Phân tích tổng hợp 14 thử nghiệm lâm sàng với 1.057 người mắc bệnh tim mạch cho thấy việc sử dụng ứng dụng điện thoại thông minh và thiết bị đeo theo dõi sức khỏe giúp bệnh nhân đi bộ nhiều hơn gần 1.100 bước mỗi ngày và dành thêm khoảng 4 phút cho hoạt động thể chất từ vừa phải đến mạnh. Kết quả được công bố trên Tạp chí chính thức của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), mở ra triển vọng đưa giải pháp số vào chăm sóc tim mạch thường quy, đặc biệt cho bệnh nhân khó tiếp cận chương trình phục hồi chức năng truyền thống.
Phân tích từ 14 thử nghiệm lâm sàng
Nhóm nghiên cứu đã thực hiện phân tích gộp trên 14 thử nghiệm lâm sàng, với sự tham gia của 1.057 người mắc bệnh tim mạch như bệnh mạch vành, suy tim hoặc có tiền sử nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Các nghiên cứu được chọn từ ba cơ sở dữ liệu PubMed, Cochrane Central Register of Controlled Trials và Web of Science, bao phủ công bố từ tháng 1/2000 đến tháng 2/2025. Trong số đó, 13 thử nghiệm trên người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên, một nghiên cứu bao gồm thanh thiếu niên từ 12 tuổi.
Các thử nghiệm tập trung đánh giá hiệu quả của ứng dụng điện thoại và thiết bị đeo trong việc thúc đẩy hoạt động thể chất. Kết quả cho thấy nhóm sử dụng công nghệ có mức vận động cao hơn rõ rệt: đi bộ nhiều hơn gần 1.100 bước mỗi ngày và dành thêm khoảng 4 phút cho hoạt động thể chất cường độ vừa phải đến mạnh. Hiệu quả này xuất hiện trên nhiều nền tảng và thiết bị khác nhau, dù chỉ áp dụng các phương pháp thay đổi hành vi đơn giản như tự theo dõi, đặt mục tiêu và nhận phản hồi.
Lợi ích của công nghệ số trong phục hồi chức năng tim
Tiến sĩ Ajith Vemuri, tác giả chính của nghiên cứu và là nhà khoa học thần kinh học tại Trung tâm Y tế Milton S. Hershey thuộc Đại học Y Penn State (Mỹ), nhận định: “Nhiều người mắc bệnh tim mạch không thể tham gia vào các chương trình phục hồi chức năng tim truyền thống do rào cản về thời gian, khoảng cách địa lý hoặc tài chính”. Ông cho rằng điện thoại thông minh và thiết bị đeo đã trở thành công cụ quen thuộc, có thể tạo nền tảng cho các biện pháp can thiệp kỹ thuật số mang tính cá nhân hóa, chi phí thấp và có khả năng mở rộng.
Các nền tảng kỹ thuật số hiện nay không chỉ ghi nhận dữ liệu vận động mà còn thiết lập mục tiêu số bước cá nhân hóa, gửi lời nhắc, cung cấp phản hồi theo thời gian thực và kết nối người bệnh với chuyên gia y tế. Một số giải pháp tích hợp yếu tố “trò chơi hóa” như phần thưởng, câu đố nhằm duy trì động lực.
Tiến sĩ Ramin Zand, tác giả chịu trách nhiệm chính của nghiên cứu và là giáo sư thần kinh học, y tế công cộng tại Đại học Penn State, cho biết: “Những thiết bị này không chỉ là những món đồ công nghệ thông thường. Khi được đưa vào kế hoạch điều trị, chúng có thể hỗ trợ việc chăm sóc định kỳ và giúp bệnh nhân thực hiện những bước đi nhỏ nhưng quan trọng hướng tới sức khỏe tim mạch tốt hơn”.
Hạn chế và triển vọng tương lai
Dù giúp tăng vận động, nghiên cứu chỉ ra rằng các công cụ kỹ thuật số chưa cải thiện đáng kể lượng tiêu thụ oxy đỉnh (peak oxygen consumption) hoặc quãng đường đi bộ, hai chỉ số phản ánh năng lực thể chất. Tiến sĩ Ramin Zand nhấn mạnh: “Các công cụ này không cải thiện đáng kể lượng tiêu thụ oxy đỉnh hay quãng đường đi bộ. Điều này có nghĩa là mặc dù các chương trình kỹ thuật số có thể thúc đẩy bệnh nhân vận động tích cực hơn, nhưng vẫn cần có các nghiên cứu dài hạn hơn để xem liệu những thay đổi này có dẫn đến sự cải thiện lâu dài về thể chất và kết quả sức khỏe tổng thể hay không”.
Nhóm nghiên cứu lưu ý rằng vẫn chưa có đủ bằng chứng để khẳng định các thói quen vận động mới có thể được duy trì trong thời gian dài. Phần lớn người tham gia mắc bệnh mạch vành, nên kết quả có thể chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả đối với toàn bộ phổ bệnh tim mạch. Cần thêm các nghiên cứu dài hạn với quy mô lớn hơn.
Tiến sĩ Damon L. Swift, nguyên Chủ tịch Ủy ban Hoạt động Thể chất Lối sống của AHA và Phó Giáo sư ngành vận động học tại Đại học Virginia, nhận xét: “Nghiên cứu đã chỉ ra rằng chưa đến một phần ba số người mắc bệnh tim mạch duy trì hoạt động thể chất”. Ông cho rằng kết hợp công nghệ di động với điều trị tiêu chuẩn mở ra cơ hội giảm nguy cơ tiến triển bệnh và biến cố tim mạch tái phát. Ông nhấn mạnh: “Có một lợi ích sức khỏe rõ rệt khi chuyển từ trạng thái không hoạt động sang hoạt động một phần, và nguy cơ tử vong sẽ giảm xuống ngay cả khi một người đạt mức khoảng 7.000 bước mỗi ngày. Do đó, công nghệ đeo tay có thể mang lại tác động tích cực đối với bệnh tim mạch bằng cách khuyến khích mọi người vận động nhiều hơn một chút”.
Nghiên cứu củng cố tuyên bố khoa học tháng 4/2021 của AHA về ứng dụng công nghệ y tế di động trong phòng ngừa thứ phát bệnh tim mạch ở người cao tuổi, kết luận rằng các công nghệ này có thể thúc đẩy thay đổi hành vi lối sống và cải thiện tuân thủ điều trị, đặc biệt ở nhóm từ 60 tuổi trở lên.
Thay vì thay thế chương trình phục hồi chức năng truyền thống, ứng dụng điện thoại và thiết bị đeo nổi lên như công cụ bổ trợ hiệu quả, giúp bệnh nhân duy trì vận động hàng ngày. Phân tích từ hơn 1.000 bệnh nhân cho thấy chỉ với các tính năng đơn giản như theo dõi bước chân, thiết lập mục tiêu và phản hồi tiến độ, công nghệ đã tạo ra thay đổi tích cực về hành vi. Kết quả cho thấy giải pháp số có tiềm năng trở thành một phần quan trọng của mô hình chăm sóc tim mạch cá nhân hóa trong tương lai.
