Tổng thống Donald Trump cảnh báo sẽ chấm dứt các cuộc đàm phán nếu Iran thu phí với tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Trong bài đăng trên Truth Social ngày 24/6, ông Trump cho biết Iran đã thông báo với Mỹ rằng nước này sẽ không thu bất kỳ khoản phí nào từ tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Phản ứng của Tổng thống Trump
Ông Trump viết: “Trái với những bản tin sai sự thật từ truyền thông giả mạo, Iran đã thông báo với Mỹ rằng họ không thu phí, không thu phí bảo hiểm hay áp đặt bất kỳ khoản phí nào khác đối với các tàu thuyền qua eo biển Hormuz, cũng như không nhận bất kỳ khoản tiền nào như vậy. Nếu thông tin này là sai, các cuộc đàm phán sẽ chấm dứt ngay lập tức!”
Ông Trump cũng khẳng định “Mỹ không chuyển bất kỳ khoản tiền nào cho Iran, cũng không giải ngân bất kỳ khoản tiền nào thuộc về Iran cho nước này”. Thay vào đó, Mỹ sẽ chuyển một phần tiền của Iran, vốn do Mỹ kiểm soát, cho nông dân Mỹ để mua ngô, lúa mì, đậu nành và các nông sản khác. Iran đang rất cần lương thực và Mỹ sẽ mua lương thực cho họ từ Mỹ.
Quan điểm của Ngoại trưởng Mỹ
Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 23/6 tuyên bố không quốc gia nào được phép thu phí trên eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu. “Đây là tuyến đường thủy quốc tế. Không quốc gia nào được phép thu phí trên tuyến đường thủy quốc tế. Đó là luật quốc tế hiện hành”, ông Rubio nói.
Bối cảnh thỏa thuận hòa bình
Tuyên bố của các quan chức Mỹ được đưa ra giữa lúc có nhiều lo ngại Iran có thể thu phí tàu thuyền qua eo biển Hormuz trong tương lai, vì thỏa thuận hòa bình sơ bộ tuần trước giữa Washington và Tehran quy định việc tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy này một cách an toàn “miễn phí trong vòng 60 ngày”. Theo nội dung thỏa thuận do Mỹ công bố, Iran sẽ thực hiện các sắp xếp bằng nỗ lực cao nhất để đảm bảo sự qua lại an toàn không thu phí cho các tàu thương mại, chỉ trong vòng 60 ngày, từ vịnh Ba Tư đến biển Oman và ngược lại.
Các bên cũng đã nhất trí về một cơ chế chấm dứt giao tranh giữa Israel và Hezbollah, lực lượng được Iran hậu thuẫn tại Li Băng. Đồng thời, họ thiết lập một đường dây liên lạc nhằm bảo đảm hoạt động đi lại an toàn của tàu thương mại qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng từng bị Iran phong tỏa trong thời gian xung đột.
Cơ chế giảm xung đột và vấn đề hạt nhân
Ưu tiên hàng đầu của các cuộc đàm phán hiện nay là bảo đảm eo biển Hormuz tiếp tục được mở cửa. Hai bên cũng đồng ý thành lập cơ chế giảm xung đột với sự tham gia của Lebanon, dưới sự trung gian của Qatar và Pakistan. Về vấn đề hạt nhân, theo Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, Iran đã đồng ý cho phép các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tiếp cận và kiểm tra các cơ sở liên quan.
Giải phóng tài sản phong tỏa
Về việc giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran, theo đề xuất, số tiền được giải ngân sẽ chỉ được sử dụng để mua các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ như đậu tương, ngô và lúa mì nhằm phục vụ nhu cầu dân sinh tại Iran. Tổng thống Trump cho biết Iran phải sử dụng số tiền được giải ngân để mua thực phẩm từ Mỹ. “Tất cả số tiền đó sẽ quay trở lại dưới hình thức mua thực phẩm mà họ đang rất cần. Họ có 91 triệu dân và không thể nuôi sống được họ. Vì vậy, số tiền mà chúng tôi dỡ bỏ phong tỏa sẽ được chuyển đến các nông dân của chúng ta”, ông Trump khẳng định.
