Theo CNN, các nguồn phân tích an ninh dựa trên báo cáo của Lầu Năm Góc và một báo cáo mới xác nhận kho đạn dược của quân đội Mỹ, gồm cả tên lửa phòng không, đang cạn kiệt sau khi xung đột với Iran tái bùng phát. Tình trạng thiếu hụt tập trung ở nhóm tên lửa tấn công chính xác tầm xa và tên lửa đánh chặn.
Số liệu đáng lo ngại từ CSIS
Theo phân tích cập nhật đến ngày 27/7 của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), kho tên lửa đánh chặn Patriot của Mỹ chỉ còn khoảng 759–827 quả, trong khi số tên lửa đánh chặn tầm cao THAAD còn 234–278 quả. Hai chuyên gia Mark Cancian và Chris H. Park của CSIS đã chỉ ra loạt nguyên nhân khiến kho dự trữ đạn dược của Lầu Năm Góc rơi vào tình trạng này.
Đáng chú ý, cuộc chiến Iran đã khiến nhóm tên lửa Patriot, THAAD và PrSM giảm một nửa lượng tồn kho so với trước đó. Nhóm JASSM, SM-2/3/6 và Tomahawk giảm khoảng một phần ba. Số vũ khí này vốn được coi là lá chắn quan trọng để Mỹ ứng phó với các điểm nóng khác, đặc biệt tại châu Á – Thái Bình Dương.
Vì sao Mỹ đốt đạn dược quá nhanh?
Theo giới phân tích, trong cuộc chiến Iran, Mỹ đã sử dụng quá nhiều tên lửa Tomahawk và JASSM – những loại vũ khí có giá thành cao, thay vì dùng bom dẫn đường JDAM rẻ hơn. JDAM có độ chính xác và sức công phá không thua kém, nhưng buộc chiến đấu cơ phải bay sâu vào lãnh thổ đối phương, tiềm ẩn rủi ro lớn cho phi công.
Việc lạm dụng vũ khí đắt tiền diễn ra trong nhiều năm. Cả chính quyền Joe Biden lẫn nhiệm kỳ hai của Tổng thống Donald Trump đều chi dùng các loại tên lửa đánh chặn chính xác để đối phó Iran và các lực lượng liên quan kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát sau vụ tấn công của Hamas vào Israel hồi năm 2023. Dưới thời ông Biden, quân đội Mỹ cũng dùng nhiều vũ khí chính xác cao để bắn hạ tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của lực lượng Houthi ở Yemen.
Washington còn phải hỗ trợ đồng minh trong khu vực đánh chặn tên lửa và UAV do Tehran phóng. Mãi đến gần đây, khi quân đội Mỹ áp dụng các biện pháp chống UAV ít tốn kém hơn, áp lực lên kho đạn mới giảm bớt.
Di sản từ thời hậu Chiến tranh Lạnh
Hai chuyên gia CSIS nhấn mạnh, sự cạn kiệt hiện nay không chỉ do chiến tranh Iran mà còn đến từ các nguyên nhân dài hạn. Sau khi Liên Xô sụp đổ, Mỹ không còn đối thủ ngang tầm nên dần cắt giảm kho dự trữ, chỉ duy trì mức đủ cho các cuộc xung đột khu vực giới hạn. Quan điểm này bắt đầu thay đổi khi Nga sáp nhập một số vùng của Ukraine năm 2014 và Trung Quốc gia tăng hoạt động ở vùng biển Đông Á. Tuy nhiên, phải đến khi Nga phát động chiến dịch quân sự vào Ukraine năm 2022, Mỹ mới thực sự đối mặt với nhu cầu đạn dược khổng lồ.
Một nguyên nhân khác là ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ bị thu hẹp. Năm 1993, Lầu Năm Góc cắt giảm số nhà thầu hàng không vũ trụ và quốc phòng chính từ 51 xuống còn 5, kéo theo năng lực sản xuất đạn dược suy giảm nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, ngân sách quốc phòng Mỹ thường ưu tiên mua các nền tảng vũ khí như chiến đấu cơ, tàu chiến, xe tăng, xe bọc thép hơn là đạn dược. Các nền tảng này có tuổi thọ dài và thể hiện sức mạnh răn đe rõ rệt, trong khi đạn dược chỉ nằm trong kho và nhanh hết hạn sử dụng.
Viện trợ Ukraine và động thái mới nhất với Iran
Khoản viện trợ quân sự Mỹ dành cho Ukraine lên tới khoảng 85 tỉ USD, nhưng theo CSIS, phần lớn là vũ khí bộ binh như xe tải, xe tăng, xe chiến đấu bộ binh, xe chở quân, đạn pháo và vũ khí chống tăng. Nhiều chương trình được phối hợp với các đồng minh châu Âu theo cơ chế riêng, nên không tác động trực tiếp đến kho dự trữ của Lầu Năm Góc.
Trong diễn biến mới nhất hôm 2/8, CNN dẫn lời Tổng thống Trump cho biết ông tạm ngưng kế hoạch tấn công quy mô lớn vào Iran vì có tiến triển trong đàm phán. Ông nói việc dừng tấn công phụ thuộc vào thực tế "có thể nhanh chóng đạt được một thỏa thuận". Trước đó, Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman được cho là đã bày tỏ lo ngại về kế hoạch này, trong khi Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ mọi hành động "xâm lược" của Mỹ.
