Để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, động lực phát triển cần vượt ra khỏi các trụ cột truyền thống như hạ tầng và đầu tư công, hướng tới xây dựng không gian phát triển mới dựa trên nền tảng công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các nghiên cứu quốc tế chỉ ra rằng tài chính số và thanh toán số có thể tạo tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế nếu được triển khai kịp thời và đúng cách. Ví dụ, việc số hóa thanh toán trong khu vực công tại một số thị trường mới nổi có thể đóng góp khoảng 1% GDP trong điều kiện phù hợp. Bên cạnh đó, việc gia tăng sử dụng thanh toán số cũng có mối liên hệ tích cực với tăng trưởng kinh tế trong trung hạn. Những con số này mang tính tham chiếu, nhưng cho thấy fintech có thể trở thành động lực quan trọng trong cấu trúc tăng trưởng mới nếu được phát triển đúng hướng.
Fintech và chuyển đổi số cho hộ kinh doanh cá thể
Tại Việt Nam, các giải pháp fintech có khả năng tái định hình hệ sinh thái kinh doanh của khu vực hộ kinh doanh cá thể. Nhiều doanh nghiệp fintech đang hướng tới mục tiêu trở thành "trợ lý số" cho nhóm khách hàng này thông qua cung cấp giải pháp trọn gói bao gồm: thanh toán, quản lý hàng hóa, bán hàng đa kênh, hóa đơn điện tử, khai thuế điện tử và hỗ trợ tiếp cận các khoản vay kinh doanh. Đây là cách để các hộ kinh doanh cá thể tiến tới chuyển đổi số toàn diện, nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh.
Nút thắt thể chế và kỳ vọng vào cơ chế sandbox
Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất không chỉ riêng với fintech mà còn nhiều ngành nghề khác là nút thắt thể chế tăng trưởng. Doanh nghiệp fintech vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là sự chồng chéo trong quản lý. Một doanh nghiệp có thể đồng thời chịu sự điều chỉnh của nhiều bộ, ngành khác nhau, làm gia tăng chi phí tuân thủ, kéo dài thời gian triển khai sản phẩm và hạn chế khả năng đổi mới. Trong khi đó, vòng đời công nghệ ngày càng rút ngắn, đôi khi chỉ tính bằng tháng. Nếu chính sách không theo kịp tốc độ đổi mới, cơ hội sẽ nhanh chóng trôi qua. Đây là lý do cộng đồng fintech kỳ vọng vào khung thể chế thí điểm (sandbox) cho phép doanh nghiệp thử nghiệm dịch vụ mới trong phạm vi có kiểm soát. Cơ chế này không chỉ giúp giảm rủi ro cho cơ quan quản lý mà còn tạo không gian để công nghệ được ứng dụng nhanh hơn vào thực tiễn.
Chính phủ quyết tâm cải cách
Tín hiệu tích cực là Chính phủ đang thể hiện quyết tâm cao trong cải cách môi trường đầu tư kinh doanh và thúc đẩy chuyển đổi số. Các định hướng về sandbox, hoàn thiện hành lang pháp lý và hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ mở ra cơ hội để fintech phát triển đa dạng hơn, vượt ra ngoài phạm vi thanh toán truyền thống. Đứng từ góc độ doanh nghiệp, giá trị cốt lõi của fintech không nên dừng lại ở việc cung cấp dịch vụ tài chính đơn thuần, mà còn là sự đồng hành xuyên suốt hành trình kinh doanh của các hộ kinh doanh, tiểu thương nói riêng và kinh tế số nói chung. Khi công nghệ được thiết kế tối ưu cùng sự linh hoạt của chính sách, fintech sẽ đóng vai trò là "hạ tầng mềm" thúc đẩy năng suất và khơi thông dư địa phát triển khổng lồ của khu vực kinh tế nhỏ lẻ nhưng năng động.
Fintech là động lực tăng trưởng cần được quan tâm
Trong lộ trình hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, fintech cần được xác định là động lực tăng trưởng đáng được quan tâm. Khuyến nghị "chậm một nhịp công nghệ, lỡ một cơ hội tăng trưởng" được nêu ra tại diễn đàn kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đang tiếp thêm động lực cho công cuộc cải cách thể chế, xóa bỏ sự chồng chéo trong quản lý và mở rộng không gian thử nghiệm cho đổi mới sáng tạo. Cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam không chỉ nhận thấy cơ hội mà còn nhận thức rõ trách nhiệm trong công cuộc cải cách đáp ứng khát vọng tăng trưởng của đất nước. Mọi nguồn lực xã hội cần được phát huy tối đa, từ đó tận dụng những vận hội vàng trong kỷ nguyên mới.
Nguyễn Bá Diệp
