Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Rolling Stone, Elon Musk từng nói: “Tôi lớn lên nhờ sách. Sách, và sau đó là bố mẹ tôi.” Người giàu nhất hành tinh nhiều lần nhấn mạnh rằng đọc sách không chỉ là thói quen mà là nền tảng giúp hình thành tư duy, từ thời niên thiếu đến hành trình xây dựng đế chế doanh nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ USD.
Theo tạp chí The Economic Times, danh mục sách mà Musk yêu thích trải dài từ khoa học viễn tưởng, giả tưởng kinh điển, tiểu sử danh nhân, sách kỹ thuật cho đến những tác phẩm bàn về tương lai trí tuệ nhân tạo. Từ nhỏ, Musk đọc hết bộ bách khoa toàn thư Britannica khi mới 9 tuổi và dành hơn 10 tiếng mỗi ngày cho tiểu thuyết khoa học viễn tưởng. Tám cuốn sách dưới đây được ông nhiều lần khuyên đọc và thừa nhận đã góp phần định hình cách tiếp cận vấn đề.
Bí kíp quá giang vào ngân hà – bài học về cách đặt câu hỏi
Trong cuộc phỏng vấn với Alison van Diggelen của Fresh Dialogues, Musk hồi tưởng về giai đoạn khó khăn lúc 12-15 tuổi, khi ông trải qua “cuộc khủng hoảng hiện sinh”. Thời điểm đó, ông tìm đến các triết gia như Friedrich Nietzsche và Arthur Schopenhauer, nhưng nhìn lại, ông thấy những tư tưởng này quá bi quan với một thiếu niên.
Bước ngoặt đến khi đọc The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (Bí kíp quá giang vào ngân hà) của Douglas Adams. Tiểu thuyết kể về Arthur Dent – người may mắn thoát khỏi thảm họa hủy diệt Trái Đất – và cuộc phiêu lưu xuyên thiên hà. Tác phẩm nổi tiếng với siêu máy tính Deep Thought sau hàng triệu năm tính toán chỉ trả lời 42 cho “Câu hỏi tối hậu về Sự sống, Vũ trụ và Vạn vật”. Với Musk, cuốn sách dạy rằng đặt đúng câu hỏi thường khó hơn tìm ra câu trả lời, một bài học ảnh hưởng sâu sắc đến tư duy và các ý tưởng đổi mới của ông.
Từ kỹ thuật kết cấu đến cuộc đời Benjamin Franklin
Với những ai quan tâm kỹ thuật, Musk thường giới thiệu Structures: Or Why Things Don't Fall Down (tạm dịch: Kết cấu: Hay Vì sao mọi thứ không sụp đổ) của J.E. Gordon. Cuốn sách lý giải các nguyên lý kỹ thuật kết cấu, giải thích vì sao cầu, tòa nhà và công trình quy mô lớn có thể đứng vững, bằng ngôn ngữ dễ hiểu cho cả độc giả không chuyên. Điều này gắn với các lĩnh vực Musk theo đuổi: hàng không vũ trụ, sản xuất ôtô và hạ tầng.
Musk cũng bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với một nhà phát minh và doanh nhân nổi bật của Mỹ qua cuốn Benjamin Franklin: An American Life (Benjamin Franklin: Cuộc đời một người Mỹ) của Walter Isaacson. Tác phẩm ghi lại hành trình từ một cậu học việc bỏ nhà ra đi đến khi trở thành nhân vật có ảnh hưởng nhất lịch sử nước Mỹ, đồng thời nhấn mạnh trí tò mò, tinh thần tự học và sự thực tiễn của Franklin.
Văn học kinh điển và sử thi giả tưởng
Danh sách đọc của Musk còn có Lord of the Flies (Chúa Ruồi) của William Golding. Cuốn tiểu thuyết kinh điển khai thác bản chất con người qua câu chuyện nhóm cậu bé mắc kẹt trên đảo hoang. Khi trật tự xã hội sụp đổ, tác phẩm đi sâu vào quyền lực, sự sinh tồn và những góc tối trong hành vi con người.
Một nguồn cảm hứng khác từ thời niên thiếu là bộ sử thi giả tưởng The Lord of the Rings (Chúa tể những chiếc nhẫn) của J.R.R. Tolkien. Không chỉ hấp dẫn bởi thế giới giả tưởng công phu, tác phẩm còn truyền tải thông điệp về lòng dũng cảm, sự hy sinh, tình bạn và tinh thần trách nhiệm – những giá trị Musk nhiều lần nhắc đến khi nói về hành trình của mình.
Einstein và những bài học về sáng tạo
Mối quan tâm của Musk đối với khoa học còn thể hiện qua việc khuyến nghị Einstein: His Life and Universe (Einstein: Cuộc đời và vũ trụ) của Walter Isaacson. Cuốn tiểu sử tái hiện hành trình từ cậu bé tò mò thành một trong những nhà khoa học có tầm ảnh hưởng nhất lịch sử, cùng những khám phá đột phá và tinh thần ham học hỏi.
Trí tuệ nhân tạo: thành tựu hay thách thức?
Về trí tuệ nhân tạo, Musk từng chia sẻ trên mạng xã hội rằng Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies (Siêu trí tuệ: Con đường, hiểm họa và chiến lược) của Nick Bostrom là cuốn sách đáng đọc. Ông cảnh báo nếu không được quản lý trách nhiệm, AI tiên tiến có thể tiềm ẩn rủi ro còn lớn hơn cả vũ khí hạt nhân. Cuốn sách phân tích các kịch bản khi AI vượt qua trí thông minh con người và những thách thức đạo đức, xã hội, chiến lược kèm theo.
Tương tự, Life 3.0: Being Human in the Age of Artificial Intelligence (Life 3.0: Loài người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo) của Max Tegmark cũng được Musk ca ngợi. Theo quan điểm của Musk, AI có thể trở thành thành tựu vĩ đại nhất của nhân loại hoặc thách thức lớn nhất con người phải đối mặt. Max Tegmark trong sách phân tích cách AI thay đổi xã hội, thị trường lao động, chính trị và đời sống, đồng thời kêu gọi con người đưa ra lựa chọn hôm nay để bảo đảm tiến bộ công nghệ mang lại lợi ích thay vì tác động tiêu cực.
