Ngày 3/8 (giờ địa phương), liên minh gồm 25 bang của Mỹ đã chính thức đệ đơn kiện chính quyền Tổng thống Donald Trump lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ. Các bang nguyên đơn lập luận rằng các mức thuế nhập khẩu mới do Nhà Trắng ban hành là trái luật và vượt quá thẩm quyền của Tổng thống.
Cơ sở pháp lý bị chỉ trích
Theo đơn kiện, chính quyền đã sử dụng Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp thuế từ 10-12,5% đối với hàng hóa từ 59 quốc gia và Liên minh châu Âu (EU). Lý do được đưa ra là các đối tác thương mại chưa có biện pháp hiệu quả nhằm ngăn chặn hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Tuy nhiên, các bang cho rằng đây chỉ là cơ sở pháp lý nhằm thay thế các mức thuế trước đây đã bị Tòa án Tối cao bác bỏ hồi tháng 2.
Tổng chưởng lý bang New York Letitia James nhận định: “Chính quyền đang tìm cách khôi phục các hàng rào thuế quan từng bị tuyên vô hiệu, chính sách này sẽ làm tăng chi phí đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ.”
Phản ứng từ Nhà Trắng
Trong khi đó, Nhà Trắng khẳng định các mức thuế mới được ban hành đúng quy định pháp luật và nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng khỏi tình trạng sử dụng lao động cưỡng bức. Đây là vụ kiện mới nhất liên quan đến chính sách thuế quan của Tổng thống Trump sau khi Tòa án Tối cao phán quyết hồi đầu năm rằng Tổng thống không thể sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp đặt các mức thuế quan trên diện rộng.
Sau phán quyết này, chính quyền đã chuyển sang sử dụng Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 làm cơ sở pháp lý cho chính sách thuế mới. Giới phân tích nhận định Điều 301 được xem là cơ sở pháp lý vững chắc hơn so với IEEPA và từng nhiều lần được sử dụng trong các tranh chấp thương mại. Tuy nhiên, việc áp dụng điều khoản này đối với phạm vi rộng như hiện nay vẫn có thể đối mặt với những thách thức pháp lý trong thời gian tới.
Danh sách các bang tham gia
Tham gia vụ kiện được công bố ngày 3/8 ngoài New York còn có các bang Arizona, California, Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaii, Illinois, Kentucky, Massachusetts, Maryland, Maine, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, North Carolina, Oregon, Pennsylvania, Rhode Island, Virginia, Vermont, Washington và Wisconsin.
Vụ kiện này phản ánh sự bất đồng sâu sắc giữa chính quyền liên bang và nhiều bang về chính sách thương mại, đồng thời đặt ra câu hỏi về giới hạn quyền lực của Tổng thống trong việc áp đặt thuế quan. Các nhà quan sát cho rằng kết quả của vụ kiện có thể ảnh hưởng lớn đến chính sách thương mại của Mỹ trong tương lai.
