Tại hội thảo “Cơ chế linh hoạt thúc đẩy phát triển công nghệ chiến lược” do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức ngày 12/12, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong việc tạo đòn bẩy cho các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và công nghệ sinh học.
Cơ chế sandbox – chìa khóa cho đổi mới sáng tạo
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Minh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Khoa học và Công nghệ, cơ chế sandbox cho phép doanh nghiệp thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ mới trong môi trường kiểm soát, giảm rủi ro pháp lý. “Đây là công cụ quan trọng để Việt Nam bắt kịp xu hướng công nghệ toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực AI và bán dẫn – những ngành đang phát triển nhanh chóng,” ông Minh nói.
Việt Nam hiện có khoảng 50 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực AI và 20 doanh nghiệp thiết kế chip bán dẫn, nhưng số lượng sản phẩm thương mại hóa còn hạn chế. Nguyên nhân chính là thiếu khung pháp lý linh hoạt cho phép thử nghiệm và hoàn thiện công nghệ.
Đề xuất ưu đãi đặc thù cho công nghệ chiến lược
Bà Lê Thị Hồng, chuyên gia kinh tế tại Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, đề xuất cần có gói ưu đãi thuế, tín dụng và đất đai cho các dự án công nghệ chiến lược. “Việc áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát kết hợp với ưu đãi đầu tư sẽ thu hút các tập đoàn công nghệ lớn đặt trung tâm R&D tại Việt Nam,” bà Hồng phân tích.
Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết đang xây dựng nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho công nghệ chiến lược, dự kiến trình Chính phủ trong quý I/2025. Nghị định sẽ tập trung vào ba lĩnh vực: AI, bán dẫn và công nghệ sinh học.
Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam
Chia sẻ kinh nghiệm từ Singapore, ông Michael Tan, chuyên gia tư vấn tại Cơ quan Phát triển Truyền thông Infocomm (IMDA), cho biết nước này đã thành công với sandbox cho fintech và AI, giúp tăng 30% số lượng startup công nghệ trong 5 năm. “Việt Nam có thể học hỏi mô hình quản lý linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo an toàn pháp lý,” ông Tan nhấn mạnh.
Theo số liệu từ Bộ Khoa học và Công nghệ, đầu tư cho R&D của Việt Nam mới đạt 0,5% GDP, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 2% của các nước phát triển. Các chuyên gia cho rằng cơ chế linh hoạt sẽ giúp tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Kiến nghị hoàn thiện hành lang pháp lý
Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam kiến nghị cần sửa đổi Luật Khoa học và Công nghệ, Luật Đầu tư để tạo hành lang pháp lý vững chắc cho sandbox. “Cơ chế linh hoạt không chỉ là đòn bẩy cho công nghệ mà còn là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia,” ông Trần Quốc Huy, Phó Chủ tịch hiệp hội, nhận định.
Hội thảo kết thúc với đề xuất thành lập tổ công tác liên ngành để xây dựng lộ trình triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, dự kiến có hiệu lực từ năm 2025.
