar gây ra nhiều khó khăn ban đầu, nhưng sau đó đã ổn định. Hiện nay, Myanmar vẫn còn một số xe tay lái nghịch từ thời cũ, nhưng chủ yếu là xe tay lái trái.
Tác động đến giao thông và kinh tế
Sự khác biệt về hướng lái không chỉ ảnh hưởng đến du khách mà còn tác động đến thị trường ô tô. Tại Việt Nam, xe tay lái trái chiếm đa số, nhập khẩu từ Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu. Tuy nhiên, xe tay lái nghịch từ Thái Lan vẫn được nhập khẩu dưới dạng xe tải, xe chuyên dụng hoặc xe cũ. Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, số lượng xe tay lái nghịch nhập khẩu chiếm khoảng 8% tổng số xe nhập khẩu trong năm 2023.
Đối với ngành du lịch, du khách tự lái xe cần lưu ý quy tắc giao thông tại mỗi nước. Theo khảo sát của Hiệp hội Du lịch ASEAN, khoảng 70% du khách gặp khó khăn khi lần đầu lái xe ở nước có hướng khác. Các nước thường bố trí biển báo và hướng dẫn song ngữ tại các cửa khẩu và khu du lịch để hỗ trợ.
Kết luận
Sự đa dạng về hướng lái xe ở Đông Nam Á phản ánh lịch sử phong phú của khu vực. Dù đi bên trái hay bên phải, điều quan trọng là du khách và người dân cần nắm rõ quy tắc để đảm bảo an toàn giao thông.
