Chuyến công du Mỹ của Tổng thống Liban Joseph Aoun là sự kiện thu hút sự chú ý của dư luận, đánh dấu lần đầu tiên một nguyên thủ Liban tới Nhà Trắng trong gần 20 năm, kể từ cuộc gặp giữa cựu Tổng thống Liban Michel Suleiman với cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama năm 2009.
Nội dung chính: An ninh Liban và giải pháp cho Hezbollah
Tình hình an ninh tại Liban là nội dung trọng tâm trong cuộc hội đàm giữa Tổng thống Joseph Aoun và người đồng cấp Mỹ Donald Trump. Diễn ra vào thời điểm then chốt khi Liban đang đẩy mạnh lộ trình chấm dứt xung đột giữa Hezbollah và Israel, chuyến thăm mang theo kỳ vọng về một giai đoạn phát triển mới cho quốc gia Trung Đông dưới sự hỗ trợ của Washington.
Trong khuôn khổ chuyến thăm, phía Liban bày tỏ mong muốn Mỹ sử dụng ảnh hưởng đối với Israel để thúc đẩy rút lực lượng Israel khỏi các vị trí còn kiểm soát trên lãnh thổ Liban. Ông Aoun cũng gửi đến người đồng cấp Mỹ bản kế hoạch từng bước giải giáp Hezbollah - một bài toán hóc búa, không chỉ liên quan tình hình an ninh, ổn định của Liban mà còn chạm tới vấn đề địa chính trị phức tạp của toàn bộ khu vực.
Liban - biến số trong xung đột Mỹ-Iran
Liban lâu nay được coi là biến số có mức độ ảnh hưởng lớn tới cuộc xung đột Mỹ-Iran. Trên thực tế, xung đột tại Liban từng nhiều lần khiến nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran bị chệch hướng. Ra đời giữa khói lửa nội chiến ở Liban, Hezbollah đã trải qua hơn bốn thập kỷ phát triển đầy biến động, trở thành một lực lượng chính trị, quân sự có ảnh hưởng sâu rộng tại Liban và là đồng minh thân cận của Iran ở Trung Đông.
Bởi vậy, trong bản ghi nhớ được Mỹ và Iran ký hồi tháng 6/2026, có một điều khoản quan trọng về chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự tại Liban. Đưa tình hình Liban vào thỏa thuận với Mỹ, Iran đã góp phần đưa hồ sơ Liban lên vị trí ngang hàng với các hồ sơ quan trọng khác như vấn đề hạt nhân, trừng phạt kinh tế…
Thỏa thuận ba bên và những bước tiến
Thời gian qua, dưới sự thúc đẩy của Mỹ, Liban và Israel đạt được bước tiến trong đối thoại tháo gỡ bất đồng. Thỏa thuận ba bên giữa Mỹ, Israel và Liban được ký ngày 26/6 vừa qua. Theo đó, Israel từng bước rút lực lượng khỏi miền nam Liban, trong khi quân đội Liban đảm nhận toàn bộ trách nhiệm an ninh tại khu vực và xác nhận loại bỏ toàn bộ vũ khí cũng như cơ sở hạ tầng quân sự của Hezbollah. Các “khu vực thí điểm” được thiết kế nhằm kiểm chứng tính khả thi của cơ chế này trước khi mở rộng ra toàn bộ miền nam Liban.
Tuy vậy, triển khai thỏa thuận trên thực tế không phải điều dễ dàng. Hezbollah đã bác bỏ khuôn khổ thỏa thuận, cho rằng mọi giải pháp liên quan Liban cần được gắn với các cuộc đàm phán rộng hơn giữa Mỹ và Iran. Tình hình tại Liban rõ ràng không chỉ phụ thuộc vào những cuộc đàm phán giữa Beirut và Tel Aviv hay các cuộc đối đầu trên thực địa giữa Israel và Hezbollah, mà còn gắn chặt với lợi ích chiến lược của các bên liên quan, trong đó có Iran - vốn luôn coi duy trì sức mạnh của Hezbollah là bảo vệ lợi ích chiến lược của Tehran tại Trung Đông.
Trở ngại và triển vọng
Một trở ngại khác là thỏa thuận không quy định thời hạn cụ thể để Israel hoàn tất rút quân. Dù đã cam kết thực hiện giai đoạn đầu, giới chức Israel thừa nhận quân đội vẫn chưa nhận được chỉ thị chính thức từ lãnh đạo chính trị về toàn bộ lộ trình rút quân. Khu vực biên giới Israel-Liban là điểm nóng dai dẳng tại Trung Đông; chỉ một diễn biến ngoài dự đoán cũng có thể thổi bùng lên ngọn lửa xung đột đang âm ỉ.
Việc các bên từng bước thực hiện thỏa thuận là tín hiệu đáng chú ý, nhưng triển vọng thực thi còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có sự điều phối của các bên liên quan. Cuộc gặp giữa các nhà lãnh đạo Mỹ và Liban vừa qua được dư luận kỳ vọng sẽ tiếp thêm động lực chính trị cho tiến trình tìm kiếm hòa bình, ổn định đang được triển khai ở Liban.
