Cua đá Cù Lao Chàm (Gecarcoidea lalandii) chính thức bước vào mùa sinh sản từ ngày 1/8, kéo theo lệnh tạm dừng toàn bộ hoạt động khai thác, thu mua, vận chuyển và tiêu thụ loài đặc sản này trong khu bảo tồn cho đến hết ngày 28/2 năm sau. Quy định được nêu tại Quy chế quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm, ban hành kèm Quyết định số 63/2026/QĐ-UBND của UBND TP Đà Nẵng.
Thời gian cấm khai thác kéo dài 7 tháng
Theo Quy chế, mùa khai thác cua đá hợp pháp hằng năm chỉ kéo dài từ ngày 1/3 đến hết ngày 31/7. Bắt đầu từ 1/8, mọi hoạt động khai thác, thu mua, vận chuyển và tiêu thụ cua đá trong khu bảo tồn đều phải tạm dừng cho đến ngày 28/2 năm sau. Thời gian cấm kéo dài 7 tháng nhằm tránh tác động vào giai đoạn sinh sản của loài.
- Khai thác cua đá dưới mọi hình thức
- Thu mua, vận chuyển cua đá từ khu bảo tồn
- Tiêu thụ cua đá tại nhà hàng, cơ sở kinh doanh trên đảo
Ngay trong mùa được phép khai thác, cua đá cũng chỉ được bắt khi có kích thước mai từ 7 cm trở lên. Quy định này giúp các cá thể chưa trưởng thành có thể tiếp tục phát triển và tham gia sinh sản trong tự nhiên.
Vì sao phải tạm dừng khai thác cua đá?
Cua đá Cù Lao Chàm là loài động vật tiêu biểu cho hệ sinh thái đặc trưng của khu vực. Chúng sinh sống trong rừng, trong các hốc hang đá, nhưng khi đến mùa sinh sản lại di chuyển xuống vùng triều ven biển để đẻ trứng. Sự di cư này tạo nên mối liên kết tự nhiên giữa hệ sinh thái rừng và biển. Theo Ban Quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm, việc tạm ngừng khai thác trong giai đoạn này là cần thiết để cua đá sinh sản, phục hồi và phát triển quần thể, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học của khu dự trữ sinh quyển.
Mỗi con cua mái trong mùa sinh sản có thể mang từ 30.000 đến 40.000 trứng. Nếu bị khai thác triệt để vào đúng thời điểm nhạy cảm này, khả năng tái tạo quần thể tự nhiên sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Giá trị kinh tế và mô hình bảo tồn cộng đồng
Cua đá từ lâu là đặc sản nổi tiếng của Cù Lao Chàm, hấp dẫn du khách bởi thịt chắc và hương vị đặc trưng. Tại thời điểm cao điểm, giá cua đá từng đạt mức 1,5–2 triệu đồng/kg, trong khi hiện nay dao động quanh 800.000 đồng/kg. Đây là nguồn thu nhập quan trọng của nhiều hộ dân trên đảo.
Để cân bằng giữa bảo tồn và phát triển sinh kế, Ban Quản lý Khu bảo tồn cùng cộng đồng đã triển khai nhiều hoạt động như quản lý hạn ngạch khai thác, giám sát kích thước cua trước khi thu mua, dán nhãn sinh thái cho sản phẩm đạt chuẩn, đẩy mạnh tuyên truyền và nghiên cứu khoa học. Mô hình này góp phần duy trì nguồn lợi tự nhiên lâu dài cho địa phương.
Du khách và nhà hàng cần lưu ý
Từ đầu tháng 8 đến hết tháng 2 năm sau, các nhà hàng và cơ sở kinh doanh hợp pháp trên đảo sẽ không phục vụ cua đá do quy định tạm dừng khai thác. Du khách đến Cù Lao Chàm trong giai đoạn này nên chủ động không đặt món cua đá, tránh gây áp lực cho thị trường tiêu thụ trái phép. Theo Ban Quản lý, việc không tiêu thụ cua đá trong mùa sinh sản cũng là cách để du khách chung tay bảo vệ hệ sinh thái của hòn đảo. Những hành vi khai thác hoặc buôn bán trái quy định có thể ảnh hưởng trực tiếp đến công tác bảo tồn và quá trình phục hồi quần thể loài.
Cù Lao Chàm – khu dự trữ sinh quyển thế giới
Cù Lao Chàm nằm cách bờ biển Hội An khoảng 15 km, là Khu dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận từ năm 2009. Quần đảo gồm 8 hòn đảo lớn nhỏ, sở hữu hệ sinh thái rừng – biển phong phú, các bãi biển hoang sơ, rạn san hô đa dạng và nhiều sản vật địa phương. Việc bảo tồn cua đá không chỉ giữ gìn một đặc sản nổi tiếng mà còn góp phần duy trì danh hiệu quốc tế và phát triển du lịch bền vững cho khu vực.
