Chỉ sau hơn một năm, Chính phủ đã ban hành Nghị định 225/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 55/2025/NĐ-CP, đánh dấu sự thay đổi nhanh chóng trong định hướng quản lý nhà nước, tập trung mạnh mẽ vào trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số quốc gia.
Bổ sung 'Trí tuệ nhân tạo' vào chức năng quản lý nhà nước
Điểm khác biệt lớn nhất về chức năng là việc trí tuệ nhân tạo chính thức được đưa vào điều khoản về vị trí và chức năng của Bộ Khoa học và Công nghệ tại Nghị định 225/2026/NĐ-CP. Trong khi Nghị định 55/2025/NĐ-CP chỉ dừng lại ở quản lý 'công nghiệp công nghệ số' và 'chuyển đổi số quốc gia', nghị định mới khẳng định AI là một lĩnh vực quản lý nhà nước riêng biệt và trọng yếu.
Nghị định quy định rõ, Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược, phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ; sở hữu trí tuệ; tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa; năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ và hạt nhân; bưu chính; viễn thông; tần số vô tuyến điện; công nghiệp công nghệ số; ứng dụng công nghệ thông tin; trí tuệ nhân tạo; giao dịch điện tử; chuyển đổi số quốc gia; quản lý nhà nước đối với các dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực quản lý của bộ theo quy định của pháp luật.
Mở rộng quyền hạn: Quản trị nền tảng và dữ liệu số
Về nhiệm vụ và quyền hạn, Nghị định 225/2026/NĐ-CP bổ sung các nhiệm vụ mang tính thực thi cao trong môi trường số. Bộ Khoa học và Công nghệ được giao xây dựng, quản lý và vận hành các nền tảng số quốc gia, nền tảng dùng chung và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Đây là nhiệm vụ chưa được nêu chi tiết trong các điều khoản tương đương của nghị định cũ.
Nghị định mới nhấn mạnh việc triển khai các nhiệm vụ phổ biến tri thức không chỉ về khoa học công nghệ mà còn về chuyển đổi số trên phạm vi cả nước. Bộ có quyền đề xuất dự toán chi ngân sách cho cả lĩnh vực chuyển đổi số (bao gồm chi đầu tư và chi thường xuyên) của các bộ, ngành, địa phương, thay vì chỉ tập trung vào lĩnh vực khoa học truyền thống.
Cụ thể, theo Nghị định, Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Luật Tổ chức Chính phủ và các nhiệm vụ cụ thể như: trình Chính phủ dự án luật, nghị định; ban hành thông tư; xây dựng kế hoạch tổng thể về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 5 năm; cấp, thu hồi các loại giấy phép; xây dựng, quản lý, vận hành các nền tảng số quốc gia; quyết định hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách đối với lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; hướng dẫn, tổng hợp và đề xuất dự toán chi ngân sách nhà nước cho lĩnh vực này của các bộ, ngành, địa phương.
Cục Công nghiệp công nghệ thông tin chuyển đổi thành Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo
Nghị định 225/2026/NĐ-CP vẫn giữ số lượng 25 đơn vị trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, gồm 21 tổ chức hành chính và 4 đơn vị sự nghiệp công lập, nhưng cơ cấu tổ chức đã có những thay đổi mang tính định hướng rõ rệt. Cụ thể, để nâng cấp và chuyên biệt hóa việc quản lý AI, Cục Công nghiệp công nghệ thông tin được đổi tên và chuyển đổi thành Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo.
Trung tâm Công nghệ thông tin được thay thế bằng Trung tâm Chuyển đổi số, cho thấy sự chuyển dịch từ quản trị hạ tầng kỹ thuật sang quản trị quy trình số hóa, định hướng chuyển đổi số toàn diện. Hai đơn vị đặc thù là Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia và Cục An toàn bức xạ và hạt nhân được phép sử dụng con dấu hình Quốc huy trong thực thi nhiệm vụ.
Các cơ quan báo chí, nghiên cứu như Báo VnExpress, Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam, và Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ đóng vai trò là các đơn vị sự nghiệp phục vụ chức năng quản lý nhà nước của Bộ.
Hiệu lực và chuyển tiếp
Nghị định 225/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, thay thế cho Nghị định số 55/2025/NĐ-CP trước đó. Trong giai đoạn chuyển tiếp, một số đơn vị như Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, các Vụ và Cục chuyên trách sẽ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ theo quy định hiện hành cho đến khi Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ ban hành các quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị theo cơ cấu mới.
Cơ cấu tổ chức của Bộ Khoa học và Công nghệ gồm 25 đơn vị: Vụ Bưu chính; Vụ Đánh giá và Thẩm định công nghệ; Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ; Vụ Khoa học Xã hội và Tự nhiên; Vụ Kinh tế số và Xã hội số; Vụ Hợp tác quốc tế; Vụ Kế hoạch - Tài chính; Vụ Pháp chế; Vụ Tổ chức cán bộ; Văn phòng Bộ; Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia; Cục An toàn bức xạ và hạt nhân; Cục Bưu điện Trung ương; Cục Chuyển đổi số quốc gia; Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo; Cục Đổi mới sáng tạo; Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ; Cục Sở hữu trí tuệ; Cục Tần số vô tuyến điện; Cục Thông tin, Thống kê và Đánh giá khoa học; Cục Viễn thông; Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ; Báo VnExpress; Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Trung tâm Chuyển đổi số.
