Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 đã khép lại với sự tham gia của gần 70 diễn giả là lãnh đạo các cơ quan báo chí, chuyên gia và nhà báo uy tín. Sự kiện trở thành điểm hẹn nghề nghiệp ý nghĩa, thu hút sự quan tâm sâu sắc của giới làm báo và công chúng.
Báo chí chính thống: Tái định nghĩa sứ mệnh bằng giá trị cốt lõi
Phát biểu bế mạc, đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh: Khi mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo tạo ra cơn bão thông tin khổng lồ, báo chí chính thống không thể chạy đua về tốc độ đưa tin mà phải tái định nghĩa sứ mệnh bằng giá trị cốt lõi: sự tin cậy, tính kiểm chứng và những góc nhìn sâu sắc.
Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, giữ vững chất lượng nội dung và bản lĩnh người làm báo là con đường duy nhất để khẳng định vai trò dẫn dắt và phát triển bền vững. Đây là sợi chỉ đỏ xuyên suốt 11 phiên nghị sự của Diễn đàn, nơi giới làm báo thẳng thắn đối thoại, tìm lời giải cho bài toán tự chủ, tinh gọn bộ máy theo tinh thần các Nghị quyết của Đảng, nhằm kiến tạo nền báo chí chuyên nghiệp, hiện đại và nhân văn.
9 phiên thảo luận chuyên đề: Những vấn đề thời sự của báo chí Việt Nam
Diễn đàn tập trung vào nhiều chủ đề trọng tâm: Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; Báo chí-Doanh nghiệp đồng hành kiến tạo tương lai; Đổi mới, sáng tạo để tiếp cận bạn đọc mới, phát triển kinh tế báo chí; Bản quyền báo chí trong kỷ nguyên AI; Quảng bá hình ảnh Việt Nam trên hệ sinh thái báo chí số; Sắp xếp hoạt động của các cơ quan báo chí; AI - Ứng dụng thế nào kiểm soát ra sao tại các tòa soạn Việt Nam; Hướng đi nào cho truyền thông chính sách hỗ trợ địa phương; Tự chủ chiến lược của cơ quan báo chí trong kỷ nguyên số.
Theo đồng chí Lê Quốc Minh, các phiên thảo luận, trong đó có 4 phiên chuyên ngành do các cơ quan báo chí chủ lực triển khai, được tổ chức bài bản, khoa học, mang lại những góc nhìn thẳng thắn và quyết liệt trước những vấn đề báo chí Việt Nam đang phải đối mặt.
Đổi mới sáng tạo và tiếp cận bạn đọc mới
Tại phiên thảo luận “Đổi mới, sáng tạo để tiếp cận bạn đọc mới, phát triển kinh tế báo chí” do Báo Nhân Dân phụ trách, các diễn giả mổ xẻ hai bài toán sống còn: mở rộng tệp công chúng và tự chủ tối ưu hóa nguồn thu tòa soạn. Các tòa soạn cần đột phá về tư duy làm báo và phương thức phân phối nội dung đa nền tảng, đa phương tiện. Đa dạng hóa mô hình kinh doanh – từ doanh thu quảng cáo số, tổ chức sự kiện, dịch vụ giá trị gia tăng đến mô hình thu phí đọc báo (paywall) – được thảo luận sâu sắc như giải pháp cốt lõi cho kinh tế báo chí bền vững.
AI và cuộc cách mạng tri thức trong tòa soạn
Đáng chú ý, phiên thảo luận “AI - Ứng dụng thế nào kiểm soát ra sao tại các tòa soạn Việt Nam” đã tạo ra một “cuộc cách mạng tri thức” bên trong các cơ quan báo chí. Các diễn giả chia sẻ rằng các tòa soạn coi đầu tư AI và tự động hóa là ưu tiên hàng đầu nhằm giải quyết bài toán về năng suất lao động, chất lượng, sự sáng tạo và chi phí vận hành. Tuy nhiên, AI cũng đặt ra thách thức về tính chính xác của thông tin, sự sáng tạo và bản quyền sản phẩm báo chí.
Đồng chí Lê Quốc Minh nhấn mạnh: “Báo chí sáng tạo và sử dụng AI có trách nhiệm mới tạo nên sự thành công cho các tác phẩm báo chí và dành được sự quan tâm của độc giả. Xét cho cùng thì sự chính trực và đạo đức báo chí mới tạo nên sự tin cậy của công chúng và đây chính là tài sản lớn nhất của báo chí chính thống.”
10 quy tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí
Trong khuôn khổ phiên bế mạc, Hội Nhà báo Việt Nam công bố 10 quy tắc sử dụng AI trong hoạt động báo chí. Bộ khung này là lời giải kịp thời cho các bài toán kiểm soát chất lượng thông tin, ngăn chặn tin giả, bảo vệ bản quyền nội dung trước làn sóng khai thác dữ liệu trái phép huấn luyện mô hình AI.
10 quy tắc sử dụng AI trong báo chí gồm:
- AI chỉ là công cụ kỹ thuật hỗ trợ, không thay thế nhà báo: Nhà báo giữ quyền kiểm soát, thẩm định thông tin, đạo đức nghề nghiệp và chịu trách nhiệm cuối cùng.
- Không xem AI là nguồn tin: Mọi thông tin, số liệu, trích dẫn, nhận định do AI cung cấp phải được kiểm chứng từ nguồn tin xác thực.
- Không đăng tải nguyên bản nội dung AI tạo ra: Nội dung phải được biên tập, hiệu đính, bổ sung ngữ cảnh và được người có thẩm quyền phê duyệt.
- Tuyệt đối không tạo hoặc phát tán thông tin giả: Cấm sử dụng AI để tạo tin giả, số liệu giả, phát ngôn giả, nhân vật giả hoặc làm sai lệch sự thật.
- Không sử dụng AI để tạo Deepfake hoặc giả mạo: Nghiêm cấm nhân bản giọng nói, khuôn mặt, hình ảnh của người khác khi chưa được phép hoặc nhằm đánh lừa công chúng.
- Bảo vệ nguồn tin và dữ liệu cá nhân: Không đưa lên AI công cộng tài liệu mật, bản thảo chưa công bố, dữ liệu nguồn tin, dữ liệu cá nhân nhạy cảm hoặc thông tin nội bộ.
- Tôn trọng bản quyền: Không dùng AI để sao chép, viết lại hoặc khai thác trái phép tác phẩm của người khác nhằm né tránh nghĩa vụ bản quyền.
- Minh bạch khi sử dụng AI: Nội dung có sử dụng AI ở mức đáng kể phải được ghi nhãn hoặc thông báo phù hợp để công chúng nhận biết.
- Nội dung nhạy cảm phải kiểm chứng nhiều lớp: Đối với vấn đề chính trị, an ninh, thiên tai, dịch bệnh, trẻ em, vụ án… AI chỉ hỗ trợ kỹ thuật, không được tự suy luận hoặc kết luận.
- Tuân thủ pháp luật và định hướng: Sử dụng AI phải tuân thủ Luật Báo chí, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Sở hữu trí tuệ và Quy định đạo đức nghề nghiệp. Mọi ứng dụng công nghệ tự động hóa phải bám sát định hướng chính trị, chuẩn mực văn hóa và thống nhất với chiến lược phát triển “Đa truyền thông” chính thức của cơ quan báo chí.
