Trong nửa đầu năm 2026, các sàn thương mại điện tử (TMĐT) liên tục điều chỉnh phí bán hàng, tạo áp lực lớn lên người bán. Sau khi Shopee tăng phí từ tháng 5, TikTok Shop thông báo cập nhật phí hoa hồng từ ngày 3/7. Một số ngành hàng tiêu dùng thiết yếu như thực phẩm, đồ uống, nội thất, đồ gia dụng, thiết bị sửa chữa nhà cửa, sản phẩm trẻ sơ sinh và thai sản, chăm sóc cá nhân được giảm phí từ 1-3%. Ngược lại, các nhóm có biên lợi nhuận cao như mỹ phẩm, chăm sóc sức khỏe và làm đẹp, thời trang tăng phí từ 0,5-3%.
Làn sóng điều chỉnh phí và áp lực vận hành
Theo các chuyên gia, thị trường TMĐT Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng hiệu quả. Khi quy mô thị trường lớn hơn, chi phí logistics, công nghệ, thanh toán, bảo mật và chăm sóc khách hàng tăng theo, buộc các sàn phải phân bổ lại chi phí qua phí bán hàng. Điều này tạo ra quá trình sàng lọc tự nhiên: những nhà bán hàng có năng lực vận hành tốt, kiểm soát chi phí và xây dựng sản phẩm cạnh tranh sẽ có lợi thế. Ngược lại, các mô hình tăng trưởng dựa vào trợ giá, khuyến mãi hoặc giá rẻ dễ bị tổn thương.
Áp lực đặc biệt lớn với các nhà bán hàng nhỏ lẻ không làm chủ nguồn cung hoặc kinh doanh ngành hàng biên lợi nhuận mỏng. Doanh thu cao không đồng nghĩa lợi nhuận tốt, vì sau khi trừ các khoản phí, lợi nhuận thực nhận có thể bị thu hẹp đáng kể.
Chiến lược mới: Không bỏ hết trứng vào một giỏ
Thực tế, không có kênh bán hàng nào miễn phí. Bán tại cửa hàng truyền thống phải chịu chi phí mặt bằng, nhân sự, tồn kho. Bán qua mạng xã hội vẫn phải trả chi phí quảng cáo, nhân sự tư vấn, chốt đơn, xử lý thanh toán và chăm sóc hậu mãi. Các chi phí này không rõ ràng như phí nền tảng nhưng vẫn nằm trong tổng chi phí vận hành.
Các sàn TMĐT dựa trên tìm kiếm giúp người bán tiếp cận khách hàng có nhu cầu rõ ràng, tối ưu chuyển đổi ở cuối phễu mua sắm. Tuy nhiên, với nhiều ngành hàng như thời trang, làm đẹp, tiêu dùng nhanh, tăng trưởng còn đến từ khả năng khơi gợi nhu cầu mới, tạo xu hướng và kể câu chuyện sản phẩm. Đây là điểm mạnh của mô hình discovery commerce như TikTok Shop, nơi sản phẩm được phát hiện qua video ngắn, livestream, nhà sáng tạo nội dung và tương tác cộng đồng.
Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, đây là lợi thế lớn: một nội dung tốt, câu chuyện sản phẩm rõ ràng có thể rút ngắn khoảng cách với người tiêu dùng, thay vì chỉ chốt đơn giá rẻ. TMĐT không nên thay thế hoàn toàn cửa hàng, website hay mạng xã hội, mà cần bổ trợ cho nhau trong hành trình tăng trưởng dài hạn.
Cuộc cạnh tranh sắp tới không chỉ là ai bán rẻ hơn, mà là ai hiểu rõ vai trò từng kênh, kiểm soát biên lợi nhuận và xây dựng tệp khách hàng bền vững.
