Ông Nguyễn Đức Lộc, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP Huế, vừa chia sẻ những thông tin quan trọng về bảo vật quốc gia chóp Linh Thái. Khi được đưa về lưu giữ, các nhà nghiên cứu đã phát hiện hai bộ phận chính của hiện vật được ghép nối một cách tinh xảo bằng chốt đá hoặc kim loại, tạo thành một chỉnh thể kiến trúc hoàn chỉnh và vững chãi.
Niên đại và nguồn gốc lịch sử
Về niên đại của cổ vật, dù còn nhiều ý kiến khác nhau, nhưng dựa trên các bằng chứng từ bia ký và phong cách nghệ thuật đặc trưng của tháp Mẫm tại Bình Định, phần lớn nghiên cứu hiện nay đã xác định chóp Linh Thái được chế tác vào khoảng thế kỷ XII-XIII. Rất có thể, hiện vật này ra đời dưới thời trị vì của vua Jaya Simhavarman III, còn được biết đến với tên gọi Chế Mân trong lịch sử.
Sự tương đồng rõ rệt về kiến trúc và họa tiết giữa chóp Linh Thái với các công trình nổi tiếng như tháp Dương Long và Tháp Đôi đã hé lộ mối liên hệ mật thiết giữa vùng Vijaya của vương quốc Champa và khu vực cửa biển Tư Hiền. Đây từng là một đầu mối giao thương quan trọng, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế và văn hóa trong khu vực.
Quy mô công trình và ý nghĩa văn hóa
Với kích thước lớn và tạo hình đặc sắc của bộ chóp cùng bệ chóp tháp Linh Thái, các chuyên gia nhận định rằng trên đỉnh núi Linh Thái xưa kia từng tồn tại một công trình đền tháp quy mô đồ sộ. Công trình này không chỉ là biểu tượng kiến trúc mà còn có thể đã giữ vai trò trung tâm tôn giáo quan trọng của cư dân Champa sinh sống ở vùng đất Huế.
Bảo vật này không chỉ sở hữu giá trị nghệ thuật cao, thể hiện qua những đường nét chạm khắc tinh tế, mà còn mang ý nghĩa to lớn trong việc phục dựng lịch sử. Nó góp phần minh chứng rõ ràng cho sự hiện diện lâu dài và sự phát triển hưng thịnh của nền văn hóa Champa ở cửa ngõ phía Bắc của vương quốc, một khu vực có vị trí chiến lược về cả chính trị và thương mại.
Được công nhận là bảo vật quốc gia vào năm 2020, bộ hiện vật chóp Linh Thái hiện đã trở thành điểm nhấn quan trọng, thu hút sự chú ý của đông đảo du khách và nhà nghiên cứu tại Bảo tàng Lịch sử TP Huế. Việc bảo tồn và trưng bày hiện vật này không chỉ tôn vinh di sản văn hóa dân tộc mà còn mở ra những hướng khám phá mới về lịch sử phong phú của vùng đất cố đô.
