Ngày 1/8, tại Công viên APEC, TP.Đà Nẵng, chị Alem Blup - chủ hộ kinh doanh Blup sâm - liên tục giới thiệu sản phẩm cho khách tham quan. Nhiều người lần đầu tận mắt thấy củ sâm Ngọc Linh; không ít người đã biết đến dược liệu này nhưng vẫn trăn trở về cách nhận diện, sử dụng và kiểm tra nguồn gốc. Câu chuyện chị kể không dừng ở giá bán mà mở ra cả một hành trình: dưới tán rừng trên dãy Ngọc Linh, cây sâm được người dân chăm sóc, bảo vệ qua nhiều năm tháng trước khi đến tay người tiêu dùng. Qua đó, sâm Ngọc Linh hiện lên không chỉ là sản phẩm kinh tế mà còn là biểu tượng của rừng, sinh kế và đời sống đồng bào miền núi.
Với du khách nước ngoài, việc giới thiệu thường bắt đầu từ những thông tin cơ bản: sâm Ngọc Linh là loài sâm đặc hữu của Việt Nam, sinh trưởng trong điều kiện tự nhiên đặc biệt và có giá trị dược liệu cao. Từ sự tò mò ban đầu, nhiều người tiếp tục hỏi về cách dùng, các sản phẩm chế biến và khả năng mua làm quà tặng.
Trao đổi với phóng viên, chị Blup cho hay, việc tham gia Lễ hội Sâm Ngọc Linh và Dược liệu quốc tế Đà Nẵng 2026 không chỉ nhằm bán hàng mà còn là dịp để người làm sâm trực tiếp lắng nghe nhu cầu của khách. "Người mua ngày càng quan tâm đến nơi trồng, tuổi sâm, hàm lượng sâm trong sản phẩm và cách kiểm tra nguồn gốc", chị nói. Những yêu cầu này được chị đúc kết thành một danh sách dài các điểm cần minh bạch:
- Nơi trồng và vùng nguyên liệu cụ thể.
- Tuổi sâm và thời gian sinh trưởng.
- Hàm lượng sâm có trong từng sản phẩm.
- Cách kiểm tra nguồn gốc, truy xuất thông tin.
Những yêu cầu đó buộc hộ trồng, kinh doanh và doanh nghiệp phải cung cấp thông tin rõ ràng hơn, thay vì chỉ giới thiệu chung về giá trị của loại dược liệu quý.
Trưng bày trực tiếp để khách tự kiểm chứng
Tại gian hàng gần đó, bà Nguyễn Thị Song, chủ hộ kinh doanh Bé Bảy, trưng bày cây sâm và những củ sâm Ngọc Linh tươi để khách quan sát trực tiếp. Theo bà Song, nhiều người từng nghe về sâm Ngọc Linh nhưng chưa bao giờ được tận mắt nhìn thấy cây và củ sâm đưa từ vùng trồng xuống. Việc trưng bày trực tiếp giúp khách hình dung rõ hơn về hình dáng, kích thước cũng như sự khác nhau giữa những cây sâm ở từng độ tuổi.
Mỗi cây, củ sâm đều cần được giới thiệu rõ đặc điểm, tuổi sâm và nguồn gốc để khách kiểm tra trước khi lựa chọn. Qua trao đổi trực tiếp, các hộ kinh doanh cũng nhận ra người tiêu dùng không chỉ quan tâm sản phẩm quý hay đắt tiền mà còn cần sự minh bạch và mức giá phù hợp.
Đa dạng hóa sản phẩm để gần người tiêu dùng
Bên cạnh những củ sâm lâu năm, các sản phẩm trà, thực phẩm, đồ uống và sản phẩm chăm sóc sức khỏe mở thêm nhiều cách để người dân làm quen với sâm Ngọc Linh. Các hoạt động trải nghiệm trà sâm, ẩm thực và tìm hiểu hệ sinh thái vùng sâm cũng góp phần đưa loại dược liệu này ra khỏi phạm vi của một sản phẩm cao cấp, đến gần hơn với đời sống thường ngày. Chính sự hiện diện của những sản phẩm quen thuộc như trà túi lọc, viên uống hay cao sâm giúp người mua có cái nhìn thực tế về cách sử dụng.
Mở rộng thị trường nhưng không đánh đổi chất lượng
Bà Ung Thị Thanh Huyền, đại diện Công ty TNHH Sâm Nảng Thùy Quảng Nam, cho rằng không phải khách hàng nào cũng có nhu cầu hoặc đủ điều kiện mua một củ sâm lâu năm. Muốn mở rộng thị trường, doanh nghiệp phải phát triển sản phẩm với quy cách, mức giá và cách sử dụng đa dạng hơn. Trà sâm, cao sâm, thực phẩm và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe là những lựa chọn để người tiêu dùng từng bước tiếp cận sâm Ngọc Linh.
Tuy nhiên, theo bà Huyền, mở rộng thị trường không chỉ là chia nhỏ quy cách hoặc đa dạng mức giá. Chất lượng nguyên liệu, quy trình chế biến, hàm lượng sâm và khả năng truy xuất nguồn gốc phải được bảo đảm. Đối với thị trường nước ngoài, sản phẩm còn phải có bao bì, hướng dẫn sử dụng bằng ngoại ngữ và đáp ứng các tiêu chuẩn, chứng nhận, hồ sơ chất lượng theo yêu cầu của từng thị trường.
Sản lượng ổn định, quản lý vùng nguyên liệu và sự đồng đều giữa các lô hàng cũng là những nội dung đối tác, nhà phân phối quan tâm trước khi tiến tới hợp tác lâu dài. Lễ hội vì vậy không chỉ là nơi trưng bày, giới thiệu sản phẩm mà còn tạo điều kiện để người trồng sâm, doanh nghiệp chế biến gặp gỡ nhà khoa học, nhà phân phối, nhà đầu tư và các đối tác có nhu cầu hợp tác.
Kết nối vùng sâm với đô thị và quốc tế
Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND TP.Đà Nẵng, chia sẻ, lễ hội năm 2026 kết nối vùng sâm Ngọc Linh với trung tâm đô thị Đà Nẵng, đồng thời mở rộng quy mô hợp tác quốc tế. Từ việc quảng bá một sản vật quý, lễ hội hướng tới hình thành không gian hợp tác về khoa học, công nghệ, thương mại, đầu tư, du lịch và chăm sóc sức khỏe.
Ông Bửu cho rằng giá trị của sâm Ngọc Linh cũng đặt ra trách nhiệm chung: phát triển cây sâm phải giữ được rừng; mở rộng thị trường phải bảo đảm chất lượng; nâng cao giá trị kinh tế phải gắn với cải thiện đời sống của người dân vùng sâm. Thành phố cam kết ưu tiên bảo tồn nguồn gen, tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu, đầu tư, chế biến sâu và phát triển dược liệu gắn với du lịch sinh thái, du lịch chăm sóc sức khỏe.
Lễ hội chỉ thành công khi liên kết được duy trì
Theo ông Bửu, lễ hội chỉ thực sự thành công khi những liên kết và giá trị tiếp tục được duy trì sau sự kiện. Qua các cuộc trao đổi trực tiếp, người tiêu dùng hiểu rõ hơn về vùng trồng, tuổi sâm, cách sử dụng và nguồn gốc sản phẩm; người trồng sâm, doanh nghiệp cũng nhận diện rõ hơn nhu cầu thị trường. Để đi xa, sâm Ngọc Linh cần được bảo đảm từ vùng nguyên liệu, chất lượng, truy xuất nguồn gốc đến chế biến và phân phối.
Đưa cây sâm xuống phố là khởi đầu để kết nối sản phẩm với thị trường. Và hành trình ấy, bắt đầu từ những câu chuyện kể bên gian hàng giữa lòng thành phố biển, đang từng bước mang hương rừng đại ngàn đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài nước.
