Wayve, một startup công nghệ xe tự lái có trụ sở tại Anh, đang nổi lên như một đối thủ nặng ký trong cuộc đua phổ cập xe tự lái, thách thức vị thế của Tesla và Alphabet (công ty mẹ của Google). Được thành lập năm 2017, Wayve hiện được định giá 8,6 tỷ USD sau khi huy động thành công 1,5 tỷ USD trong năm nay, với sự tham gia của các ông lớn như Stellantis, Mercedes-Benz, Nissan, AMD, Arm và Qualcomm.
Bước đột phá tại Detroit
Đầu năm nay, các kỹ sư của Wayve đã bí mật đến Detroit để thực hiện một sứ mệnh: biến những chiếc Jeep Grand Cherokee thông thường thành xe tự lái. Chỉ vài tuần sau, các nguyên mẫu thử nghiệm đã vận hành thuyết phục đến mức Stellantis - tập đoàn sở hữu thương hiệu Jeep - lập tức đưa các nhà đầu tư trải nghiệm thực tế quanh vùng ngoại ô của Motor City, đồng thời cam kết phủ sóng công nghệ này trên khắp nước Mỹ.
Chiến lược bán công nghệ cho mọi hãng xe
Khác với Tesla, vốn tích hợp độc quyền công nghệ tự lái vào xe của mình, Wayve chọn hướng đi khác: bán hệ thống AI như một giải pháp thương mại cho tất cả các nhà sản xuất ô tô. “Không phải ai cũng muốn mua một chiếc Tesla,” Alex Kendall, nhà đồng sáng lập kiêm CEO của Wayve, khẳng định. “Cơ hội của chúng tôi là mang công nghệ này đến cho mọi nhà sản xuất ô tô còn lại trên thế giới.”
Tháng trước, Stellantis tuyên bố sẽ ứng dụng công nghệ tài xế AI của Wayve trên toàn bộ các thương hiệu thuộc tập đoàn, bao gồm Chrysler, Dodge và Ram, từ năm 2028. Thỏa thuận này được ký kết ngay sau một thỏa thuận tương tự với Nissan, mở ra triển vọng ra mắt sớm hơn tại thị trường Nhật Bản.
Công nghệ thuần AI và cuộc cách mạng học máy
Wayve được thành lập bởi Kendall, một người New Zealand 33 tuổi, cùng một người bạn có bằng Tiến sĩ robot tại Đại học Cambridge. Họ tin rằng AI có thể giải quyết những bài toán hóc búa mà các hệ thống tự lái truyền thống bất lực. Trong khi các kỹ sư tại Tesla hay Waymo phải lập trình từng dòng lệnh để phân loại vật thể và áp dụng quy tắc, Wayve sử dụng mô hình ngôn ngữ tương tự ChatGPT để đưa ra quyết định lái xe.
Đến cuối năm 2023, Tesla cũng phải chuyển sang hệ thống dựa trên AI tương tự Wayve. Chính tại thời điểm đó, Wayve bắt đầu thu hút sự chú ý của giới đầu tư. Năm 2024, startup huy động 1,05 tỷ USD do SoftBank dẫn dắt, với sự tham gia của Microsoft, Nvidia và Uber. Năm nay, công ty tiếp tục huy động thêm 1,5 tỷ USD, nâng định giá lên 8,6 tỷ USD.
Thử nghiệm thuyết phục Stellantis
Giám đốc Công nghệ của Stellantis, Ned Curic, đã bị thuyết phục sau một chuyến thử nghiệm tại London. Khi ông tiếp quản chương trình xe tự lái vào đầu năm 2025, ông lập tức khai tử dự án nội bộ và săn lùng đối tác AI. Curic thách thức Wayve chứng minh công nghệ có thể vận hành trên một chiếc Jeep xa lạ tại Michigan. Kết quả, hệ thống hoạt động vượt trội, ngay cả trong bão tuyết.
Trong một buổi chạy thử nghiệm trên nguyên mẫu Grand Cherokee, kỹ sư của Stellantis đã buông tay khỏi vô lăng. Xe tự động vượt qua biển báo dừng và đèn giao thông quanh khuôn viên Auburn Hills. Chuyến đi diễn ra mượt mà, ngoại trừ một khoảnh khắc khó khăn do vạch kẻ đường mờ.
Tham vọng robotaxi và tranh cãi về an toàn
Giống Tesla, Wayve nuôi tham vọng loại bỏ hoàn toàn tài xế con người. Mùa hè này, startup sẽ triển khai dự án thử nghiệm robotaxi tại London cùng Uber, trước khi mở rộng ra các thành phố lớn của Mỹ. Ban đầu, các phương tiện vẫn cần tài xế an toàn giám sát.
Tuy nhiên, cách tiếp cận thuần AI vấp phải tranh cãi. Những người chỉ trích cho rằng các mô hình AI là “hộp đen” thiếu minh bạch, khó đáp ứng quy định an toàn khắt khe. Trong khi đó, các đối thủ như Waymo hay Apollo Go của Baidu sử dụng cách tiếp cận lai, kết hợp AI với bản đồ độ phân giải cao và quy tắc lập trình truyền thống.
Người ủng hộ hệ thống thuần AI ca ngợi khả năng khái quát hóa vượt trội, giúp phủ sóng dễ dàng hơn. Công nghệ của Wayve không yêu cầu lập bản đồ chi tiết trước. Năm ngoái, công ty đã thực hiện chuyến lưu diễn qua 506 thành phố trên thế giới để chứng minh luận điểm này, dù vẫn có tài xế an toàn.
Vấn đề cảm biến: Camera vs LiDAR
Wayve, giống Tesla, khẳng định công nghệ của mình hoạt động tốt mà không cần cảm biến laser LiDAR đắt đỏ. Các phương tiện thử nghiệm tại London chỉ trang bị camera và radar. Tuy nhiên, các hãng xe truyền thống thận trọng hơn. Cả Stellantis và Nissan đều giữ lại LiDAR trong hệ thống cảm biến khi phát triển robotaxi ứng dụng AI của Wayve.
Stellantis chỉ sử dụng 6 camera cho các nguyên mẫu Grand Cherokee thử nghiệm, nhưng phiên bản thương mại năm 2028 sẽ có 10 camera và 5 radar, cung cấp nhiều dữ liệu hơn cho AI. “Chúng tôi cảm thấy giải pháp tốt nhất là phải đảm bảo hệ thống luôn nhất quán, an toàn và không bỏ sót bất kỳ chi tiết nào,” Doug Wellman, người đứng đầu mảng công nghệ hỗ trợ lái xe tại Stellantis Mỹ, khẳng định.
Theo: WSJ, The NY Times
