Giữa những cánh rừng già của Campuchia, cán bộ và chiến sĩ Đội K92 cùng Đội K93 thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh An Giang vẫn ngày đêm bền bỉ thực hiện sứ mệnh tìm kiếm đồng đội ngã xuống trên đất bạn trong khuôn khổ Chiến dịch 500 ngày đêm. Hai đơn vị này của Quân khu 9 chuyên trách làm nhiệm vụ trên đất bạn: Đội K92 phụ trách các tỉnh Kampot, Kép, Preah Sihanouk, Kô Kông; Đội K93 đảm nhiệm địa bàn Tà Keo, Kampong Spue.
Cuộc đua với thời gian và địa hình khắc nghiệt
Tại một cánh rừng thuộc tỉnh Kampong Spue, khi mặt trời vừa ló dạng, tiếng cuốc xẻng đã vang lên, phá tan sự tĩnh lặng của đại ngàn. "Một chiếc cúc áo hoen gỉ hay mảnh tăng võng mục nát lộ ra dưới hố sâu gần một mét chính là những tín hiệu quý giá với chúng tôi, cho thấy đồng đội đang ở rất gần", một cán bộ trong đoàn nói với phóng viên.
Thiếu tá Danh Ny, cán bộ dẫn đường Đội K92, chia sẻ: "Có những nguồn tin chúng tôi phải đi xác minh nhiều lần mới có thể triển khai tìm kiếm. Có khi tìm cả tháng trời vẫn chưa có kết quả. Nhưng anh em luôn động viên nhau cố gắng, bởi phía sau mỗi cuộc tìm kiếm là niềm hy vọng, sự chờ đợi của gia đình liệt sỹ suốt hàng chục năm qua."
Sau hơn nửa thế kỷ, công tác tìm kiếm hài cốt liệt sỹ trên đất Campuchia ngày càng đối mặt nhiều thách thức lớn. Các chiến trường khốc liệt năm xưa nay đã biến thành nương rẫy, khu dân cư, sông suối đổi dòng và đồi núi thay đổi hình dáng. Khó khăn lớn nhất, theo Thiếu tá Danh Ny, là áp lực chạy đua với thời gian khi các nhân chứng trực tiếp đa số đã ngoài 80 tuổi, trí nhớ suy giảm, khiến thông tin về các phần mộ ngày càng ít ỏi.
Để tiếp cận hiện trường, các chiến sĩ phải đi bộ hàng chục cây số xuyên rừng, mang vác trang thiết bị nặng trĩu vai, nếm trải vô số đêm mắc võng ngủ tạm dưới tán cây, hoàn toàn cách biệt với tiện nghi đời sống.
Kết quả quy tập và những con số ấn tượng
Thượng tá Nguyễn Văn Xuyên, Đội trưởng Đội K93, cho biết đơn vị tổ chức thành hai bộ phận hoạt động trong và ngoài nước, mỗi bộ phận chia thành nhiều tổ nhỏ lẻ để khảo sát, nắm thông tin và đào tìm tại nhiều địa điểm có thông tin mộ chí. Kết quả, đơn vị đã quy tập được 76 hài cốt liệt sỹ (trong đó 1 hài cốt xác định được danh tính), trong đó quy tập tại Campuchia 61 hài cốt, trong nước 15 hài cốt. Tính từ năm 2001 đến ngày 30/5, Đội K93 đã tìm kiếm, quy tập được hơn 3.500 hài cốt liệt sỹ, trong đó xác định được danh tính 391 trường hợp.
Mệnh lệnh từ trái tim và quyết tâm chính trị cao nhất
Đại tá Cao Minh Tâm, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang, cho biết hưởng ứng Chiến dịch 500 ngày đêm, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang đang tiếp tục làm tốt công tác chuẩn bị lực lượng, phương tiện, bảo đảm hậu cần và phối hợp chặt chẽ với chính quyền cũng như lực lượng vũ trang nước bạn để tối ưu hóa hiệu quả tìm kiếm. "Trong nhiều năm qua, mặc dù địa bàn tìm kiếm ngày càng rộng, dấu tích chiến tranh dần bị xóa nhòa, nguồn tin ngày càng ít nhưng cán bộ, chiến sĩ Đội K92 và Đội K93 luôn phát huy tinh thần trách nhiệm, vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, bám địa bàn, bám nhân chứng để tìm kiếm đồng đội. Những kết quả mà hai đội đạt được không chỉ góp phần làm vơi đi nỗi đau, sự mong chờ của thân nhân liệt sỹ mà còn tiếp tục khẳng định phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ trong thời bình", Đại tá Cao Minh Tâm nhấn mạnh.
Để khắc phục những hạn chế về thông tin, các đội quy tập đã linh hoạt xây dựng những phương thức tiếp cận sáng tạo và hiệu quả cho từng địa bàn. Với Đội K92, đơn vị đã triển khai thành công mô hình Đội tuyên truyền tri ân, cử những cán bộ thông thạo tiếng Khmer đến từng phum sóc để gặp gỡ các vị sư sãi và người cao tuổi. Đi đôi với việc thu thập thông tin, đội tích cực làm công tác dân vận như sửa chữa nhà cửa, hỗ trợ nhu yếu phẩm và khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho người dân nước bạn.
Thay mặt toàn đơn vị, Đại tá Tâm khẳng định quyết tâm chính trị cao nhất: "Chúng tôi xác định còn thông tin là còn tổ chức tìm kiếm, còn một liệt sỹ chưa được trở về là nhiệm vụ vẫn chưa kết thúc. Với quyết tâm chính trị cao nhất, cán bộ, chiến sĩ Đội K92 và Đội K93 sẽ tiếp tục nỗ lực vượt qua mọi khó khăn, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ trong Chiến dịch 500 ngày đêm, góp phần đưa nhiều hơn nữa các anh hùng liệt sỹ trở về với quê hương, gia đình và đồng đội."
