Các nông trại click tại Việt Nam đang tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh để tấn công thị trường Bắc Âu, biến những căn hộ chung cư thành nhà máy sản xuất tin giả bản địa hóa, phá vỡ rào cản ngôn ngữ vốn là bức tường bảo vệ cuối cùng của các quốc gia này.
Rào cản ngôn ngữ bị san phẳng bởi AI
Trước đây, các quốc gia Bắc Âu như Thụy Điển, Đan Mạch và Na Uy được xem là bất khả xâm phạm nhờ hệ thống an ninh mạng nghiêm ngặt và rào cản ngôn ngữ phức tạp. Tiếng Thụy Điển hay Đan Mạch có cấu trúc ngữ pháp tinh tế, tiếng lóng đặc thù, khiến các kẻ lừa đảo từ Đông Nam Á dùng Google Translate chỉ tạo ra văn bản ngô nghê, đầy lỗi chính tả, dễ bị phát hiện. Tuy nhiên, sự bùng nổ của AI tạo sinh đã thay đổi hoàn toàn cục diện.
Nông trại click AI: Từ tăng like đến sản xuất tin giả
Các nông trại click truyền thống tại Việt Nam, vốn gắn liền với những kệ sắt chứa hàng ngàn điện thoại cũ để tăng lượt thích, lượt xem, nay đã chuyển sang nấc thang nguy hiểm hơn: tạo thông tin giả bằng AI. Trong một nông trại ẩn mình ở ngoại ô, tiếng quạt gió của hàng trăm CPU chạy hết công suất. Các kỹ thuật viên trẻ không cần biết tiếng Thụy Điển, vì vũ khí của họ là các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) mã nguồn mở đã bị bẻ khóa, kết hợp với kỹ thuật tinh chỉnh chuyên sâu.
Bằng cách nạp vào AI hàng triệu trang dữ liệu từ các tờ báo chính thống Thụy Điển, các đối tượng đã huấn luyện bot viết lách như nhà báo thực thụ. AI không chỉ dịch thuật, mà hiểu được sự khác biệt giữa văn phong trang trọng và đại chúng, biết lồng ghép sự kiện thời sự địa phương để tạo lòng tin.
Quy trình công nghiệp khép kín
Để thâm nhập thị trường Bắc Âu có trình độ dân trí cao, các nông trại click Việt vận hành theo quy trình chuẩn hóa. Ngay khi bài viết được đẩy lên trang web mạo danh, hàng ngàn tài khoản mạng xã hội ảo (nuôi bằng IP giả lập châu Âu) tự động bình luận bằng tiếng Thụy Điển, chia sẻ và tương tác lẫn nhau, tạo hiệu ứng đám đông khiến nạn nhân tin rằng đó là tin thật.
Sự bình dân hóa của công nghệ lừa đảo
Sự nguy hiểm thực sự nằm ở sự bình dân hóa của AI. Trước đây, một chiến dịch thao túng thông tin xuyên biên giới cần hàng trăm ngàn USD để thuê chuyên gia ngôn ngữ và lập trình viên. Giờ đây, nhờ các mô hình AI mã nguồn mở và công cụ deepfake giá vài USD, bất kỳ nhóm thanh niên nào có kiến thức công nghệ cơ bản cũng có thể thiết lập nông trại lừa đảo quốc tế. Rào cản ngôn ngữ – bức tường bảo vệ cuối cùng – đã bị san phẳng bởi thuật toán đám mây.
Hậu quả và phát hiện công ty chủ mưu
Việc các nông trại click dùng AI 'cấu xé' thị trường Bắc Âu là hồi chuông cảnh báo về mặt trái của cách mạng AI. Sự bất đối xứng trong phòng vệ không gian mạng lộ rõ: trong khi các quốc gia như Thụy Điển xây dựng xã hội số dựa trên lòng tin, thì công nghệ lại được dùng để cơ giới hóa sự dối trá, biến nó thành món hàng béo bở.
Các cuộc điều tra trước đó tại Thụy Điển đã vạch trần chân rết của mạng lưới lừa đảo do công ty Việt Nam BeeUp điều hành. Công ty này tự giới thiệu hoạt động marketing nhưng thực chất là xưởng sản xuất nội dung giả mạo do AI tạo ra bằng nhiều ngôn ngữ để kiếm tiền quảng cáo. Giáo sư Jesper Strömbäck, chuyên ngành truyền thông chính trị và báo chí tại Đại học Gothenburg, nhận định: “Chúng đang tạo ra một tổn hại vô cùng lớn trong việc bôi nhọ cá nhân và làm xói mòn lòng tin vào các định chế xã hội. Truyền thông Thụy Điển nói chung và các đài phát thanh nói riêng suốt nhiều năm qua đã là mục tiêu của các chiến dịch bôi nhọ có hệ thống nhằm triệt hạ lòng tin”.
