Intel, biểu tượng tưởng chừng sụp đổ của Thung lũng Silicon, đang lội ngược dòng ngoạn mục. Giá trị vốn hóa của hãng tăng hơn gấp ba lần, chạm mốc 650 tỷ USD, nhờ sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) và sự hợp tác với các ông lớn như Nvidia và Apple.
Hồi sinh nhờ AI và sự can thiệp của chính phủ
Tại một hội nghị công nghệ ở San Francisco, người hâm mộ xếp hàng chờ chụp ảnh với CEO Intel, Lip-Bu Tan. Matthew Sysak, giám đốc cấp cao tại Lumentum, so sánh sự chú ý dành cho ông Tan với cách ngành công nghệ đối xử với Jensen Huang của Nvidia. “Nó giống như một gánh xiếc lưu động vậy”, ông Sysak thốt lên.
Cách đây không lâu, Intel bị coi là biểu tượng sụp đổ với doanh thu lao dốc, chi phí leo thang và nợ chồng chất. Tình hình tồi tệ đến mức chính phủ Mỹ can thiệp vào mùa hè năm ngoái, nắm giữ 10% cổ phần thông qua khoản đầu tư 8,9 tỷ USD từ Đạo luật Khoa học và CHIPS. Khoản đầu tư này như một liều thuốc kích thích, theo Sanjay Natarajan, cựu giám đốc sản xuất của Intel: “Chính quyền ông Trump rõ ràng đang lựa chọn người thắng kẻ thua. Họ muốn Intel phải thành công.”
Áp lực chính trị và các thỏa thuận lớn
Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick gây áp lực lên các lãnh đạo công nghệ như Jensen Huang (Nvidia), Elon Musk (SpaceX) và Tim Cook (Apple) để hợp tác với Intel, theo một quan chức cấp cao giấu tên. Áp lực này xuất hiện đúng lúc AI định hình lại thị trường chip. Các AI Agent chạy trên CPU – sản phẩm truyền thống của Intel – ngày càng phổ biến, trong khi TSMC bị quá tải đơn hàng. Intel hưởng lợi nhờ nhà máy mới gần Phoenix.
Vào tháng 9, Nvidia tuyên bố đầu tư 5 tỷ USD vào Intel và sử dụng CPU do Intel thiết kế cho PC và trung tâm dữ liệu, khiến cổ phiếu Intel tăng 23%. Đến tháng 5, Elon Musk và Lip-Bu Tan đạt thỏa thuận Intel cung cấp công nghệ cho siêu nhà máy Terafab. Apple cũng đồng ý sản xuất một phần chip laptop tại nhà máy Intel từ năm 2027, và chip smartphone có thể là bước tiếp theo. Chris Miller, tác giả cuốn “Chip War”, nhận định: “Sau 5 năm thất bại trong việc tìm khách hàng lớn, các thỏa thuận này là chiến thắng bước ngoặt.”
Thách thức và lộ trình 5 năm
Mỗi thỏa thuận đều kèm điều khoản ràng buộc. Với Nvidia, lợi nhuận mỗi chip phụ thuộc vào bên phân phối. Thỏa thuận với Musk và Apple dựa vào tiến độ quy trình sản xuất 14A của Intel. Mùa thu này, Intel sẽ bàn giao bộ công cụ kiểm thử cho đối tác.
Để cắt giảm chi phí, Intel thu hẹp nhân sự từ 108.900 xuống còn 78.500 người, mục tiêu 75.000. Doanh số trung tâm dữ liệu hồi sinh nhờ AI Agent: tháng 4, Intel ký hợp đồng chip tùy biến với Google, doanh thu mảng trung tâm dữ liệu và AI tăng 22% so với cùng kỳ, đạt 5,1 tỷ USD. Tuy nhiên, công ty vẫn thâm hụt tài chính và mất thị phần: thị phần chip máy chủ giảm từ gần 100% xuống còn 65% (Bernstein Research). Doanh thu quý I đạt 13,6 tỷ USD (tăng 7%), nhưng lỗ 3,7 tỷ USD, trong đó mảng sản xuất lỗ 2,5 tỷ USD.
Intel cắt giảm gần 90% ngân sách Intel Labs năm ngoái. Các khoản lỗ dự kiến giảm dần vào năm tới khi hoàn tất đầu tư nhà máy ở Arizona và New Mexico. Bernstein Research dự báo Intel có lãi 4,7 tỷ USD vào năm 2027. Lip-Bu Tan từng nói với bạn bè rằng quá trình xoay chuyển sẽ mất ít nhất 5 năm.
