Chưa đầy một năm nữa, bầu trời Trái Đất sẽ chứng kiến một hiện tượng thiên văn hiếm gặp: nhật thực toàn phần kéo dài kỷ lục. Theo báo Gulf News, vào ngày 2/8/2027, những người đứng trong dải bóng tối sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng Mặt Trời bị Mặt Trăng che khuất hoàn toàn trong khoảng thời gian lên tới 6 phút 23 giây – lâu nhất trên đất liền trong toàn bộ thế kỷ 21.
Thời lượng kỷ lục trong thế kỷ 21
Thông thường, một trận nhật thực toàn phần chỉ kéo dài từ 1 đến 3 phút. Tuy nhiên, sự kiện ngày 2/8/2027 sẽ phá vỡ mọi giới hạn khi thời gian toàn phần cực đại đạt 6 phút 23 giây tại khu vực gần thành phố Luxor (Ai Cập). Các nhà thiên văn học đánh giá đây là thời lượng bóng tối dài nhất trên đất liền trong suốt thế kỷ 21 và cũng là khoảng thời gian che khuất lâu nhất mà con người có thể quan sát trong nhiều thập kỷ tiếp theo.
Nguyên nhân khiến hiện tượng này trở nên bất thường đến vậy nằm ở sự sắp xếp của cơ học vũ trụ. Vào đầu tháng 8, Trái Đất nằm gần điểm xa Mặt Trời nhất (viễn điểm) trong quỹ đạo, khiến Mặt Trời nhìn từ mặt đất có kích thước nhỏ hơn một chút. Trong khi đó, Mặt Trăng lại di chuyển đến vị trí gần Trái Đất hơn (cận điểm), làm cho đĩa Mặt Trăng trông to hơn hẳn. Sự kết hợp giữa một Mặt Trăng “to hơn” che khuất một Mặt Trời “nhỏ hơn” giúp bóng tối duy trì lâu hơn đáng kể so với mức trung bình.
Cơ chế tạo nên nhật thực toàn phần
Nhật thực toàn phần xảy ra khi Mặt Trời, Mặt Trăng và Trái Đất xếp thẳng hàng hoàn hảo. Mặt Trăng nhỏ hơn Mặt Trời khoảng 400 lần nhưng lại ở gần Trái Đất hơn khoảng 400 lần. Sự trùng hợp đặc biệt về tỉ lệ khoảng cách và kích thước này khiến hai thiên thể trông có kích thước gần như bằng nhau khi quan sát từ Trái Đất.
Khi đứng đúng vị trí, Mặt Trăng sẽ che khuất hoàn toàn đĩa Mặt Trời và đổ một dải bóng hẹp lên bề mặt Trái Đất. Dải bóng tối – hay còn gọi là đường đi của nhật thực toàn phần – chỉ rộng vài trăm kilômét. Chính vì diện tích Trái Đất quá lớn, trung bình một địa điểm cụ thể phải chờ đợi hàng trăm năm mới có thể chứng kiến lại hiện tượng này lần nữa. Vì thế, sự kiện năm 2027 được coi là cơ hội hiếm có trong đời đối với những người yêu thiên văn.
Hành trình của bóng tối qua các châu lục
Dải bóng tối của nhật thực năm 2027 sẽ khởi đầu trên Đại Tây Dương, sau đó đi qua eo biển Gibraltar, quét qua khu vực Nam Tây Ban Nha rồi tiến vào Bắc Phi và Trung Đông. Các quốc gia nằm trực tiếp trên đường đi của nhật thực toàn phần bao gồm Tây Ban Nha, Morocco, Algeria, Tunisia, Libya, Ai Cập, Saudi Arabia, Yemen và Somalia.
Trong khi đó, phần lớn châu Âu, châu Phi và Tây Á – những khu vực nằm ngoài dải toàn phần – sẽ quan sát được nhật thực một phần với tỉ lệ Mặt Trời bị che khuất khác nhau tùy thuộc vào khoảng cách tới đường trung tâm. Đối với giới khoa học cũng như những người yêu thiên văn trên toàn thế giới, khoảng thời gian hơn 6 phút bóng tối là cơ hội tuyệt vời để nghiên cứu chi tiết lớp khí quyển ngoài của Mặt Trời – vành corona – cũng như trải nghiệm khoảnh khắc thiên nhiên căn chỉnh một cách hoàn hảo. Vào thời điểm đó, bầu trời sẽ tối sầm lại, các vì sao và hành tinh hiện rõ giữa ban ngày, tạo nên một cảnh tượng ngoạn mục mà không phải thế hệ nào cũng may mắn được chứng kiến.
