Bí mật hàng hải của tàu ngầm I-52
Trong chiến dịch thám hiểm biển sâu năm 1995, các chuyên gia đã xác định vị trí xác tàu ngầm I-52 của Nhật Bản ở độ sâu 5.180 mét dưới đáy Đại Tây Dương. Theo hồ sơ lịch sử, con tàu đã chìm vào tháng 6/1944 cùng khoảng 2 tấn vàng được đúc thành 146 thỏi, trị giá hơn 200 triệu USD thời đó – tương đương hơn 5.200 tỷ đồng theo tỷ giá hiện nay.
I-52 là một trong những tàu ngầm vận tải đường dài của Nhật Bản hoạt động trong giai đoạn cuối Thế chiến II. Con tàu rời Nhật Bản vào mùa hè năm 1944, thực hiện hành trình bí mật tới châu Âu. Khi đó, các tuyến vận tải biển của Nhật Bản bị lực lượng Đồng minh kiểm soát gắt gao, buộc quân đội nước này phải dùng tàu ngầm để vận chuyển hàng hóa chiến lược.
Hành trình cuối cùng tới châu Âu
Sau khi ghé Singapore để hoàn tất việc chất hàng, I-52 mang theo khoảng 270 tấn hàng hóa gồm thiếc, vonfram, molypden, cao su tự nhiên, quinine và đặc biệt là khoảng 2 tấn vàng. Số vàng này được dùng để thanh toán cho các thiết bị công nghệ và vật tư mà Nhật Bản cần nhập khẩu từ Đức, theo nhiều tài liệu giải mật sau chiến tranh.
Tuy nhiên, hành trình của I-52 đã không thể hoàn thành. Các tài liệu được công bố sau này cho thấy lực lượng Đồng minh đã nắm được lộ trình con tàu nhờ giải mã các bức điện liên lạc của Hải quân Nhật. Tối 23/6/1944, khi đang di chuyển trên khu vực biển phía tây châu Phi, I-52 bị tấn công và chìm xuống đáy đại dương.
Số phận bi thảm của thủy thủ đoàn
Đến ngày hôm sau, các mảnh vỡ cùng nhiều kiện cao su nổi trên mặt nước đã xác nhận con tàu gặp nạn. Toàn bộ 109 thành viên trên tàu không có cơ hội sống sót. Xác tàu nằm sâu dưới đáy biển suốt nhiều thập kỷ, trở thành một trong những bí ẩn lớn nhất của hải quân Nhật Bản trong Thế chiến II.
Trong nhiều năm sau đó, vị trí chính xác của xác tàu vẫn là một ẩn số. Sai số trong dữ liệu định vị thời chiến khiến nhiều cuộc tìm kiếm không mang lại kết quả. Phải đến đầu những năm 1990, nhà nghiên cứu Paul Tidwell cùng cộng sự mới tìm ra manh mối quan trọng.
Cuộc tìm kiếm kéo dài nhiều thập kỷ
Paul Tidwell đã rà soát lại hàng loạt hồ sơ lưu trữ, nhật ký hành trình và báo cáo lịch sử từ nhiều quốc gia. Kết hợp với công nghệ mô phỏng hải trình hiện đại, nhóm nghiên cứu xác định vị trí thực tế của con tàu lệch hơn 16 km so với tọa độ được sử dụng trước đó. Dữ liệu mới này giúp một cuộc thám hiểm biển sâu được triển khai vào năm 1995.
Sau nhiều tuần khảo sát bằng sonar, các chuyên gia phát hiện một vật thể lớn nằm ở độ sâu khoảng 5.180 mét dưới mặt nước. Robot lặn điều khiển từ xa sau đó xác nhận đây chính là xác tàu I-52. Điều đáng chú ý là phần lớn thân tàu vẫn giữ được hình dạng khá nguyên vẹn dù đã nằm dưới đáy biển hơn nửa thế kỷ.
Vị trí kho báu và thách thức trục vớt
Cho đến nay, chưa có chiến dịch nào được triển khai nhằm trục vớt số vàng trên tàu. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng kho báu vẫn nằm trong khoang phía trước của I-52, gần như chưa bị tác động kể từ khi con tàu chìm năm 1944. Tuy nhiên, việc đưa số vàng này lên mặt nước được đánh giá là rất phức tạp.
Không chỉ phải đối mặt với thách thức kỹ thuật ở độ sâu hơn 5 km, mọi kế hoạch trục vớt còn phải cân nhắc các yếu tố pháp lý và đạo đức. Xác tàu được xem là nơi an nghỉ của 109 thủy thủ Nhật Bản, vì thế bất kỳ hoạt động nào cũng cần sự đồng thuận từ phía gia đình các nạn nhân cũng như các bên liên quan.
Giá trị lịch sử vượt xa vàng
Theo các chuyên gia, giá trị lớn nhất của việc tìm thấy I-52 không chỉ nằm ở kho vàng trị giá hàng trăm triệu USD. Điều quan trọng hơn là những tư liệu lịch sử và thành tựu công nghệ đã giúp giải mã một trong những bí ẩn kéo dài nhiều thập kỷ dưới đáy Đại Tây Dương. Việc xác định vị trí con tàu cũng góp phần làm sáng tỏ một giai đoạn lịch sử đầy biến động của thế giới trong Thế chiến II.
Những nỗ lực nghiên cứu về I-52 vẫn tiếp tục được các nhà sử học và chuyên gia hàng hải quan tâm. Dù kho báu có được trục vớt hay không, câu chuyện về con tàu chở vàng dưới đáy biển sâu vẫn là một minh chứng cho sự khốc liệt của chiến tranh và khát vọng khám phá những bí ẩn chưa có lời giải của con người.
