Nhiều năm qua, các diễn đàn công nghệ và mạng xã hội liên tục xuất hiện những chia sẻ cho rằng Facebook dường như "biết quá nhiều" về sở thích, nhu cầu hay dự định của người dùng. Nhiều người cho biết họ chỉ mới nhắc đến một sản phẩm, địa điểm du lịch hay món ăn nào đó trong cuộc trò chuyện trực tiếp với bạn bè, chỉ ít giờ sau Facebook đã xuất hiện hàng loạt quảng cáo liên quan. Điều này khiến không ít người đặt câu hỏi liệu nền tảng mạng xã hội lớn nhất thế giới có đang âm thầm nghe lén các cuộc trò chuyện của người dùng hay không.
Nghi vấn bùng phát từ tài liệu tiếp thị năm 2024
Năm 2024, nghi vấn này một lần nữa gây chú ý khi một số tài liệu tiếp thị của công ty quảng cáo Cox Media Group (CMG) bị truyền thông quốc tế tiết lộ. Trong các tài liệu này xuất hiện khái niệm "Active Listening" (lắng nghe chủ động), được giới thiệu là công nghệ có khả năng sử dụng dữ liệu giọng nói nhằm hỗ trợ quảng cáo nhắm mục tiêu. Thông tin nhanh chóng làm dấy lên tranh luận về khả năng các nền tảng công nghệ đang sử dụng micro trên điện thoại để thu thập dữ liệu người dùng.
Meta nhiều lần phủ nhận cáo buộc
Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, nhiều lần phủ nhận cáo buộc nghe lén người dùng. Trong tài liệu về quyền riêng tư đăng trên Facebook, Meta khẳng định công ty không sử dụng micro trên điện thoại để phục vụ quảng cáo hoặc thay đổi nội dung hiển thị trên News Feed. Theo Meta, micro chỉ được kích hoạt khi người dùng chủ động sử dụng các tính năng cần đến âm thanh như ghi âm, gọi điện hoặc quay video. Năm 2025, Adam Mosseri, Giám đốc Instagram, cũng phải lên tiếng giải thích về nghi vấn này. Ông cho rằng Meta không nghe lén người dùng và khẳng định nguyên nhân khiến nhiều người tin vào điều đó nằm ở khả năng cá nhân hóa quảng cáo ngày càng chính xác của các nền tảng số.
Chưa có bằng chứng, nhưng dữ liệu hành vi đủ mạnh
Đến nay chưa có bằng chứng công khai đáng tin cậy nào cho thấy Facebook bí mật sử dụng micro để ghi lại các cuộc trò chuyện hằng ngày của người dùng nhằm phục vụ quảng cáo. Nhiều chuyên gia quyền riêng tư cho rằng Facebook không cần phải nghe lén để hiểu người dùng đang quan tâm điều gì. Theo tổ chức bảo vệ quyền riêng tư số Electronic Frontier Foundation (EFF), các nền tảng như Facebook đã sở hữu lượng dữ liệu rất lớn về hành vi trực tuyến của người dùng, từ hoạt động trên mạng xã hội, lịch sử tương tác quảng cáo, vị trí địa lý, thông tin thiết bị cho đến các website có tích hợp công cụ theo dõi của Meta. Nhờ nguồn dữ liệu khổng lồ này, hệ thống quảng cáo có thể xây dựng hồ sơ người dùng chi tiết và đưa ra những dự đoán khá chính xác về sở thích hoặc nhu cầu trong tương lai. Điều đó tạo ra cảm giác như Facebook đang "đọc suy nghĩ" hoặc nghe được những cuộc trò chuyện ngoài đời thực, dù chưa có bằng chứng cho thấy nền tảng thực sự sử dụng micro để thực hiện điều này.
Khuyến nghị bảo vệ quyền riêng tư
Dù vậy, các chuyên gia bảo mật vẫn khuyến nghị người dùng thường xuyên rà soát quyền truy cập của ứng dụng trên điện thoại, đặc biệt là các quyền liên quan đến micro, camera và vị trí, nhằm hạn chế nguy cơ thu thập dữ liệu ngoài mong muốn.
