Ukraine đang chế tạo một loại tên lửa tấn công mới mang tên DART, được phóng từ khinh khí cầu hoạt động ở rìa tầng bình lưu, nhằm xuyên qua hệ thống gây nhiễu của Nga và gây chập lưới điện đối phương. Đây là một trong những vũ khí mới nhất trong chiến dịch tấn công tầm trung ngày càng mở rộng của Kiev.
Đặc điểm kỹ thuật của tên lửa DART
Theo các nhà phát triển tại công ty CITP, tên lửa DART được thả từ khinh khí cầu ở độ cao khoảng 11-18km. Tên lửa sử dụng dẫn đường vệ tinh cho đến khi hạ xuống độ cao khoảng 6,4km, sau đó hệ thống dẫn đường ngừng hoạt động và động cơ nhiên liệu rắn đưa tên lửa bay theo quỹ đạo cố định. Khi hệ thống dẫn đường bị tắt, các thiết bị gây nhiễu điện tử của Nga không thể làm lệch hướng tên lửa khỏi mục tiêu.
Công ty lựa chọn phương án thả DART từ khinh khí cầu thay vì phóng từ máy bay hoặc bệ phóng nhằm tạo ra một phương tiện mang vũ khí dẫn đường có chi phí thấp, hoạt động gần như im lặng và có khả năng chống tác chiến điện tử để bay sâu vào lãnh thổ Nga.
Đầu đạn than chì gây chập lưới điện
Đầu đạn nặng khoảng 10kg của DART được cho là chứa các sợi than chì dẫn điện, được thiết kế có mục tiêu gây chập lưới điện Nga, theo trang Militarnyi. Tuy nhiên, loại vũ khí này hiện vẫn chưa hoàn tất quá trình chuẩn hóa để được quân đội Ukraine chính thức tiếp nhận.
“Khinh khí cầu hiện đang được Lực lượng Phòng vệ Ukraine sử dụng tích cực, chủ yếu làm nền tảng hỗ trợ cũng như phương tiện tiến hành các đòn tấn công tầm trung và tầm xa”, Đại tá nghỉ hưu Viktor Kevliuk cho biết. “Chúng có giá rẻ, khó bị radar phát hiện, có thể treo lơ lửng trên không trong thời gian dài và mang theo tải trọng hữu ích”.
Ukraine thả hơn 1.000 khinh khí cầu vào Nga
Theo ông Kevliuk, Ukraine đã thả hơn 1.000 khinh khí cầu vào lãnh thổ Nga. Kiev sử dụng các khinh khí cầu đó để phóng tên lửa dẫn đường, tận dụng các luồng gió chủ đạo thổi từ tây sang đông để bay sâu vào lãnh thổ Nga. Chúng từng trôi dạt tới tận Moscow, nơi hệ thống phòng không Nga đã phát hiện chúng ở độ cao khoảng 9,7km trong một cuộc tập kích hồi tháng 9 năm ngoái.
Khinh khí cầu là một phương án giá rẻ. Chúng có thể bay theo gió hơn 160km trước khi thả tải trọng, sau đó bàn giao nhiệm vụ cho UAV hoặc tên lửa tiếp tục bay thêm hàng trăm km nữa, giúp kết hợp tầm hoạt động của cả hai phương tiện để tấn công sâu hơn nhiều so với khả năng của từng loại riêng lẻ.
Khinh khí cầu nâng tầm hoạt động của UAV Hornet
Trước đây, quân đội Ukraine đã sử dụng khinh khí cầu quân sự chủ yếu cho nhiệm vụ trinh sát hoặc làm mục tiêu nghi binh. Chức năng tấn công của khinh khí cầu lần đầu được chú ý hồi tháng 5 khi xuất hiện trên mạng đoạn video ghi lại cảnh một UAV tấn công do Mỹ sản xuất rơi khỏi khinh khí cầu Ukraine gần tiền tuyến. Đó là Hornet, một UAV tấn công dài khoảng 2,1m, sử dụng trí tuệ nhân tạo để dẫn đường và do công ty Mỹ Perennial Autonomy chế tạo.
Theo Euromaidan Press, binh sĩ Ukraine đã phóng Hornet từ một khinh khí cầu đưa nó lên độ cao hơn 7,9km, trong khi UAV gần như không phải tiêu hao đáng kể năng lượng pin. Theo Defence Blog, các đơn vị vận hành Ukraine cho biết lợi thế này giúp tăng gần gấp đôi tầm hoạt động của Hornet từ khoảng 150km lên ít nhất 300km, nhờ kết hợp quãng đường do khinh khí cầu mang theo với quãng đường UAV tự bay.
Lợi thế địa lý của Ukraine và phản ứng của Nga
Các luồng gió chủ đạo trên chiến trường thổi từ tây sang đông, đồng nghĩa với việc một khinh khí cầu Nga phóng về phía Ukraine thường có xu hướng bị gió đẩy ngược trở lại lãnh thổ Nga. Đặc điểm địa lý này đang mang lại lợi thế cho Kiev.
Dù vậy, Moscow vẫn có hệ thống khí cầu tự sản xuất để làm nhiệm vụ trên chiến trường. Sau khi SpaceX hạn chế các thiết bị đầu cuối Starlink không được cấp phép, Moscow bắt đầu thử nghiệm hệ thống Barrazh-1. Barrazh-1 là một khinh khí cầu tầng bình lưu được thiết kế để đưa một trạm chuyển tiếp thông tin nặng khoảng 100kg lên độ cao khoảng 20km, đảm bảo thông tin liên lạc của các đơn vị Nga được thông suốt trong chiến đấu.
