Bốn cộng đồng tại khu vực Đại Boston (Mỹ) vừa triển khai thí điểm dịch vụ thuê xe điện kết hợp trạm sạc năng lượng mặt trời độc lập, giúp người dân thuê xe với giá ưu đãi từ 11 đến 13 USD mỗi giờ mà không cần phụ thuộc vào lưới điện. Chương trình mang tên “Chia sẻ xe điện cộng đồng” (CommunityEV Carshare) do Hội đồng Quy hoạch Khu vực Đô thị Hoa Kỳ (MAPC) triển khai, hướng tới việc mở rộng khả năng tiếp cận phương tiện giao thông sạch cho những khu vực chưa từng có dịch vụ này.
Sáng kiến được đặt tại bốn địa điểm, gồm khu vực trung tâm Framingham thuộc Cơ quan Vận tải Vùng MetroWest, Cơ quan Nhà ở Chelsea, Cơ quan Nhà ở Boston và khu vực trung tâm Quincy. Tại mỗi điểm, hệ thống sạc xe điện độc lập chạy bằng năng lượng mặt trời (EV ARC) của Công ty công nghệ sạch Beam Global được lắp đặt, kết hợp với đội xe điện Zipcar. Thành viên đủ điều kiện có thể đặt xe theo giờ hoặc theo ngày thông qua ứng dụng Zipcar, với mức giá chỉ từ 11 đến 13 USD mỗi giờ.
Mô hình hạ tầng sạc không cần lưới điện
Điểm đặc biệt của chương trình nằm ở việc sử dụng các trạm sạc EV ARC hoạt động hoàn toàn độc lập với lưới điện quốc gia và lưới điện địa phương. Thay vì kéo cáp, đào rãnh, thi công điện như các trạm sạc truyền thống, trạm sạc này tự tạo ra điện từ các tấm pin mặt trời và lưu trữ năng lượng trong hệ thống pin tích hợp. Nhờ đó, việc lắp đặt diễn ra nhanh hơn đáng kể, đặc biệt hiệu quả tại những khu vực khó tiếp cận hạ tầng điện hoặc chi phí đầu tư nâng cấp lưới điện quá cao.
Theo Beam Global, mỗi hệ thống sạc bằng năng lượng mặt trời có thể sạc đồng thời hai xe điện và tạo ra lượng điện đủ cho quãng đường di chuyển lên tới 426 km mỗi ngày. Do điện được sản xuất ngay tại chỗ, hệ thống không phát sinh chi phí điện theo kilowatt/giờ, đồng thời giảm bớt gánh nặng lên lưới điện địa phương.
Tận dụng thời gian xe đỗ để sạc pin
Một trong những lý do khiến mô hình này phù hợp với dịch vụ chia sẻ ô tô đến từ thực tế: phần lớn thời gian trong ngày, xe không di chuyển. Theo Bộ Giao thông Vận tải Hoa Kỳ, các phương tiện của hộ gia đình dành khoảng 95% thời gian để đỗ. Trong khi đó, đội xe điện Zipcar tại Boston ghi nhận mỗi chuyến đi trung bình chỉ khoảng 41 km.
Hai con số này cho thấy xe thường nằm tại điểm đỗ giữa các lượt thuê, tạo điều kiện để trạm sạc năng lượng mặt trời tiếp tục hấp thụ ánh nắng và nạp điện dần vào pin. Thay vì phải sạc nhanh bằng nguồn điện công suất lớn từ lưới, mô hình thí điểm tận dụng chính khoảng thời gian xe nghỉ để sạc bằng nguồn điện tái tạo tại chỗ. Đây là điểm cốt lõi giúp trạm sạc ngoại lưới trở nên đặc biệt thích hợp với mô hình chia sẻ ô tô điện.
Thuê thiết bị để giảm chi phí đầu tư
Chương trình còn thử nghiệm một cách tiếp cận mới về đầu tư hạ tầng. Thay vì mua đứt hệ thống sạc, MAPC lựa chọn thuê thiết bị từ Beam Global. Hình thức này giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu cho dự án thí điểm, đồng thời tạo nguồn doanh thu định kỳ cho Beam Global. Đối với một dự án đang ở giai đoạn thử nghiệm, việc thuê thiết bị cũng mang lại sự linh hoạt khi đánh giá hiệu quả trước khi quyết định mở rộng quy mô.
Bà Lizzi Weyant, Giám đốc điều hành MAPC, cho biết: “Chúng tôi rất hào hứng khi chương trình này sẽ thử nghiệm việc sạc xe điện mà không cần các công trình xây dựng kéo dài và tốn kém, đồng thời thúc đẩy dịch vụ thuê xe ô tô điện đến các cộng đồng chưa được phục vụ đầy đủ”.
Hướng tới mục tiêu giảm phát thải
Bối cảnh của chương trình đến từ thực trạng phát thải giao thông lớn tại bang Massachusetts. Theo trang tin Electrek, giao thông vận tải hiện chiếm 38% lượng phát thải khí nhà kính của bang, trở thành nguồn phát thải lớn nhất. Bang này đã đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
MAPC cho biết chương trình sẽ đánh giá liệu việc kết hợp xe điện dùng chung với các trạm sạc năng lượng mặt trời độc lập có thể được triển khai nhanh chóng nhằm mở rộng khả năng tiếp cận giao thông sạch hay không, mà không cần phải chờ nâng cấp lưới điện hoặc xây dựng các trạm sạc cố định tốn kém.
Nếu mô hình được đánh giá thành công, nó có thể được nhân rộng tới nhiều cộng đồng khác, đặc biệt là những nơi hiện vẫn thiếu cả dịch vụ thuê ô tô điện lẫn hạ tầng sạc. Chương trình “Chia sẻ xe điện cộng đồng” dù mới ở quy mô thí điểm, nhưng đang mở ra một hướng đi mới: kết hợp xe điện dùng chung với hạ tầng sạc tái tạo ngoại lưới, giảm phụ thuộc vào lưới điện và đưa xe xanh đến gần hơn với người dân Mỹ.
