Dự thảo luật Nhà ở sửa đổi do Chính phủ trình đề xuất chi phí nhà ở hợp lý chỉ nên chiếm 30-35% thu nhập hộ gia đình. Tuy nhiên, thực tế để mua một căn nhà thương mại, hộ gia đình điển hình phải tích lũy 18-20 năm thu nhập. Giải pháp được thể chế hóa là phát triển nhà ở thương mại và nhà cho thuê phù hợp khả năng chi trả của người thu nhập trung bình và thấp.
Nhà ở thương mại giá phù hợp: 40-50 triệu đồng/m2
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, nhà ở thương mại giá phù hợp khác với nhà ở xã hội (diện tích dưới 70m2), có thể rộng hơn, hình thức dự án đa dạng hơn. Nhà nước hỗ trợ giảm giá bằng cách áp giá đất theo bảng giá cố định, không đấu giá, đấu thầu hay nhân hệ số. Chi phí đầu tư xây dựng được tính đúng, tính đủ để khuyến khích chất lượng.
Đặc biệt, lợi nhuận bị khống chế ở mức 15% cộng chi phí hợp lý. Dự kiến giá nhà thương mại giá phù hợp từ 40-50 triệu/m2, điều tiết thị trường so với mức giá trung bình hiện nay 70-100 triệu/m2.
Công thức tính giá nhà dựa trên thu nhập địa phương
Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam, đề xuất công thức: thu nhập trung bình địa phương x 15 năm dùng thu nhập để mua nhà, chia cho diện tích tiêu chuẩn 60-70m2. Với thu nhập trung bình Hà Nội 16 triệu đồng/tháng, tích lũy 15 năm mua căn 70m2, giá nhà phù hợp khoảng 40 triệu/m2. Ông nhấn mạnh cần phân định rõ khái niệm để tránh lẫn lộn giữa nhà chính sách, nhà xã hội và nhà giá phù hợp.
Báo cáo Ngân hàng Thế giới chỉ ra, với thu nhập trung bình hiện nay, nếu dành 1/3 thu nhập tiết kiệm, người Việt mất 78 năm mới mua được nhà; nếu dùng toàn bộ thu nhập, mất 28,6 năm.
Quan điểm về khống chế lợi nhuận và giá bán
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, cho rằng Nhà nước không nên khống chế lợi nhuận doanh nghiệp ở mức 10%, mà chỉ nên khống chế giá bán tối đa tại từng địa phương. Ví dụ TP.HCM có thể khống chế giá từ 30-70 triệu/m2 tùy vị trí. Lợi nhuận nên để chủ đầu tư tự quyết định, khuyến khích tiết kiệm chi phí.
Khơi thông dòng tín dụng cho thị trường
Ông Đào Văn Hà, Phó vụ trưởng Vụ Dự báo thống kê Ngân hàng Nhà nước, cho biết thị trường thiếu hụt trầm trọng nhà ở giá phù hợp. Doanh nghiệp gặp khó khăn trong tiếp cận vốn. Ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc Batdongsan.com.vn, dẫn khảo sát 6 tháng đầu năm: 67% người mua bất động sản để ở thực, chỉ 33% đầu tư. Nguồn cung vẫn tập trung phân khúc trung-cao cấp, chưa đáp ứng nhu cầu nhà giá phù hợp. Người mua tính toán kỹ khả năng trả nợ, dòng tiền. Ông nhấn mạnh cần tạo sản phẩm tài chính phù hợp với người mua ở thực để thị trường phục hồi bền vững.
