Ngày 27/7, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội mở phiên tòa xét xử 14 bị cáo trong vụ án sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả xảy ra tại Công ty MediUSA, Công ty MediPhar và các doanh nghiệp liên quan. Người cầm đầu là Nguyễn Năng Mạnh, cựu Chủ tịch HĐQT Công ty MediUSA, đồng thời là Giám đốc Công ty MegaPharco, Phó giám đốc sở hữu 70% cổ phần Công ty MediPhar và cổ đông sáng lập Công ty Hùng Phương.
Ba tội danh của ông trùm thực phẩm chức năng giả
Nguyễn Năng Mạnh bị đưa ra xét xử về 3 tội: Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; Đưa hối lộ. Cùng hầu tòa còn có Đỗ Mạnh Hoàng - Giám đốc Công ty MediPhar và Khúc Minh Vũ - Giám đốc Công ty Việt Đức, cùng bị truy tố về 2 tội Sản xuất, buôn bán hàng giả và Vi phạm quy định về kế toán.
Ba cựu cán bộ bị xét xử về tội nhận hối lộ gồm Nguyễn Thế Việt, cựu Phó cục trưởng Giám sát quản lý về hải quan; Nguyễn Hữu Tuân, cựu Phó Phòng Giám quản 5; và Phan Công Chiến, cựu Trưởng Phòng Quản lý kinh doanh dược, Cục Quản lý dược (Bộ Y tế). Ngoài ra, Nguyễn Danh Dũng, cựu cán bộ Phòng 4, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05, Bộ Công an), bị truy tố về tội Cố ý làm lộ bí mật công tác.
Quy mô đường dây sản xuất thực phẩm chức năng giả
Theo cáo trạng, từ năm 2016 đến 2025, Nguyễn Năng Mạnh cùng Đỗ Mạnh Hoàng và Khúc Minh Vũ thành lập, điều hành hệ thống gồm 12 công ty và 2 nhà máy MediUSA, MediPhar để tổ chức sản xuất, phân phối thực phẩm chức năng giả với quy mô đặc biệt lớn. Để tạo lòng tin với người tiêu dùng, nhóm bị cáo cho in trên bao bì thông tin sản phẩm có nguồn gốc từ Mỹ và châu Âu. Tuy nhiên, cơ quan tố tụng xác định phần lớn nguyên liệu thực tế được nhập từ Trung Quốc hoặc mua trôi nổi trên thị trường.
Đối tượng khách hàng mà đường dây này hướng tới chủ yếu là trẻ em, người cao tuổi và những người có nhu cầu sử dụng thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Kết quả giám định cho thấy nhiều sản phẩm chỉ đạt dưới 30% hàm lượng, thành phần như công bố, đủ căn cứ xác định là hàng giả.
Sai phạm từ khâu xin cấp chứng nhận GMP
Theo cáo buộc, sai phạm của nhóm Nguyễn Năng Mạnh bắt đầu ngay từ khâu xin cấp chứng nhận thực hành sản xuất tốt (GMP). Để các nhà máy được cấp phép và hoạt động thuận lợi, các bị cáo bị cho là đã đưa tiền cho thành viên các đoàn thẩm định, kiểm tra. Sau đó, nhóm này tiếp tục thực hiện sai phạm trong quá trình đăng ký công bố sản phẩm, tổ chức sản xuất số lượng lớn rồi phân phối trên hầu hết các tỉnh, thành.
Cơ quan công tố xác định thông qua Công ty MediPhar, MediUSA cùng các doanh nghiệp trong hệ thống, nhóm bị cáo đã đưa ra thị trường 88 sản phẩm thực phẩm chức năng giả với tổng khối lượng khoảng 100 tấn. Tổng doanh thu từ việc tiêu thụ số hàng giả này được xác định gần 540 tỷ đồng. Đáng chú ý, tổng doanh thu thực tế của riêng Công ty MediPhar và MediUSA từ hoạt động sản xuất, kinh doanh lên tới hơn 1.762 tỷ đồng.
Thu lợi bất chính gần 265 tỷ đồng và hệ thống kế toán hai sổ
Từ việc sản xuất, buôn bán 88 sản phẩm giả, Nguyễn Năng Mạnh, Đỗ Mạnh Hoàng và Khúc Minh Vũ bị cáo buộc thu lợi bất chính gần 265 tỷ đồng. Sau khi hành vi bị phát hiện, nhóm bị cáo còn bị cáo buộc tìm cách tiêu hủy tài liệu, chứng cứ nhằm che giấu các vi phạm về kế toán và hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng giả.
Không chỉ sản xuất hàng giả, cáo trạng còn cho rằng nhóm Nguyễn Năng Mạnh xây dựng một hệ thống kế toán "2 sổ" để che giấu doanh thu và trốn nghĩa vụ thuế. Theo đó, từ năm 2021-2024, Mạnh cùng 2 đồng phạm phân công kế toán, thủ quỹ lập đồng thời 2 hệ thống sổ sách. Một hệ thống được sử dụng để kê khai thuế, chỉ ghi nhận doanh thu có hóa đơn, chứng từ. Hệ thống còn lại theo dõi toàn bộ doanh thu thực tế phát sinh nhưng không kê khai với cơ quan chức năng.
Kết quả điều tra xác định tổng doanh thu thực tế của 4 doanh nghiệp gồm MediPhar, MediUSA, Hùng Phương và MegaLife lên tới hơn 2.155 tỷ đồng. Tuy nhiên, số doanh thu được kê khai thuế chỉ hơn 363 tỷ đồng, trong khi hơn 1.792 tỷ đồng bị để ngoài sổ sách kế toán. Theo cáo trạng, hoạt động của đường dây này đã gây thất thu cho ngân sách Nhà nước hơn 304 tỷ đồng tiền thuế. Sau khi loại trừ các khoản liên quan đến việc sản xuất, kinh doanh hàng giả, số tiền thuế bị thiệt hại được xác định còn hơn 143 tỷ đồng.
Hành vi đưa hối lộ để duy trì hoạt động
Để duy trì và mở rộng hoạt động của đường dây, Nguyễn Năng Mạnh còn bị cáo buộc nhiều lần đưa hối lộ cho một số cán bộ có chức vụ trong lĩnh vực hải quan và quản lý dược. Mục đích nhằm tạo thuận lợi trong quá trình thẩm định nhà máy, thông quan nguyên liệu, cũng như tiếp cận thông tin khi doanh nghiệp bị cơ quan chức năng kiểm tra.
Theo đánh giá của cơ quan công tố, việc thiết lập mối quan hệ với một số cán bộ có thẩm quyền đã tạo điều kiện để đường dây sản xuất, tiêu thụ thực phẩm chức năng giả hoạt động trong thời gian dài, với quy mô lớn, trước khi bị phát hiện và triệt phá.
