Cửa Trấn Bình, một trong 13 cửa của Kinh thành Huế, đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, xuất hiện nhiều bơm kim tiêm và rác thải, trở thành điểm đen tệ nạn xã hội. Cửa nằm ở phía đông bắc di tích, thuộc phường Phú Xuân, thành phố Huế, được xây dựng năm 1836 dưới thời Minh Mạng, dẫn ra Trấn Bình Đài – pháo đài phòng thủ quan trọng.
Hiện trạng xuống cấp và ô nhiễm
Ghi nhận của phóng viên Dân trí cho thấy lối vào cửa Trấn Bình đã bị bịt kín bằng gạch vồ. Hai cánh cửa gỗ và công trình phía trên hư hỏng nặng. Bên trong cửa, đoạn giữa hai cánh cửa gỗ và bức tường gạch vồ, có rất nhiều vỏ bơm kim tiêm, bao thuốc, chai nước và các loại rác thải khác, cho thấy tình trạng xuống cấp và ô nhiễm môi trường.
Dự án bảo tồn chưa bao gồm cửa Trấn Bình
Đại diện Ban Quản lý dự án di tích Cố đô Huế (Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế) cho biết năm 2011, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) phê duyệt dự án bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống Kinh thành Huế với tổng kinh phí hơn 1.280 tỷ đồng. Tuy nhiên, khu vực cửa Trấn Bình không thuộc quy mô đầu tư của dự án. Trung tâm đang có kế hoạch nghiên cứu, bổ sung khu vực này vào quy mô đầu tư. Sau khi hoàn thành thủ tục, dự kiến hạng mục sẽ được thi công tu bổ, phục hồi trong năm 2027.
Lịch sử và biến động của cửa Trấn Bình
Theo tư liệu của Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, Kinh thành Huế được khởi công xây dựng năm 1805 dưới thời vua Gia Long và hoàn chỉnh năm 1832 dưới thời Minh Mạng, gồm 3 vòng thành. Vòng ngoài cùng có 13 cửa ra vào, trong đó 11 cửa đường bộ và 2 cửa đường thủy. Cửa Trấn Bình nằm giữa hai pháo đài Bắc Định và Đông Bình, thông ra Trấn Bình Đài – pháo đài phòng thủ số 25 (còn gọi là đồn Mang Cá).
Năm 1884, qua hiệp ước Patenôtre, triều đình nhà Nguyễn nhường Trấn Bình Đài cho Pháp xây doanh trại, đồn bốt, bệnh xá, nhà nguyện. Năm 1886, người Pháp ép triều đình nhường thêm đất bên trong góc đông bắc Kinh thành và xây tường cao ngăn cách. Phần đất nhượng địa lớn hơn được gọi là Mang Cá lớn, Trấn Bình Đài là Mang Cá nhỏ.
Sau năm 1954, đồn Mang Cá được chính quyền Sài Gòn dùng làm căn cứ quân sự. Sau năm 1975, Mang Cá lớn trở thành doanh trại Quân đội nhân dân Việt Nam, một phần Mang Cá nhỏ thành khu dân cư. Năm 2024, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Huế chuyển đi, đồn Mang Cá được giao làm trụ sở quận Phú Xuân, nay là phường Phú Xuân. Nhiều hộ dân tại Trấn Bình Đài đã được di dời theo dự án di dời dân cư, giải phóng mặt bằng khu vực 1 Kinh thành Huế, giai đoạn 2.
