Hà Nội đẩy mạnh số hóa quy hoạch, hướng tới đô thị thông minh tầm cỡ khu vực
Cuối tháng 1/2026, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã chính thức thông qua Nghị quyết về Đề án Đô thị Hà Nội thông minh đến năm 2030, với tầm nhìn dài hạn đến năm 2045. Mục tiêu trọng tâm là đạt 100% quy hoạch chi tiết được số hóa 3D và tích hợp lên hệ thống thông tin địa lý (GIS) thống nhất. Quan điểm xuyên suốt của thành phố là biến Hà Nội thành một đô thị thông minh hàng đầu châu Á - Thái Bình Dương, sánh ngang với các đô thị tiên phong trong lĩnh vực dữ liệu đô thị, trí tuệ nhân tạo (AI), giao thông thông minh, an ninh đô thị, quản lý môi trường và điều hành dựa trên phân tích dữ liệu.
Không chỉ quy hoạch không gian, mà còn tích hợp hạ tầng số và vận hành thông minh
Đề án không dừng lại ở việc tổ chức không gian đô thị, mà còn đảm bảo tích hợp ba yếu tố then chốt: hạ tầng số, dữ liệu đô thị và khả năng vận hành thông minh. Các dự án hạ tầng giao thông, không gian cảnh quan, khu đô thị mới, khu công nghiệp và các khu chức năng trọng điểm phải được quy hoạch theo hướng "thông minh ngay từ đầu", sẵn sàng cho kết nối, giám sát, khai thác dữ liệu và điều hành tập trung trong suốt vòng đời dự án. Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội sẽ tổng hợp và đề xuất giải pháp tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, "điểm nghẽn" trong quá trình triển khai thực tế, đồng thời nghiên cứu xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp theo Luật Thủ đô và các quy định pháp luật liên quan.
Thách thức từ thực tiễn: Dữ liệu phân tán và thiếu nhân lực chuyên môn
Thực tế hiện nay cho thấy nhiều thách thức cần khắc phục. Hầu hết thông tin dữ liệu quản lý đất đai vẫn sử dụng tài liệu giấy, chồng chéo về pháp lý và quy hoạch, dẫn đến thiếu sót trong quản lý, tình trạng xây dựng không phép, sai phép, lấn chiếm đất công và sử dụng đất sai mục đích diễn ra tại nhiều nơi chưa được xử lý triệt để. PGS, TS Nguyễn Trúc Anh từ Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam chia sẻ: "Việc xây dựng một cơ sở dữ liệu tổng hợp, tích hợp đa ngành (đất đai, quy hoạch, giao thông, môi trường...) sẽ tạo ra 'bộ não số'. Bộ não này giúp mô phỏng, phân tích kịch bản phát triển đô thị, đưa ra dự báo tác động của đồ án quy hoạch lên hệ thống giao thông, môi trường, xã hội trước khi phê duyệt, từ đó đưa ra quyết sách khoa học và chính xác hơn."
Chuyển đổi số: Cơ hội và trở ngại trong quản lý đô thị
Theo nhiều chuyên gia, dù Hà Nội đã chủ trương ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước từ 20 năm qua, với hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực được nâng cấp, nhưng thực tế vẫn còn nhiều thách thức. Chuyển đổi số trở thành nhu cầu cấp thiết, bao gồm cả tư duy quản trị, tạo cơ hội cho mỗi xã, phường nâng cao hiệu quả quản lý quy hoạch, đất đai và xây dựng. Tuy nhiên, sự phân tán về dữ liệu và thiếu tương thích giữa các cơ quan là một trong những trở ngại lớn nhất. Bên cạnh đó, việc áp dụng GIS trong quy hoạch còn thiếu hướng dẫn kỹ thuật cụ thể, gây khó khăn trong thực hiện. Việc vận hành GIS đòi hỏi đội ngũ chuyên gia am hiểu cả quy hoạch đô thị và công nghệ thông tin, trong khi các trường đại học hiện nay chưa đào tạo đủ chuyên gia kết hợp giữa hai lĩnh vực này.
Kiến nghị từ chuyên gia: Đào tạo nhân tài và học hỏi kinh nghiệm quốc tế
KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, kiến nghị: "Thủ đô Hà Nội phải chủ động đào tạo và thu hút nhân tài. Ngoài ra, cần học hỏi kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới, mua lại dữ liệu do các doanh nghiệp công nghệ tư nhân thực hiện. Thành phố nên mua dữ liệu số quản lý đất đai và quy hoạch, điều này vừa bảo đảm tiến độ, lại có tính ứng dụng cao." Hệ thống dữ liệu số sẽ giúp rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, giảm thiểu sai sót, và đặc biệt minh bạch hóa thông tin quy hoạch, yếu tố nền tảng để củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp.
Lộ trình xây dựng hệ thống dữ liệu số của Hà Nội
Thành phố đã đề ra lộ trình cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu:
- Giai đoạn 2025-2026: Hoàn tất số hóa toàn bộ hồ sơ quy hoạch phân khu, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật cấp thành phố.
- Giai đoạn 2027-2030: Mở rộng mô hình hóa dữ liệu thông tin công trình (BIM) cho các công trình công cộng, tuyến đường, hạ tầng kỹ thuật chủ chốt.
- Giai đoạn 2030-2035: Triển khai nền tảng tra cứu dữ liệu mở toàn thành phố, kết nối quy hoạch với dữ liệu dân cư, giao thông, môi trường trên nền GIS - BIM - AI.
Đề án này được kỳ vọng là cơ sở quan trọng để cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo cơ sở pháp lý cho việc xây dựng Hà Nội thành đô thị thông minh, văn hiến - văn minh - hiện đại - hạnh phúc, đồng thời từng bước đưa Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm vào cuộc sống.
