Ngày 15.7, anh Nguyễn Ngọc Thành (36 tuổi, phường Bình Long) dùng máy dò kim loại rà sắt phế liệu tại vườn cao su ở xã Minh Đức (thành phố Đồng Nai) thì phát hiện một khẩu súng AK. Nhận tin báo, ông Đỗ Xuân Đức, cựu chiến binh xã Minh Đức, người từng đồng hành cùng Đội K72 trong nhiều đợt tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, đã trực tiếp đến hiện trường kiểm tra.
Phát hiện mộ tập thể và di vật lịch sử
Khi thấy ngoài khẩu súng AK còn có một cây bút, nghi là di vật của các liệt sĩ, ông Đức lập tức báo Đội K72. Chỉ hơn một tiếng đồng hồ, cán bộ, chiến sĩ Đội K72 có mặt, xác minh và đào tìm, phát hiện phần mộ tập thể cùng nhiều di vật: bút, bình tông, dép cao su, các mẩu tăng võng. Đặc biệt, một cây bút mực khắc dòng chữ "Tiến Quy" cùng hình ảnh đôi chim bồ câu còn khá rõ nét.
Theo ông Đức, khu vực phát hiện khẩu súng và ngôi mộ tập thể này gần với hai vị trí hố bom còn dấu tích từ thời chiến tranh và gần các khu vực Đội K72 đã từng tìm kiếm trước đó. "Tôi rất khâm phục các chiến sĩ Đội K72. Dù nắng hay mưa, ngày hay đêm, cứ nghe tin có hài cốt liệt sĩ là tới. Anh em tận tình tìm kiếm không kể giờ giấc, không nề hà gian khổ, dù vùng sâu vùng xa, hay địa bàn hiểm trở", cựu chiến binh Đỗ Xuân Đức bày tỏ.
Người dân đồng hành cùng Đội K72
Anh Nguyễn Ngọc Thành, người phát hiện khẩu súng AK, đã rất xúc động khi biết tin tìm được mộ tập thể cùng nhiều di vật. "Cảm xúc không diễn tả được, mình chỉ hy vọng đưa các bác về với gia đình, đồng đội thôi", anh Thành chia sẻ. Những ngày qua, anh Thành vẫn tiếp tục đồng hành cùng Đội K72, sử dụng máy dò kim loại thăm dò nhiều vị trí khác, khi phát hiện di vật hay nghi có kim loại đều cắm cờ đánh dấu để Đội K72 kiểm tra, đánh giá.
Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 và Ban Chỉ đạo 515 thành phố Đồng Nai đã thường xuyên kiểm tra, chỉ đạo, động viên lực lượng thực hiện nhiệm vụ, tăng cường nhân lực, máy móc để mở rộng đào tìm. Đại tá Nguyễn Thanh Phong, Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Đồng Nai, cho biết: "Các lực lượng đang làm việc với tinh thần khẩn trương, với trách nhiệm cao nhất, bằng cả trái tim của mình. Chia ca, chia kíp, làm việc xuyên suốt, không kể ngày nghỉ, giờ nghỉ; làm liên tục trong ngày, kể cả buổi tối; tiếp tục khảo sát, tìm kiếm, sớm phát hiện hài cốt liệt sĩ để quy tập, đưa về vị trí chôn cất, an táng nghiêm trang ở nghĩa trang liệt sĩ".
Tâm nguyện cuối đời của người lính già
Ông Trần Ngọc Nhiên (75 tuổi, ở ấp Bình Minh, xã Minh Đức) từng là chiến sĩ trinh sát từ năm 1972 tại khu vực này. Năm 1975, trong một lần đi săn, ông phát hiện nhiều phần mộ liệt sĩ và đã dùng cọc sắt đánh dấu lại. Tuy nhiên, trải qua thời gian, vườn cao su thay đổi hàng lối, địa hình. Dù ông đã hai lần đi tìm kiếm để báo cơ quan chức năng nhưng chưa có kết quả.
Khi biết tin về phần mộ tập thể nghi của liệt sĩ được tìm thấy, ngày nào ông Nhiên cũng có mặt ở hiện trường, đồng hành cùng Đội K72 khảo sát các vị trí mới. Lục lại ký ức hơn 50 năm, kết hợp với di vật, tăng võng phát hiện, ông Nhiên vỡ òa hạnh phúc khi Đội K72 đào tìm được hài cốt sâu dưới lòng đất ở vị trí mới. "Bữa đó đào lên, tôi mừng lắm. Tôi tính hồi đó tôi cũng chết rồi, nhưng mình may mắn còn sống. Tâm nguyện cuối đời là làm được việc gì đó để giúp anh em đỡ lạnh lẽo ngoài gò, ngoài đồng", ông Nhiên bộc bạch.
Quy trình tìm kiếm và sự chung tay của nhân dân
Thượng tá Vũ Văn Thọ, Đội trưởng Đội K72, chia sẻ để đưa ra vị trí khoanh vùng đào tìm, đơn vị triển khai quy trình rà soát chặt chẽ. Cả hệ thống cấp ủy, chính quyền địa phương cùng vào cuộc. Các tổ, nhóm khảo sát của Đội K72 len lỏi đến từng thôn bản thu thập dữ liệu từ tư liệu lịch sử và kết nối các nhân chứng, già làng, trưởng bản, những người sống lâu năm trên địa bàn. Trên cơ sở đó, lực lượng tiến hành xác minh, khoanh vùng rồi tổ chức đào tìm.
"Trong quá trình khảo sát, tìm kiếm, đơn vị nhận được sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương, đặc biệt là nhân dân trên địa bàn, các cựu chiến binh. Mặc dù điều kiện thời gian và sức khỏe yếu, nhưng khi được đơn vị trưng dụng, huy động, các nhân chứng, người dân đã tham gia hỗ trợ rất nhiệt tình. Những sự chung tay đó đã giúp Đội K72 giảm thời gian, công sức trong khảo sát, tìm kiếm, khoanh vùng các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ để tổ chức đào tìm, qua đó nâng cao hiệu quả công tác quy tập", thượng tá Thọ cho biết thêm.
Dự kiến lễ triển khai, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở khu vực xã Minh Đức sẽ diễn ra vào ngày 26.7.
