Trong bối cảnh nguồn thu từ quảng cáo và phát hành báo in sụt giảm mạnh do sự phát triển của mạng xã hội và các nền tảng xuyên biên giới như Google, Facebook, TikTok, nhiều cơ quan báo chí Việt Nam, đặc biệt là các cơ quan địa phương và tự chủ tài chính, đang đối mặt với khó khăn. Ban Biên tập Tạp chí điện tử VietTimes xác định kinh tế báo chí là trụ cột quan trọng, bên cạnh nội dung và công nghệ, với mục tiêu thúc đẩy hoạt động dựa trên đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng nội dung, cùng đội ngũ nhân sự “gọn” nhưng “tinh”.
Nhân sự tinh gọn, đa năng
Hiện toàn bộ nhân sự của VietTimes, bao gồm cộng tác viên có hưởng thu nhập, chưa tới 20 người. Nhân sự khối nội dung được trang bị kỹ năng nhà báo thời đại số: không chỉ phản ánh thông tin, mà còn khai thác, xử lý và phân tích thông tin từ dữ liệu, có khả năng đa dạng hóa cách thể hiện dưới dạng đồ họa, hình ảnh và video. Yêu cầu về sản phẩm báo chí đa phương tiện được cụ thể hóa tới từng nhân sự: mỗi phóng viên trong tháng phải đáp ứng định mức nhuận bút tối thiểu, có ít nhất một bài báo chất lượng cao (do Tổng Biên tập trực tiếp duyệt) và ít nhất 8 video ngắn đăng tải trên tạp chí điện tử và mạng xã hội nhằm phục vụ nhóm độc giả dưới 35 tuổi.
Hệ thống KPI và Cẩm nang làm báo
Với các vị trí biên tập viên, thư ký tòa soạn, hành chính-nhân sự, kế toán, lái xe, thành viên Ban biên tập, VietTimes xây dựng hệ thống đánh giá hiệu suất làm việc cá nhân (KPI) tương ứng. Để bảo đảm truyền thông đúng định hướng, tôn chỉ mục đích, tạp chí xây dựng Cẩm nang làm tạp chí điện tử VietTimes, hỗ trợ khối sản xuất nội dung định hướng lựa chọn đề tài, cách làm mới đề tài cũ, nhìn nhận sự vật hiện tượng đúng bản chất, hạn chế thông tin sai, đồng thời giúp phóng viên sản xuất tác phẩm theo phong cách riêng. Nhờ đó, mỗi nhân sự hiểu rõ vai trò, trách nhiệm trong bộ máy tổng thể, xác định phương hướng khi đối mặt với tình huống mới, phức tạp, góp phần hạn chế rủi ro sai lệch tôn chỉ hoặc vi phạm đạo đức nghề nghiệp.
Làm chủ dữ liệu, phát triển hệ sinh thái sản phẩm
Yêu cầu làm chủ dữ liệu được đặt ra với mỗi lãnh đạo, biên tập viên, phóng viên. Từ dữ liệu người đọc, xu hướng, xã hội, tài chính-ngân hàng-doanh nghiệp, chuyển đổi số và kinh tế số, tòa soạn xây dựng hệ thống bài viết mang tính dự báo xu hướng và định hướng thông tin đúng đắn, hấp dẫn độc giả. Dù nhân sự mỏng, với nền tảng nội dung chất lượng và đội ngũ phóng viên-biên tập viên hiện đại, VietTimes tự tin phát triển hệ sinh thái sản phẩm: Tạp chí điện tử VietTimes thu hút từ 3,5 đến 4 triệu lượt đọc mỗi tháng; kênh YouTube đạt nút vàng (hơn 1 triệu người đăng ký) với hơn 30 triệu lượt xem mỗi tháng, mang về dòng tiền trực tiếp.
Đa dạng hóa nguồn thu, tự chủ tài chính
Để tăng nguồn thu, hằng năm VietTimes cùng Hội Truyền thông số Việt Nam tổ chức chuỗi sự kiện như Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam (từ năm 2017) và loạt hội thảo quốc gia, góp phần tạo dấu ấn thương hiệu, thu hút đối tác. Năm 2026, tạp chí dự kiến phối hợp cùng đối tác tổ chức diễn đàn kinh tế số vào tháng 9/2026 với sự tham gia của chuyên gia, nhà quản lý, đối tác trong và ngoài nước. Nhờ những nỗ lực, VietTimes đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ công nợ phát sinh trong quá khứ và chuyển sang tự chủ tài chính hoàn toàn, đời sống người lao động được bảo đảm với thu nhập năm sau cao hơn năm trước.
Con người là trung tâm
Trong xu hướng chung, nhiều cơ quan báo chí Việt Nam thử nghiệm các mô hình tạo nguồn thu bền vững như quảng cáo số dựa trên dữ liệu, nội dung tài trợ, tổ chức sự kiện, diễn đàn chuyên đề, sản xuất nội dung theo đặt hàng, dịch vụ truyền thông tổng hợp. Mô hình thu phí nội dung (paywall) được dự báo là xu hướng tất yếu dài hạn, dù chưa phổ biến tại Việt Nam. Tuy nhiên, dù hướng tới mô hình nào, công nghệ giữ vai trò “đòn bẩy”, còn yếu tố con người quyết định thành công. Dù AI, Big Data giúp hiểu hành vi độc giả, tối ưu phân phối nội dung, cá nhân hóa trải nghiệm, nâng cao hiệu quả quảng cáo, nhưng tờ báo có hấp dẫn hay không phụ thuộc vào thông tin, tác phẩm có trung thực, sáng tạo, giàu tri thức. Khi làm chủ dữ liệu, báo chí tạo lợi thế cạnh tranh so với mạng xã hội, nhất là trong môi trường số phức tạp.
Quản trị tinh gọn, ứng dụng AI có trách nhiệm
VietTimes chọn mô hình quản trị tinh gọn: mỗi phóng viên-biên tập viên có KPI cụ thể, tự do lựa chọn hình thức làm việc, tác nghiệp để hoàn thành chỉ tiêu. Ban Biên tập và thư ký tòa soạn hỗ trợ, hướng dẫn, góp ý với mỗi sản phẩm trực tuyến, giúp đánh giá sát thực và kịp thời. Bên cạnh ứng dụng AI, ChatGPT, Google Gemini, tạp chí đặc biệt lưu ý người lao động về nguy cơ deepfake, khiến việc phân biệt thông tin thật-giả khó khăn. Một nguyên tắc cứng được đặt ra: phải đặt câu hỏi “Ai tạo ra nội dung, hình ảnh, video?”, “Chúng được tạo ra khi nào, với mục đích gì?”. Nếu không có nguồn tin chính thống hoặc thông tin chưa kiểm chứng, tòa soạn tuyệt đối không sử dụng. Đội ngũ biên tập-thư ký thường xuyên rà soát gỡ bỏ nội dung vi phạm bản quyền, đồng thời gửi khuyến cáo, cảnh báo tới các đơn vị, cá nhân vi phạm bản quyền của VietTimes để bảo vệ quyền lợi chính đáng.
Trong bối cảnh xã hội và nghề nghiệp thay đổi, mỗi người làm báo cần trang bị kỹ năng mới: phân tích/lọc dữ liệu cơ bản, kiến thức bảo mật số và an ninh mạng, kỹ thuật bảo vệ nguồn tin, tư duy tích hợp đa nền tảng (text, video, đồ họa) và quan trọng nhất là sự nhạy cảm với công nghệ AI để nhận biết, cảnh giác và sử dụng hiệu quả.
